Tarix:29-11-2016 10:31
Xaşla xəngələ kulinar və həkimdən fərqli münasibət
Şərh yaz
Xəngəl və xaş - hər ikisi azərbaycanlıların çox sevdiyi və tez-tez  üstünlük verdiyi yeməklərdəndir. Lakin xüsusən də soyuq havalarda yeyilən bu yeməklər bəzən insanların damaq ləzzətini yarıda da qoya bilir. Belə ki, həzmi ağır sayılan hər iki yemək düzgün yeyilmədikdə insan səhhətində problemlər, ağırlaşmalar yaradır, bəzən hətta ölümlə də nəticələnə bilir. 
 
Daha çox kişilərin sevdiyi, hətta onu yemək üçün səhər tezdən yuxularına haram qatdıqları xaşdan başlayaq. Bişmə prosesi tam bir günə başa gələn xaşı adətən səhər yeyirlər. Bunu daha çox kişilər xoşlayır. Hətta bəzən xaşla yanaşı, səhər olmasına baxmayaraq, araq da içirlər ki, bu yolverilməzdir. Xaşı adətən ona görə səhər yeyirlər ki, bütün gün ərzində həzm olunsun. Çünki kalorili yeməklərdən sayılır. 
 
Ona görə də bu yeməyi yeyəndən sonra gün ərzində aktiv həyat tərzi keçirmək məsləhətdir. Xaşın tibbi xüsusiyyətlərinə gəlincə, qədim zamanlardan bu yemək immuniteti zəif, xəstə olan insanların dərmanı sayılırdı. Çünki onun tərkibindəki maddələr sümüklərin möhkəmlənməsinə səbəb olur. Həmçinin xaş insana enerji verir. Odur ki, soyuq günlərdə sağlamlığın qorunması üçün xaş əvəzolunmaz bir yemək sayılır. Ancaq xeyirləri ilə yanaşı bu qidanın zərəri də var. Belə ki, xaşda doymuş yağlar çoxdur. Bu da qan damarlarında  dövriyyəni çətinləşdirir və kirəcləşib damarlarda qalır. Ürək, qan-damar xəstəliklərinin yaranmasına səbəb olur. Bu yeməyi yedikdən sonra oturaq gün rejimi hətta ölümə gətirə bilər.
 
Azərbaycanın milli mətbəxinin yeməklərindən olan xəngəli isə mütəxəssislər adətən axşam yeməyi məsləhət görür. Təbii xəmir yeməyi olduğu üçün gec həzm olunan xəngəli yedikdən sonra oturaq gün keçirməməli, gəzməlisən. Maraqlıdır, azərbaycanlılar xaş və xəngələ niyə bu qədər meyllidir və onları hansı tərzdə yesək səhhətimizə zərər verməz?
 
Azərbaycan Milli Kulinariya Mərkəzinin (AMKM) baş direktoru Tahir Əmiraslanov günahın yeməklərdə yox, insanlarda olduğunu dedi: “İnsanlar bu yeməkləri yedikdən sonra oturmasınlar, gedib işləsinlər. Kəndçi səhər saat 5-də xaşı yeyib gedirdi heyvan otarmağa, yer əkməyə. İndi səhər tezdən xaşı yeyib gedib kabinetdə otururlar. 
 
Əlbəttə ki, o zaman yemək onu öldürəcək. Nəinki xaşı, adi yeməkləri də yeyib, gedib oturmaq olmaz. Xaş tezdən yeyilən yeməkdi. Hətta Özbəkistanda toy plovu da səhər tezdən yeyilir. Başqa şorabalarımız da var ki, onu səhər yemək olar. Əvvəllər insanlar səhər tezdən möhkəm yeyib gedirdilər işləməyə. Xəngəli də çox vaxt günorta yeyirlər. Amma bu düzgün deyil. Xəngəl axşam yeməyidir. Xəngəllə qarın tam doydurulmamalıdır. Onu müəyyən miqdarda yeyirsən. Xəngəl təkcə xəmirdən ibarət olmur. Onun üzərində ət qovurma, beçə və sairə olur. Bu yemək soyuq havada yeyilir. Yayın ortasında bu yeməyi yeməzlər. Bu yemək sağlam adam üçün nəzərdə tutulur. Mədəsində problem olan adamda bu yemək daha da problemlər yarada bilər. Hətta ən faydalı yeməkləri belə həkim bəzən xəstə adamlar üçün qadağan edir”.
 
