Putin içkili jurnalistlə belə zarafat etdi – VİDEO / “İnsan haqları” Amerikada ağdərililərin kökünü kəsir / Nazir 5 mindən çox vətəndaşa mənzil verəcək / Sinoptiklərdən şad xəbər - Yaz havası olacaq / Azərbaycana da sürətli qatar gətiriləcək / İqtisadçı ekspert Azərbaycan xalqına ürək-dirək verdi / Ermənistan böhranla üz-üzə: ərzaq sürətlə bahalaşır / Qatarda baş verən yanğın nəticəsində maşinist zəhərləndi / STV ilə “Zaman”ın baş redaktorları haqda həbs qərarı verildi / Prezident İlham Əliyev solçuların liderini qəbul edib / Putin sarayda oturanlara söz atdı / «Əsl dəri» aksesuarların necə hazırlandığını bilirsinizmi? VİDEO 24+ / Qardaş bacını boğub çaya atdı - ŞOK / Bakılılar öz evlərinə getmək üçün icazə vərəqi alacaq / Putinin çıxışı başladıqdan sonra dollar və avronun kursu yenidən yüksəlib / Qubada istirahət mərkəzini bir-birinə qatan silahlı həbs edilib / Bakıda keçmiş deputatın avtomobilini belə aşırtdılar – ANBAAN VİDEO / Saxta diplom satan tutuldu / ABŞ və Kuba barışmaq qərarına gəldilər / Putin mətbuat konfransında nəLƏRdən danışdı - VİDEO /
İstifadəçi Adı : Şifrə :
Yeni üzvlük Şifrəmi unutdum


Praqmatiklik
"Ayaqların qırıldı deyə gileylənmə, nə bilirsən, bəlkə Allah onların yerinə sənə bir cüt qanad verəcəkdir!"
Şərh yaz

“...Mənə yalnız gözəl səbr gərəkdir...!” (Yusif, 18)

XX əsrin ən geniş yayılmış fəlsəfi cərəyanlarından biri praqmatizmdir. Bu cərəyanın vətəni Amerika Birləşmiş Ştatları hesab olunur. “Praqmatizm” Yunanca praqma sözündən olub, iş, əməl deməkdir. Bu cərəyanın banisi Amerikanın görkəmli məntiqçisi Çarlz Pirsdir (1839– 1914). Onun ən məşhur əsərlərindən biri 1904– cü ildə çap etdirdiyi «Praqmatizm» nədir?» əsəridir. Sonralar isə Onun ideyalarını Uilyam ceyms inkişaf etdirmişdir.

Praqmatizm daim işdən, əməldən danışır, ideyaların və nəzəriyyələrin əməli surətdə yoxlanılması lüzumunu göstərir. Praqmatizm iddia edir ki, elmi məfhumlar, qanunlar, nəzəriyyələr obyektiv reallığın inikası və ya surəti deyildir, bunlar yalnız bu və ya digər məqsədi həyata keçirməkdən ötrü «hərəkət planlarıdır», «alət» və ya «vasitə»dir. Əgər ideya və ya nəzəriyyə «iş görür» və müvəffəqiyyət qazanmağa imkan verirsə, yaxşıdır, yəni düzgündür; əgər buna imkan vermirsə, pisdir, yəni səhvdir. (Kayzen.az)

Bu məntiqlə, praqmatizm dinin müddəalarını çox faydalı, buna görə də düzgün hesab edir. Baxın, Sartr vaxtilə “Hər kəs içində nə varsa onunla yaşayır” yazırdı. Praqmatizm də bir cümlədə eyni şeyi deyir: - Sənin əqidən, ideyan, həyat məqsədin var və onu yalnız emosiya, fikir, söz səviyyəsində saxlamırsan. Onu mütləq əmələ çevirirsən.

Bu dediklərimiz praqmatizmin bir fəlsəfəsi cərəyan olaraq mənası idi. Bir də var praqmatizmin ictimai-sosial həyatımızda və məişətdə olan mənaları. Məişət anlamında isə praqmatik o adamdır ki, öz həyat baxışlarını və əməllər sistemini özü üçün faydalı praktik nəticələr əldə etmək aspekti üzərində qurur. O, soyuqqanlıdır, tələskənlik və emosionallıqdan uzaqdır, təmkinlidir, ona qarşı olan sayqısızlığa qarşı belə reaksiyası soyuqqanlı, ölçülü-biçili və effektivdir. O, özünə qarşı olan hücumlara dolğun cavab verə bilmək üçün müəyyən zamanın gəlməsini gözləyə bilən adamdır. Beləliklə, Praqmatik insanın ilk əlamətidi səbrlilikdi. Əslində səbr tarixdə iz qoymuş bütün dühaların təməl kriteriyasıdır. Çünki bu absolyutdur ki, səbrsiz heçnəyə nail olmaq mümkün deyil.

