Tarix:08-12-2016 21:51
Ay məhv olsa, Yerdə nələr baş verəcək?
Şərh yaz
Əgər Dünyanın 4.5 milyard illik bütün varlığını 24 saata kimi sadələşdirmiş olsaydıq (Yerin yaranması da 0 nöqtəsi olsaydı) deyə bilərdik ki,  Ay, Yerin yaranmasından yalnız 10 dəqiqə sonra mövcud olub. Digər bir sözlə Ay, Yerin yaranmasından sadəcə 30 milyon il sonra yaranıb. O zamanlar Dünya tam bir maqma okeanı idi və ən böyük hipotezə görə Mars böyüklüyündə bir göy cisminin Yerlə maili bir bucaqla toqquşması nəticəsində bu maqma təbəqəsindən nəhəng bir kütlə Yerdən qoparaq orbitə səpələndi və Ayı yaratdı.  Yer də, Günəşin orbitindəki toz və daşların birləşməsi ilə zaman içərisində yaranmış adi bir planetdir.
 
Ay ilk yarananda Yerə olduqca yaxın idi: 25.000 kilometr qədər uzaq (hazırda 384.400 kilometr məsafədədir). Əgər bu gün də o məsafədə olsaydı, bu anda Ayı göy üzündə gördüyümüzdən 10-20 dəfə böyük görməliydik. Təəssüf ki, Ayın bu qədər yaxın olduğu dövrlərdə planetimiz üzərində həyat yox idi və buna görə də, bu gözəl mənzərəyə kimsə şahid olmadı.
 
Ayın varlığının ən mühüm və əsas nəticələrindən biri, Yer səthinin temperaturu ilə bağlıdır. Qabarma-çəkilmə təsiri kimi bilinən fiziki təsir, bir cismin başqa bir cismə olan yaxınlığının kubu ilə əlaqəlidir. Bu səbəbdən Ay Yerə bu qədər yaxında olarkən, yüksək bir cazibə qüvvəsi yaradırdı.
 
Həmçinin o zamanlar Ay hələ də çox isti idi və yəqin ki, aradakı qısa məsafədə verdiyi istiliyə görə planetin səthini isti saxlayırdı. Buna görə də həyatın başlanğıcı məsələsində əhəmiyyətli təsirləri olmuş ola bilər. Ancaq sonra Ay, zamanla planetimizdən uzaqlaşaraq  (hazırda, hər il 3.8 santimetr qədər uzaqlaşır) və soyuyaraq bu təsirini tamamilə itirib.
 
Ay anidən yox olsa nə baş baş verər?
 
Ani bir təsiri olmazdı. Sadəcə, gecələrimiz daha qaranlıq olar və göydəki gözəl bir görüntüdən məhrum qalardıq. Ancaq yox, bunun təsirləri zamanla ortaya çıxmağa başlayardı. Ən qısa zamanda yaranacaq təsir, qabarma-çəkilmənin bu gün olduğundan daha zəif olması olardı. Çünki Ay, Yer üzündəki bu prosesə səbəb olan qüvvələrin 3-də 2-nə səbəb olur. Bunun necə təsir edəcəyini bir anda anlamaya bilərsiniz. Ancaq dəniz həyatı üçün qabarma-çəkilmə çox böyük əhəmiyyətə malikdir. Hətta bir çox quruda yaşayan canlının belə həyat şəraiti qabarma-çəkilməyə uyğun olaraq təkamül keçirib. Beləliklə, qabarma-çəkilmə hərəkətlərindəki bu qədər ani bir dəyişiklik, bir çox növün sonunu gətirməyə səbəb olacaq.
 
Bundan başqa Ayın fiziki təsiri, Yerin sabit olan 23 dərəcəlik meyilini qoruyur. Ay birdən yox olsa, Yer zamanla bu meylinin dayanıqlığını itirəcək və belə demək olarsa,"yellənməyə" başlayacaq. Məsələn, Marsın belə bir tarazlayıcısı yoxdur və meylliyi bu səbəblə 15 dərəcə ilə 35 dərəcə arasında gedib gəlir. Bu da, Mars səthindəki mövsümlərin müddətlərinin davamlı olaraq dəyişməsinə səbəb olur. Bu da həyat üçün yıxıcı təsirə səbəb olacaq.
 