Image result for Tahir əmiraslanov
 
T.Əmiraslanor hər iki yeməyin sırf Azərbaycan mətbəxinə aid olan qədim yemək növlərindən olduğunu bildirdi: “Hər iki yemək - xaş da, xəngəl də sırf Azərbaycan mətbəxinə aid olan qədim xörəklərimizdir. Amma yenə də deyim ki, Azərbaycan mətbəxində bəzi yeməklər elə qurulub ki, onlar qarın doydurmaq üçün deyil. Məsələn, bir ədəd paxlava ilə bir sini paxlavanın dadı eynidir. Bir ədəd paxlavadan ləzzət ala bilməyən bir sini paxlavadan da ləzzət ala bilməyəcək. Hər şeyin norması var. Nizami Gəncəvi yaxşı deyib ki, ”artıq içiləndə dərd verir su da". Xaş yeyənlər 100 qram araq içirlər, mədə özünü ac hiss edir. Bir də o yeməkdən yeyirlər. Mədənin yalnız 3/1 hissəsi yeməklə dolmalıdır. Mədəni tam dolduran istənilən adam partlamaya düşəcək. Yeməyi yedikdən sonra adamı bir az yuxu tutur. Bu prosesi keçirdikdən sonra gedib işləməlisən. Xaşxanaya getsəniz görərsiniz ki, insanlar bir xaşla kifayətlənmirlər. Oturub araqla xaş yeyirlər ki, bu da zərər verir. Canının qədrini bilməyən adam ölməlidir, yeməyin günahı yoxdur. Xaş istəyirsən bir az ye, bəs edir. Xaş həm də insanı gücləndirir, sümüyü bərkidir. Yaxud da xəngəlin nə günahı var. Hər şeyi normasında yemək lazımdır".
 