“Səbri olmayanlar nə qədər də yoxsuldurlar.” - Uilyam Şekspir belə deyirdi. Bu, söz xatirinə deyilən söz deyil, dostlar! Bu, uzun bir həyat təcrübəsinin formalaşdırdığı fikirdir. Doğrudan da belədir. Mən həmişə deyirəm, İnsanları dahi-sıraviyə ayıran səbəb imkanlar deyil, hədəf uğrunda səbr və dirənişdir. Çünki yaşadığımız həyatın formatı elə qurulub ki, rahatlığa çatmaq üçün hökmən əzablı yollardan keçməlisən. Başqa yol yoxdu! Eyni ilə girdəkan kimi; Onun ləzzətli ləpəsindən dadıb həzz ala bilmək üçün qalın qabığını sındırmağı bacarmalısan. Bundan da primitiv bir misal olarmı?! Ona görə də “Sevmədiyinizə səbr etməyincə, sevdiyinizə çatmayacaqsınız!” –deyirdi Həzrəti İsa (ə).

Sözünü etdiyimiz ayənin isə hekayəti özünəməxsusdur. Bu ayədə Allah bizə hər səbri deyil, “səbri-cəmil” –i (“cəmil” ərəb dilindən tərcümədə “gözəl” deməkdir) tövsiyə edir. “Mənə gözəl səbr gərəkdir!” –deyir həzrət Yəqub (ə). Nədir gözəl səbr? Səbrin də gözəli-çirkinimi olur? Bax, bu haqda danışaq biraz, dostlar!

“Gözəl səbr” haqda iki söz deyəcəm.
Birincisi: Gözəl səbr odur ki, çarəsizlikdən və məcburiyyətdən doğmur, o, planlı və düşünülmüş səbr növüdür. Səbr etməmə imkanın olub da səbr etmək. Məsələn, bir ittiham (ya sual, ya tənqid) qarşısında daha dəqiq danışa bilmək üçün müəyyən müddət susmaq, səbr etmək. Bu, sualdan qaçış deyil, bu tip səbrin səbəbi qorxaqlıq deyil, rasionallıq və məntiqdir.
Bəzi yerlərdə emosional davranmaq olmaz! Tələsik reaksiya, tələsik cavab səni uçuruma apara bilər. Təmkinli olursan, sözü, ittihamı (müvəqqəti olaraq) həzm edirsən. Həzm edirsən ki, vaxtında çox layiqli və qane edici cavab verə biləsən. Bu, gözəl səbrdi, çünki gözəl nəticə verir. Çünki tərkibində məntiq var. Çox çətindi amma faydalıdı.
Gözəl səbr! Baxın, dostlar, bir zamanlar ustadıma verdiyim bəzi sualların cavabını 2-3 il sonra alırdım. Mən unutmuşam artıq verdiyim sualı, o isə unutmayıb; Bax, oğlum, bu, 3 il öncə verdiyin sualın cavabıdı deyirdi bir gün. Bəs onda niyə cavablamadınız ki, ustad? –soruşurdum. Hər şeyin bir zamanı var, onda desəydim anlamazdın, deyirdi. Buna gözəl səbr deyilir! Planlı və məntiqli səbr! Dahilər belə olur. Onların cavabı sandiviç kimi deyil, tez-tələsik.