Ayın yox olmasının digər bir əhəmiyyətli ola biləcək təsiri də, kosmosun dərinliklərindən Yeri təhlükə altına qoya biləcək göy cisimlərindən bizi qismən qorumasıdır. Ancaq bu, bütün astronomlar tərəfindən güclü təsir olaraq qarşılanmır, çünki Yer, Aydan ölçüyə görə təxminən 4 dəfə, həcm olaraq təxminən 50 dəfə, səth sahəsi olaraq 14.5 dəfə, kütlə olaraq 81 dəfə nəhəngdir. Dolayısı ilə bir meteoritin Yerlə toqquşma ehtimalı, Ayla toqquşma ehtimalından çox yüksəkdir. Yenə də, Ayın qoruyucu təsirini müdafiə edən elm insanları, göy daşlarının istiqamətlərini dəyişmək üçün faydaları olduğunu düşünürlər.
 
Ayın yox olmasının digər bir təsiri, planetimiz üzərindəki əhəmiyyətli bir qüvvə amilinin ortadan qalxmasına görə yaranacaq fəallıqlardır: Zəlzələlər və vulkanik fəaliyyət. Ancaq bunlar zamanla azalacaq və normal hala gələcək.
 
Ayın yox olmasının ən müzakirə olunan təsirlərindən bir, Yerin Günəş ətrafındakı orbitinin dəyişməsi olacaq. Ay və Yeri bir növ "qardaş göy cisimləri" hesab etmək olar. Bir-birinə cazibə qüvvəsi tətbiq edərək dönürlər və bu ikili sistem, bir yerdə Günəşin ətrafında dönür. Bu səbəbdən Ay ortadan qalxsa, Yer üzərindəki əhəmiyyətli bir qüvvə ortadan qalxmış olar. Və Günəş ətrafındakı orbitimiz, Ayın ortadan qalxdığı andakı Yer və Ay mövqelərinə görə dəyişməyə başlaya bilər. Amma bu dəyişikliyin miqdarı tam olaraq bilinmir. Bəzi tədqiqatçılar, Ayın yox olmasının Yerin orbitinə demək olar ki, heç bir təsir göstərməyəcəyini deyəndə, bəziləri əhəmiyyətli dəyişikliklərə səbəb ola biləcəyini iddia edirlər. Buna görə də bu barədə dəqiq bir şey demək mümkün deyil.
 
Digər tərəfdən, Ayın Yer ətrafında fırlanma sürətinin getdikcə azaldığı da məlumdur. Ayın planetimizə tətbiq etdiyi qüvvə, planetimizi son 500.000 il ərzində ildə 400 dönüşdən, ildə 365 dönüşə qədər yavaşladıb. Bu səbəbdən Ay yox olsa, Yerin yavaşlamasına səbəb olan çox mühüm bir amil də ortadan qalxmış olacaq. Bu, planetimizə artıq təsir göstərməyəcək. Ancaq əgər Ay əvvəldən bəri mövcud olmasaydı, planetimizin fırlanma sürətindəki fərqlilikdən ötrü canlılar çox fərqli bir təkamül keçirə bilərdilər. Məsələn, Yer çox sürətli dönsəydi, planetimizdə çox güclü küləklərə səbəb ola bilərdi.
Son olaraq, bioloji cəhətdən yenidən baxacaq olsaq, Ayın yox olması yəqin ki, bir çox canlıya ciddi miqdarda təsir göstərəcək. Çünki bir çox məməli heyvanların gözləri Ay işığına həssas şəkildə təkamül keçirib. Buna insan da daxildir. Bu məməlilərin bəlkə bir çoxu, Ayın yoxluğundan əhəmiyyətli dərəcədə təsirlənərək həyatını itirəcək. İnsanlarda belə bir vəziyyətin olmayacağını təxmin etmək olar. Amma bizdə də çox mühüm psixoloji dəyişikliklər baş verməsi mümkündür. Ayın yox olması, gecə-gündüz anlayışları haqqında beynimizdə olan qavrayışlara təsir edəcək və hormonal dəyişikliklərə səbəb olacaq. Bu da insan davranışlarının dəyişməsi ilə nəticələnəcək.
 