Image result for adil qeybulla
 
Tibb elmləri doktoru, professor Adil Qeybulla yağlı və həzmə gec gedən yeməkləri daimi qəbul etməyin məqsədəuyğun olmadığını dedi: “Biz uşaq vaxtından öz milli mətbəximizə uyğunlaşırıq. Bizim milli mətbəximizi başqa şəxslər bu şəkildə istifadə edə bilməzlər. Yaxud biz gedib başqa bir ölkədə həmin ölkənin milli mətbəxindən daimi istifadə edə bilmirik. Həmişə çalışırıq ki, öyrəşdiyimiz yeməkləri yeyək. O ki qaldı yağlı, ağır həzm olunan yeməklərə, onları daim qəbul etmək məqsədəuyğun deyil. Çünki yağlı yeməklər damarların kirəclənməsinə səbəb olur, ürək-damar xəstəliklərini gücləndirir. Bu baxımdan, insanlar özləri çalışmalıdırlar ki, mümkün qədər az qida qəbul etsinlər. Bizim nəinki sadaladığımız qidalar, həm də, ümumiyyətlə, insanların bu gün qida qəbul etməyə meyli çoxdur. Eyni zamanda daha az hərəkətlilik var. Bu da qəbul olunmuş qidanın bədəndə depolaşmasına, artıq çəkiyə gətirib çıxarır ki, bir çox xəstəliklərin əsasını qoyur. Ona görə də hesab edirəm ki, mümkün qədər az qida qəbul etmək və ağır həzmə gedən qidaları mümkün qədər məhdudlaşdırmaq lazımdır. Xaş, xəngəl kimi qidaları qəbul etdikdən sonra çoxlu hərəkət etmək lazımdır ki, kalorinin yanma prosesi getsin”.(musavat)
Xəbərlərimizi Faktxeber.com-un facebook səhifəsində də izləyə bilərsiniz.
İmza : Ş
Teqlər :
Xaş - - xəngəl -
Paylaş :
Mail Yazdır Şərh yaz 0 dəfə şərh edilib
Tarix:29-11-2016 10:31 - Oxundu: 496
Münasibət
19-01-2017 09:45 İmtahan həyəcanı insanı öldürə bilərmi... - Tibb eksperti danışır
18-01-2017 11:27 Vaqif Əsədov: Təcili yardım maşınlarına kameralar quraşdırılarsa...
18-01-2017 10:39 Yarım ayda 19 intihar-psixoloqlar üç səbəb göstərir
17-01-2017 13:49 Azərbaycanda kağız reseptlər dövrünə son - TƏFƏRRÜATLAR
17-01-2017 10:40 Türk brendlərinin Bakıda 3 dəfə baha satılmasının səbəbi...
17-01-2017 10:06 "Korrupsiyalaşmış məmurların yeni kadrlarla əvəz edilməsi..."
17-01-2017 09:46 Parlamentdə real müxalifət yoxdur - Elxan Şahinoğlu
16-01-2017 19:04 "2 min manat maaş alan nazirdə 6,8 milyon hardandır?"
13-01-2017 10:21 Tanınmış həkimdən yayılan virusa qarşı mübarizə metodları
12-01-2017 10:53 “Bakı Bus”larda "Wi-Fi" niyə işləmir? - Açıqlama
09-01-2017 11:52 "Torqovıy" küçəsində Azərbaycan dilində söz tapmaq olmur - Musa Yaqub
09-01-2017 11:39 Baş Prokurorluq: ANS rəhbərliyi ilə bağlı məlumat yayacağıq
07-01-2017 11:12 Quba məhkəməsində baş verənlər araşdırılır - RƏSMİ
05-01-2017 14:37 "Normal bir hökumətə ehtiyacımız var"
03-01-2017 19:01 Aslan İsmayılov Qüdrətdən, İlyasdan, Əlidən və İsadan danışdı
29-12-2016 11:10 Baş nazirə məxsus səlahiyyəti prezidenti yerinə yetirəcək - Ekspert
29-12-2016 10:02 "Biz hər evə ayda 100 manat ödəmək təklif etmişik"
28-12-2016 15:41 SOCAR Sanqaçalda baş verən partlayışa münasibətini bildirib
27-12-2016 12:57 Komitə sədri: "Azərbaycanda heç bir məsciddə nə sələfi, nə də nurçu qruplar yoxdur"
27-12-2016 10:34 Manatla bağlı nigarançılığı necə aradan qaldırmaq olar?
22-12-2016 16:03 "Məmurlar xaricə apardıqları böyük pulları Azərbaycana qaytarsınlar"
21-12-2016 09:59 Məqsəd qaşıyıb-qaşıyıb qan çıxarmaqdır - Səməd Seyidov
16-12-2016 09:55 Deputat: "Azərbaycana on illərlə vaxt lazımdır"
15-12-2016 16:17 İlin son ayı da Mərkəzi Bank üçün heç də asan olmayacaq
13-12-2016 20:41 İqtisadçılar Elman Rüstəmovun bəyanatına şübhə ilə yanaşır
13-12-2016 09:32 Yeni tikililərdə və həyət evlərində ucuzlaşma gözlənilir - EKSPERT
12-12-2016 11:03 Bahalıq toy-yas mərasimlərində ifratı durduracaqmı?
12-12-2016 11:00 Netanyahunun səfərinə ictimaiyyət nümayəndələrinin münasibəti
10-12-2016 12:05 Xalqda çaşqınlıq yaradırlar - Mehman Əliyev
09-12-2016 12:05 İqtisadi böhran varlılar üçün böyük təhlükədir
09-12-2016 10:48 Turizmdə Azərbaycanla Gürcüstanın fərqi - Ekspert danışır
09-12-2016 09:09 Qurban Qurbanov: "Fiorentina"ya azarkeşlik edəcəyəm"
07-12-2016 13:56 "Valyuta tapa bilmirik” - Deputat
07-12-2016 09:35 Türkiyədə dolların "öldürülmə" cəhdi uğurlu ola bilməz - Ekspert
06-12-2016 09:41 Müxalif partiya sədri Aydın Mirzəzadəyə irad bildirdi
05-12-2016 17:08 Dolların sabaha olan məzənnəsi dəyişməyib
05-12-2016 10:11 Ölkə iqtisadiyyatında ən ağır il - 2016, yoxsa 2017?
02-12-2016 10:23 Orta azərbaycanlı qiymət artımını 3-4 aydan sonra hiss edəcək
29-11-2016 10:31 Xaşla xəngələ kulinar və həkimdən fərqli münasibət
29-11-2016 09:41 İşıq və qazın qiymət artımını ekspert sadə dildə izah edir...
25-11-2016 11:23 "Azərbaycan üçün 66 inzibati rayon çoxdur, quberniyalar yaranmalıdır"
25-11-2016 10:44 Hakimiyyət bütün siyasiləri həbsdən azad edə bilər - ƏFV ÜMİDİ
24-11-2016 09:34 “Məni bir müxalifət lideri satdı” - Eynulla Fətullayevdən sensasion açıqlamalar
23-11-2016 11:22 Gələn ilin büdcəsi üçün müəmmalı CƏRİMƏ ÖHDƏLİYİ
21-11-2016 11:22 Uşaqlarda gizli TƏHLÜKƏ: “Bu əlamətlərə fikir vermək lazımdır”
21-11-2016 09:57 Məcburi köçkünlərin dolanışıq sarıdan problemi yoxdur
18-11-2016 10:01 33 rayona dövlət büdcəsindən pul ayrılmayacaq
15-11-2016 11:22 "Köhnə binaların heç də hamısı qəzalı vəziyyətdə deyil"
15-11-2016 09:43 İlqar Məmmədov üçün həlledici həftə: siyasətçi azad ediləcəkmi?
12-11-2016 10:35 İlqar Məmmədov gələn həftə azad oluna bilər
12-11-2016 10:18 Mediaya hərbi senzura lazımdırmı?..
11-11-2016 10:08 Bakıya gələn ermənilər - Xalq diplomatiyası, yoxsa...
10-11-2016 16:25 Siqaret çəkməyə görə cəriməni kim yazacaq?
07-11-2016 14:21 "Əgər Donald Tramp seçilsə o ABŞ-ın sonuncu prezidenti olacaq"
05-11-2016 10:59 Veteran kəşfiyyatçı Dilqəm və Şahbazı azad etmək üçün ilginc yol göstərdi
03-11-2016 14:28 Bu il Avropa Məhkəməsinin qərarları üzrə kompensasiyalar ödənilməyib
03-11-2016 11:08 Tikinti sektorunda qiymətlər daha da bahalaşıb
03-11-2016 10:05 Yanlış protokolla üzləşən sürücü nə etməlidir?
02-11-2016 16:01 İqtisadçı alim Qubad İbadoğludan qorxulu 2 ay proqnozu
02-11-2016 14:06 Beynəlxalq Bank tikinti sektoruna ciddi zərbə vurdu