İbni Sina haqda yazırlar, istedadlı şagirdi Bəhmənyar təzə-təzə şagirdi olanda ondan hey təəccüblə soruşurdu: “bu qədər elm və biliklə sən niyə peyğəmbərlik iddiası etmirsən?” Bu, sıradan bir sual deyildi, bunun dərki zaman ala bilərdi. İbni Sina da anında cavab vermədi yazırlar. Gözlədi, gözlədi... Zaman gəldi. Çovğunlu bir qış gecəsində qonaq olduqları bir kənddə gecələməli oldular. Gecə yarısı (sübhə yaxın) İbni Sina ayılıb Bəhmənyardan bir stəkan su istədi. Ciyərim yanır dedi, get həyətdən mənə su gətir. Bəhmənyar havanın soyuqluğunu görüb “təbiblik” etməyə başladı, təbibə təbabət dərsi keçdi: - Yox, olmaz, soyuqdu, ziyandı və s. İbni sina dedi, Bəhmənyar dedi...Bu dialoq əsnasında kəndin məscidinin minarəsindən azan səsi ucaldı. Müəzzin azanın “Mühəmmədən (s) Rəsulullah” (Məhəmməd onun elçisidir) hissəsinə çatdıqda İbni Sina illər öncə o verilən sualın zamanın gəldiyini anlayıb incə bir istehza ilə sözə başladı: Bax, mənə -niyə peyğəmbərlik iddia etmirsən deyirdin, yadındadı? Sən mənim ən doğma, ən yaxın şagirdimsən, canlı-canlı çox şey yox, cəmi bir stəkan su istəmişəm səndən, minbir bəhanə ilə bu tələbimdən yayınmağa cəhd edirsən. Amma bax, əsrlər öncə azan ayinini qoyub gedən peyğəmbərin (ə) əsrlər sonra belə sözü keçərlidi, həmdə heç tanımadığı- görmədiyi kimsələrə. Məsələ budur! Ona görə, oğlum, peyğəmbərlik elmlə-biliklə deyil, o həmdə İlahi bir təyinatdır! –dedi.

Dostlar, ayədə keçən “Gözəl səbr”-in başqa bir mənası (ikincisi) da gileysiz-güzarsız olan səbrdir! Şikayət etmədən səbr etmək, sevə-sevə səbr etmək. Bu, bilirsiz nə boyda ürək istəyir? Düşdüyün vəziyyətə səbr edirsən və heç vaxt, hətta ürəyindən belə giley keçirmirsən. “Kişin başına iş gələr!” –deyirsən. Bunu dilucu demirsən, elə kişi kimi deyirsən.

Bu məqamda bir çoxlarımız büdrəyirik, dostlar! İctimaiyyət arasında çətinliyə səbr edirik kimi göstəririk özümüzü amma təkliyə çəkildikdə minbir giley-güzar, şikayət və hətta söyüşlər yağdırırq düşüdüyümüz şüursuz dərdin ünvanına. Bunun adını necə səbr qoymaq olar?!
Allah bu ayədə bizlərə məhz bunu demək istəyir. Deyir ki, indi ki, səbr edirsiz gözəl səbr edin. Bəlalar insan ruhunu böyütmək üçündü, gileylə-söyüşlə etdiyin səbr ruhunu daha da kiçildəcək.
Bəzi dostlardan soruşursan: -Necəsən? Cavab verir: -şükür olsun, amma...Dayan, dostum! “amma”-nı demə! Elə “şükür olsun!” yetər! Bu necə şükürdü ki, amması da var?! Deməyim odur ki, iki şey səbri gözəl edər: Planlı (düşünülmüş) və giley-güzarsız səbr. Bundan başqası səbr deyil artıq, başqa ad tapmaq lazımdı. Məsələn, çarəsizlik demək olar, ya da nə bilim, başqa bir şey...

Praqmatik olmasaydılar heç bir dahi iz qoya bilməzdi bu həyatda. Istər insanların yaratdığı süni maniələr, istər həyatın yaratdığı təbii maniələr qarşısında praqmatik davranmaq, onlara yenilməmək, onlardan nəticə çıxarmaq və ən nəhayəti ziyanı xeyirə çevirə bilmək. Bunu istəyir Allah bizdən!

Kiçik haşiyə: (azacıq dincələk!) Qabaqlar Novruz həmdə ona görə indikindən çox sevimli olardı ki, adi günlərdə tapılmayan bir çox şeylər (şəkərbura, paxlava və s.) yalnız Novruzda evlərimizin qonağı olurdu. Yəni novruzu sevdirən səbəblərdən biri də çatışmazlıqlar idi. Hər şey hər zaman olmağa başalayan vaxtdan Novruz da adiləşdi. Ona görə də çatışmamazlıqlara xor baxmayaq, onların da bir hikməti var bu həyatda. Gəlin çatışmazlıqlarımızı da sevək, dostlar! Biz onlara çox borcluyuq. Axı çatışmazlıqlar çoxlarını parlatdı, çoxlarını məhşur etdi. Məsələn, bir dəfə yazmışdım: “qaranlıqlar olmasaydı şam da sabun kimi bir şey idi.” Yanılıramsa, deyin yanılırsan! Bu arada, novruzunuz mübarək!