Bütün bu dəyişikliklərin nə qədər ciddi olacağı və nələrə təsir edəcəyi məsələsində mübahisələr mövcuddur. Ayın yox olması yəqin ki, Yerdə mühüm bir çox fərqliliyə səbəb olacaq. Ancaq qiyamət carçılarının iddia etdiyi kimi, Ayın yox olmasının Yerdəki bütün həyatı dağıdacağını düşünmək, Ay ilə Yer arasında çox həssas tarazlığın olduğunu düşünmək, Ay heç olmasaydı həyatın var olmayacağını inadlı şəkildə iddia etmək açıq-aşkar məlumatsızlığın nəticəsidir. Ən sadə, okeanların diblərində yaşayan bakteriyalar və arkelər ( bunlarla olan ortaq atamız, yəqin ki, yaşayan ilk canlıdır), Ay yox olsa belə milyonlarla il heç bir şey olmamış kimi həyatlarını davam etdirib təkamül keçirməyə davam edərlər. İnsanlara emosional təsir etmək məqsədilə uydurulan bu yalanlara qarşı diqqətli olun. (Modern.az)
Orphus system Mətndə orfoqrafik səhv aşkar etdinizsə, həmin hissəni qeyd edib Ctrl + Enter düymələrini sıxın.
Xəbərlərimizi Faktxeber.com-un facebook səhifəsində də izləyə bilərsiniz.
İmza : N
Teqlər :
Ay - Yer - elm -
Paylaş :
Mail Yazdır Şərh yaz 0 dəfə şərh edilib
Tarix:08-12-2016 21:51 - Oxundu: 692
Maraq Dünyası
28-03-2017 16:50 "Apple" "Disney"i 200 milyard dollara almaq istəyir
28-03-2017 16:34 Qurdu tutmağa çalışan kirpinin MARAQLI görüntüsü –VİDEO
28-03-2017 10:48 Eyfel Qülləsi güllə keçirməyən şüşə ilə qorunacaq
27-03-2017 16:37 Afrika ölkələrində evakuator - VİDEO
27-03-2017 11:15 Alimlər sübut etdi: Yumurta toyuqdan sonra yaranıb
23-03-2017 11:41 Mayamidə tenis oyunu kərtənkələyə görə dayandırılıb - VİDEO
18-03-2017 14:18 Dünyanın müxtəlif bölgələrində BAHAR FƏSLİ - FOTO
17-03-2017 10:33 Metro ilə yarışdı və qələbə qazandı - VİDEO
16-03-2017 14:53 Sony World Photography Awards 2017-nin ən yaxşı FOTOLARI
15-03-2017 09:19 Daun xəstəsinin arzusu reallaşdı - VİDEO
14-03-2017 14:57 "Orijinal" pul qazanmaq üsulu - VİDEO
13-03-2017 16:47 Futbolda hakimlərin yaranma tarixçəsi
11-03-2017 14:04 Qeyri-adi restoran: Masanın üstündə peyda olan aşpaz, boşqabda qalanan manqal...VİDEO
11-03-2017 12:32 Aclıq güc gələndə... - VİDEO
10-03-2017 22:13 İnsanları gülüşə boğan canlı yayım "qəzası" - VİDEO
10-03-2017 12:59 Kitabxana əməkdaşlarının KREATİV ZARAFATLARI - FOTO
10-03-2017 11:49 Atlı qız Facebook sayəsində yolda qalan sürücünü xilas etdi-FOTO
09-03-2017 17:05 3D printerdə 24 saata hazırlanan EV - VİDEO
09-03-2017 16:52 Tampliyerlərin 700 illik mağarasına açılan dovşan yuvası - FOTO-VİDEO
09-03-2017 15:16 BƏƏ-də dəvələr arasında gözəllik müsabiqəsi keçiriləcək
07-03-2017 14:40 Nobel mükafatı neçə qadına təqdim olunub?
07-03-2017 14:34 İdmançıları heyrətə salan "qoca" - VİDEO
07-03-2017 11:31 Ən təhlükəli taksilər - FOTO
02-03-2017 11:47 ABŞ-ın tanınmış dərgisi Azərbaycanın ilk qadın pilotundan yazdı
01-03-2017 16:21 Sizin başınıza gəlsə nə edərsiniz? - VİDEO
27-02-2017 16:28 Berlində ağaclardan kitabxanalar hazırlandı - FOTOLAR
24-02-2017 11:09 Azərbaycanda "VAZ-21011"ə "Qazel" yükü vurdular - VİDEO
22-02-2017 16:14 İki dünya arasında - FOTOLAR
22-02-2017 15:31 Ölüm gözləmədiyi yerdən gəldi - VİDEO
22-02-2017 10:48 İslandiya prezidenti ananaslı pitsanı qadağan etmək istəyir
21-02-2017 17:04 İki cüt ekiz... - FOTOLAR
21-02-2017 14:27 Modern "dilənçilik" - VİDEO
21-02-2017 12:56 Bu parçaya zərər vermək mümkün deyil - VİDEO
17-02-2017 12:50 Jurnalist sözünə əməl etdi: Qəzeti mətbuat konfrasında yedi - VİDEO
17-02-2017 11:28 Amerikada prezidentin nəqliyyat xərci nə qədərdir? - VİDEO
16-02-2017 21:23 Ayın tarixini de, günü desin - 21 yaşlı "canlı təqvim" - VİDEO
16-02-2017 15:43 Norveç həbsxanasından maraqlı FOTOLAR
16-02-2017 14:43 Cizgi filmindəki kadr reallaşdı: Toyuqları tutmaq üçün kombayn - VİDEO
16-02-2017 14:33 Morq işçiləri meyiti götürüb qaçdılar - VİDEO
13-02-2017 16:11 “Lənətə gəlmiş qravitasiya” barədə unutmuş astronavt - VİDEO
13-02-2017 10:31 Nadir xəstəlik Banqladeşdə 8 yaşlı uşağı daşa çevirir FOTO-VİDEO
10-02-2017 16:42 Ən sevdiyi futbolçunu qucaqlayaraq yatdı: Dünya bu FOTODAN danışır
10-02-2017 12:04 Avtomiobilini pilləkənin altında park edən sürücü - VİDEO
09-02-2017 15:32 Kor rəssam öz xatirələrindən qeyri-adi əsərlər yaradır - FOTO
09-02-2017 11:05 Fələstinli gənc müştərilərin saçını alovun köməyi ilə şəkilləndirir-VİDEO
08-02-2017 12:38 Bu, dünyanın bəlkə də ən ağıllı uşağıdır - VİDEO
07-02-2017 12:04 Stüardessa, yeniyetmə qızı insan alverçilərindən xilas etdi - VİDEO
06-02-2017 12:02 Ən heyrətamiz ailə FOTOSU: Bir nəslin 500 üzvü şəkil çəkdirdi
03-02-2017 11:56 Sərnişin qatarının QORXU DOLU SƏFƏRİ - FOTO
02-02-2017 15:47 Xilasedicilərə kömək etmək istəyən bu gənc gülüşə səbəb olub-VİDEO
02-02-2017 12:07 Bir toxunuşla ovucumuzun içinə sığan şəhərlər
31-01-2017 14:04 İnternetin yeni fenomeni - 1 DOLLARLIQ TOY - FOTO
27-01-2017 16:20 Dünyanın ən möhkəm kabeli hazırlanıb - VİDEO
26-01-2017 16:59 Faciədən son anda qurtulanlar - VİDEO
26-01-2017 12:42 Uzun boyuna görə avtomobil sürməyi qadağan olundu – FOTO
26-01-2017 10:19 Bu 5 dəqiqəlik cizgi filmi "OSKAR"a namizəd oldu: Baxın NİYƏ? - VİDEO
25-01-2017 13:26 Təsadüfən metronun platformasından yıxılsanız - FOTO
24-01-2017 11:16 Aparıcı canlı yayımda qonağını yandırdı - VİDEO
23-01-2017 11:11 Biznes mərkəzin inşası üçün 10 saniyəyə 19 bina partladıldı – VİDEO
23-01-2017 10:53 Pul yığmağın – 5 SADƏ YOLU