Xəbər Lenti
Bu gün ən çox oxunanlar

Dünyanı heyrətə salan görüntülər qeydə alınıb - İLK DƏFƏ - VİDEO
19-01-2017 12:50
"Bavariya" ulduzları görünüşlərini dəyişərək gənclərlə futbol oynadı-VİDEO
19-01-2017 11:13
Tehranda Ticarət Mərkəzinini çökməsi ilə 30 yanğınsöndürən həlak olub-VİDEO
19-01-2017 14:02
Trampı seçkilərdə qalib edən rusiyalı proqramçı həbs olundu
19-01-2017 10:50
Hamlet İsaxanlı: "Bəzi dövlət universitetləri bağlanacaq"
19-01-2017 09:51
Qazın qiymətinin yenidən artacağının anonsu verildi
19-01-2017 09:43
Lerikdə məscidin işığını kəsiblər
19-01-2017 15:50
“Nə olardı ki, yağış yağanda jurnalistlər arxı açardı...” - VİDEO
19-01-2017 09:14
“20 Yanvar bizim milli qürurumuzun bərpası günü idi” - VİDEOREPORTAJ
19-01-2017 17:03
İlham Əliyev: "Yeni silahlar üçün Moskva ilə danışıqlar aparırıq”
19-01-2017 15:02
Sorğu
Səs ver Nəticələr

Ölkə Siyasət
Dünya Münasibət
Hüquq İqtisadiyyat
Hərb Təhsil
Araşdırma Analiz
Hadisə, Kriminal Top Secret
İdman Maraq Dünyası
Mənəviyat Uşaq Aləmi, Ailə
Sağlamlıq Sual-Cavab
Foto Tarix
Video Texnologiya
Mədəniyət Reportaj
Рейтинг@Mail.ru ® 2009 FAKTXEBER.COM - Azərbaycan Onlayn Xəbər Portalı

Firefox 3.6+, GoogleCrome10+, Opera 9+, Macromedia Flash, 1360 x 768

Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır.
Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.


Rss - Saytın Xəritəsi - Dizayn : AA Design

Faktxeber.az