Qeyd: Qurani-Kərimdə, yetmişdən çox yerdə səbr və dözüm barədə ayələr mövcuddur.Təbii ki, onların hər birinin özü-özlüyündə izaha və şərhə ehtiyacı var. Bugün hekayətini etdiyimiz ayə isə Yəqub peyğəmbərin (ə) sözüdür. Ayənin əvvəli belədir:
“Onlar (Yusifin) köynəyinin üstünə yalandan bir qan (ləkəsi yaxıb) gətirmişdilər. (Yəqub) dedi: Xeyr, sizin öz nəfsiniz sizi bu işə sövq etmişdir. (uydurursunuz) Mənə (isə) yalnız gözəl səbr gərəkdir...!
Bəli, o həzrət gözəl səbr etdi, heç vaxt ümüdünü itirmədi, gileylənmədi, üsyan etmədi. Və Allah bütün bunların mükafatı olaraq Yusifini (ə) ona qaytardı.

Mövlana bu məqamda gözəl deyib: “Ayaqların qırıldı deyə gileylənmə, nə bilirsən, bəlkə Allah onların yerinə sənə bir cüt qanad verəcəkdir!”

 

İlqar Kamil
Teqlər :
PRAQMATİKLİK"Ayaqların - qırıldı - deyə - gileylənmə, - - bilirsən, - bəlkə - Allah - onların - yerinə - sənə - bir - cüt - qanad - verəcəkdir!" - “...Mənə - yalnız - gözəl - səbr - gərəkdir...!” - (Yusif, - 18) -
Paylaş :
Mail Yazdır Şərh yaz 0 dəfə şərh edilib
19-03-2013 10:07 - 2102 dəfə oxunub
Orphus system Mətndə səhv var? Onu siçanla seçin və "Ctrl+Enter" düyməsini basın
Mənəviyyat
17-12-2014 16:29 Gürcüstanda 23 məscid azərbaycanlıların mülkiyyətinə veriləcək
17-12-2014 12:59 Məşhur aktirisa Bridcit Bardonun müsəlman qadınlar haqqında etirafı
15-12-2014 15:16 Nigeriyada milyonlarla insan Ərbəin mərasimini qeyd edib -FOTO-
13-12-2014 15:03 Hacı Əhliman və Hacı Şahin Ərbəin barədə - VİDEO MÜSAHİBƏ
13-12-2014 13:53 Azərbaycanlı zəvvarların Kərbəla görüntüsü - FOTO-VİDEO
12-12-2014 16:25 Ərbəinə bir gün qalmış Kərbəladan görüntülər - FOTO
12-12-2014 12:41 Sabah Bakıda "Ərbəin" günü ilə bağlı mərasimlər keçiriləcək
12-12-2014 11:08 Niyə ancaq İmam Hüseynin (ə) Ərbəini qeyd edilir ?
11-12-2014 11:36 Kərbəla yolunda dünyasını dəyişən azərbaycanlı dəfn edildi - FOTO
10-12-2014 11:52 Kərbəlaya gedən azərbaycanlı qadın zəvvar dünyasını dəyişdi
29-11-2014 13:48 Namaz səccadələrindəki böyük təhqir - DONUZ BAŞI - VİDEO
28-11-2014 16:01 Azərbaycanın ən böyük məscidi nə vaxt istifadəyə veriləcək?
27-11-2014 14:30 Qaraçuxur məscidi fəaliyyətini bərpa edib
18-11-2014 16:30 Bakıda "Kərbəlada gözəllik və əzəmət"» mövzusunda konfrans keçirilib
17-11-2014 21:15 İlham Əliyev Şuşada, Ağdamda dağıdılan məscidlərdən danışdı - FOTO
14-11-2014 16:17 Şeyxülislam: “İslamın düzgün təbliğ olunmamasının nəticəsidir ki...”
06-11-2014 09:59 “Dəyişən zaman, dəyişməyən hadisə” - AŞURA - VİDEO
04-11-2014 18:20 Bakı məscidlərində Aşura mərasimləri - VİDEOREPORTAJ
04-11-2014 18:15 İçərişəhər “Cümə” məscidinin dini icması Aşura günü “Şəhidlər Xiyabanı”nı ziyarət etdi
04-11-2014 15:58 Bütün dünyadan Aşura mərasimləri - VİDEO
04-11-2014 14:43 Bakı məscidlərində Aşura mərasimləri - FOTOREPORTAJ
04-11-2014 13:27 Bakının Nardaran qəsəbəsində Aşura mərasimi (FOTO)
04-11-2014 12:26 Sumqayıtda Aşura mərasimi - FOTO
04-11-2014 12:12 Rusiyanın rəsmi dövlət agentliyi Aşura Günü barədə nə yazdı?!