Xəbər Lenti
Bu gün ən çox oxunanlar

İndoneziyada yeddi metrlik piton kişini udub - VİDEO (18+)
29-03-2017 09:40
Magistraturaya qəbulun birinci mərhələsinin tarixi açıqlandı
29-03-2017 10:43
ANS: Azərbaycanın ən yeni tarixi siçovulların ümidinə qalıb
29-03-2017 11:21
Banklar dolların yeni alış-satış qiymətlərini elan etdilər - SİYAHI
29-03-2017 10:30
Mübariz İbrahimova qibtə edən Aprel şəhidi Fəxrəddin Qurbanlı - VİDEO
29-03-2017 11:59
"Mən bu görüntülərdən dəhşətə gəldim" - VİDEO
29-03-2017 11:09
Müqəddəs üç aylar – Rəcəb, Şaban, Ramazan
29-03-2017 10:32
Dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ
29-03-2017 09:15
İtaliyadan qələbə, Fransa və Portuqaliya uduzdu - VİDEO
29-03-2017 09:38
Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüş erməni əsgəri məhv edildi
29-03-2017 10:40
Sorğu
Səs ver Nəticələr

Ölkə Siyasət
Dünya Münasibət
Hüquq İqtisadiyyat
Hərb Təhsil
Araşdırma Analiz
Hadisə, Kriminal Top Secret
İdman Maraq Dünyası
Mənəviyat Ailə-Uşaq
Sağlamlıq Foto
Tarix Video
Texnologiya Mədəniyət
Reportaj Vətən uğrunda
Рейтинг@Mail.ru ® 2009 FAKTXEBER.COM - Azərbaycan Onlayn Xəbər Portalı

Firefox 3.6+, GoogleCrome10+, Opera 9+, Macromedia Flash, 1360 x 768

Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır.
Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.


Rss - Saytın Xəritəsi - Dizayn : AA Design

Faktxeber.az