04-11-2014 11:13 Gəncədə və Lənkəranda Aşura mərasimi - FOTO
04-11-2014 10:08 Türkiyədə möhtəşəm Aşura mərasimi (FOTO)
04-11-2014 09:50 Aşura günü niyə bütün müsibətlərdən böyükdür?
03-11-2014 17:30 Bu gün Aşura günüdür - VİDEO
03-11-2014 16:53 Gəncədəki Tasua yürüşündən yeni FOTOLAR
03-11-2014 15:19 Jurnalistin statusu və tarixçinin cavabı
03-11-2014 12:52 Aşura gecəsinin xütbəsində İmam Hüseyn (ə) nə demişdi?
03-11-2014 12:01 Bakıda marketdə İmam Hüseyn ehsanı – FOTO
01-11-2014 15:20 Kərbəla Ziyarəti ilə əlaqədar İraq səfirliyi açıqlama verdi
01-11-2014 12:32 Azərbaycanlı zəvvarlar Kərbəlaya buraxılmayacaqlar (FOTO)
31-10-2014 12:29 Məhərrəm fürsəti
31-10-2014 11:17 Məşədi Dadaş məscidində izdihamlı əzadarlıq mərasimi (FOTO)
30-10-2014 15:28 Məhərrəmdə xəncər vurmaq olarmı? 6 BÖYÜK ALİMİN RƏYİ
29-10-2014 11:01 Peyğəmbər məscidində səcdədə dünyasını dəyişdi - FOTO
23-10-2014 15:50 Dini Komitənin yeni mətbuat katibi bu xanımdır - EKSKLÜZİV
23-10-2014 11:36 Məhərrəm ayı oktyabrın 26-da başlayır - FƏTVA
21-10-2014 12:30 Bu şəxslərə Həcc qadağan edilə bilər
15-10-2014 15:11 Zəvvarların hamısı qayıtdı
13-10-2014 12:19 Müəllimlərin namaz qılmasına qadağalara QMİ-dən AÇIQLAMA
13-10-2014 10:42 Dinimizin kamil olduğu gün - Qədir-Xum Bayramı
11-10-2014 14:06 İslamda qadınafobiya varmı?!
08-10-2014 12:40 Azərbaycanlı zəvvarların Məkkədə Həcc ziyarəti başa çatıb
08-10-2014 11:44 QMİ-dən Həcc açıqlaması: QADAĞAN OLUNUB
07-10-2014 14:27 Kəbədə yağış göz yaşına qarışdı - VİDEO
29-09-2014 10:21 Azərbaycanlı zəvvarlarla bağlı biabırçılıq: ONLARI YENƏ ALDATDILAR!
29-09-2014 10:01 Məkkə 20 ildən sonra belə olacaq - FOTO
27-09-2014 14:34 “İmam Əli və xanım Fatimənin izdivac gününə” həsr olunmuş elmi-praktik konfrans keçirilib
26-09-2014 10:02 Bu gün İmam Əli (ə) ilə Xanım Fatimeyi-Zəhranın (s.ə) izdivac günüdür
24-09-2014 10:36 375 zəvvar Həcc ziyarətinə yola düşdü
22-09-2014 12:01 Həcc başlayır: sabah ilk zəvvarlar yola düşəcək
18-09-2014 11:32 Həccin vaxtı açıqlandı
18-09-2014 11:03 Kasıb və varlının qəbir daşı arasındakı qiymət fərqi - 10.000 MANAT
16-09-2014 17:04 Azərbaycanda dini dərslər tədris oluna bilər
16-09-2014 15:36 Mübariz Qurbanlı bir qrup vətəndaşın şikayətini dinləyib
15-09-2014 20:52 Mübariz Qurbanlı Azərbaycandakı dini radikalizmdən danışdı (VİDEO)
12-09-2014 11:48 Müqəddəs Kəbə Həccə hazırlanır - VİDEO

Xəbər Lenti
Sorğu
Səs ver Nəticələr

Cəmiyyət Siyasət
Dünya Münasibət
Hüquq İqtisadiyyat
Hərb İdman
Araşdırma Analiz
Hadisə, Kriminal Top Secret
Mədəniyyət Maraq Dünyası
Mənəviyyat Uşaq Aləmi, Ailə
Sağlamlıq Foto
Video Tarix
Elm-Texnologiya
Valyuta.com

® 2009 FAKTXEBER.COM - Azerbaijan Online Internet Newspaper

Firefox 3.6+, GoogleCrome10+, Opera 9+, Macromedia Flash, 1360 x 768

Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır.
Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.


Rss - Saytın Xəritəsi - Dizayn : AA Design

Faktxeber.az