İstifadəçi Adı : Şifrə :
Yeni üzvlük Şifrəmi unutdum

Tarix:19-03-2013 10:07
Praqmatiklik
"Ayaqların qırıldı deyə gileylənmə, nə bilirsən, bəlkə Allah onların yerinə sənə bir cüt qanad verəcəkdir!"
Şərh yaz

“...Mənə yalnız gözəl səbr gərəkdir...!” (Yusif, 18)

XX əsrin ən geniş yayılmış fəlsəfi cərəyanlarından biri praqmatizmdir. Bu cərəyanın vətəni Amerika Birləşmiş Ştatları hesab olunur. “Praqmatizm” Yunanca praqma sözündən olub, iş, əməl deməkdir. Bu cərəyanın banisi Amerikanın görkəmli məntiqçisi Çarlz Pirsdir (1839– 1914). Onun ən məşhur əsərlərindən biri 1904– cü ildə çap etdirdiyi «Praqmatizm» nədir?» əsəridir. Sonralar isə Onun ideyalarını Uilyam ceyms inkişaf etdirmişdir.

Praqmatizm daim işdən, əməldən danışır, ideyaların və nəzəriyyələrin əməli surətdə yoxlanılması lüzumunu göstərir. Praqmatizm iddia edir ki, elmi məfhumlar, qanunlar, nəzəriyyələr obyektiv reallığın inikası və ya surəti deyildir, bunlar yalnız bu və ya digər məqsədi həyata keçirməkdən ötrü «hərəkət planlarıdır», «alət» və ya «vasitə»dir. Əgər ideya və ya nəzəriyyə «iş görür» və müvəffəqiyyət qazanmağa imkan verirsə, yaxşıdır, yəni düzgündür; əgər buna imkan vermirsə, pisdir, yəni səhvdir. (Kayzen.az)

Bu məntiqlə, praqmatizm dinin müddəalarını çox faydalı, buna görə də düzgün hesab edir. Baxın, Sartr vaxtilə “Hər kəs içində nə varsa onunla yaşayır” yazırdı. Praqmatizm də bir cümlədə eyni şeyi deyir: - Sənin əqidən, ideyan, həyat məqsədin var və onu yalnız emosiya, fikir, söz səviyyəsində saxlamırsan. Onu mütləq əmələ çevirirsən.

Bu dediklərimiz praqmatizmin bir fəlsəfəsi cərəyan olaraq mənası idi. Bir də var praqmatizmin ictimai-sosial həyatımızda və məişətdə olan mənaları. Məişət anlamında isə praqmatik o adamdır ki, öz həyat baxışlarını və əməllər sistemini özü üçün faydalı praktik nəticələr əldə etmək aspekti üzərində qurur. O, soyuqqanlıdır, tələskənlik və emosionallıqdan uzaqdır, təmkinlidir, ona qarşı olan sayqısızlığa qarşı belə reaksiyası soyuqqanlı, ölçülü-biçili və effektivdir. O, özünə qarşı olan hücumlara dolğun cavab verə bilmək üçün müəyyən zamanın gəlməsini gözləyə bilən adamdır. Beləliklə, Praqmatik insanın ilk əlamətidi səbrlilikdi. Əslində səbr tarixdə iz qoymuş bütün dühaların təməl kriteriyasıdır. Çünki bu absolyutdur ki, səbrsiz heçnəyə nail olmaq mümkün deyil.

“Səbri olmayanlar nə qədər də yoxsuldurlar.” - Uilyam Şekspir belə deyirdi. Bu, söz xatirinə deyilən söz deyil, dostlar! Bu, uzun bir həyat təcrübəsinin formalaşdırdığı fikirdir. Doğrudan da belədir. Mən həmişə deyirəm, İnsanları dahi-sıraviyə ayıran səbəb imkanlar deyil, hədəf uğrunda səbr və dirənişdir. Çünki yaşadığımız həyatın formatı elə qurulub ki, rahatlığa çatmaq üçün hökmən əzablı yollardan keçməlisən. Başqa yol yoxdu! Eyni ilə girdəkan kimi; Onun ləzzətli ləpəsindən dadıb həzz ala bilmək üçün qalın qabığını sındırmağı bacarmalısan. Bundan da primitiv bir misal olarmı?! Ona görə də “Sevmədiyinizə səbr etməyincə, sevdiyinizə çatmayacaqsınız!” –deyirdi Həzrəti İsa (ə).

Sözünü etdiyimiz ayənin isə hekayəti özünəməxsusdur. Bu ayədə Allah bizə hər səbri deyil, “səbri-cəmil” –i (“cəmil” ərəb dilindən tərcümədə “gözəl” deməkdir) tövsiyə edir. “Mənə gözəl səbr gərəkdir!” –deyir həzrət Yəqub (ə). Nədir gözəl səbr? Səbrin də gözəli-çirkinimi olur? Bax, bu haqda danışaq biraz, dostlar!

“Gözəl səbr” haqda iki söz deyəcəm.
Birincisi: Gözəl səbr odur ki, çarəsizlikdən və məcburiyyətdən doğmur, o, planlı və düşünülmüş səbr növüdür. Səbr etməmə imkanın olub da səbr etmək. Məsələn, bir ittiham (ya sual, ya tənqid) qarşısında daha dəqiq danışa bilmək üçün müəyyən müddət susmaq, səbr etmək. Bu, sualdan qaçış deyil, bu tip səbrin səbəbi qorxaqlıq deyil, rasionallıq və məntiqdir.
Bəzi yerlərdə emosional davranmaq olmaz! Tələsik reaksiya, tələsik cavab səni uçuruma apara bilər. Təmkinli olursan, sözü, ittihamı (müvəqqəti olaraq) həzm edirsən. Həzm edirsən ki, vaxtında çox layiqli və qane edici cavab verə biləsən. Bu, gözəl səbrdi, çünki gözəl nəticə verir. Çünki tərkibində məntiq var. Çox çətindi amma faydalıdı.
Gözəl səbr! Baxın, dostlar, bir zamanlar ustadıma verdiyim bəzi sualların cavabını 2-3 il sonra alırdım. Mən unutmuşam artıq verdiyim sualı, o isə unutmayıb; Bax, oğlum, bu, 3 il öncə verdiyin sualın cavabıdı deyirdi bir gün. Bəs onda niyə cavablamadınız ki, ustad? –soruşurdum. Hər şeyin bir zamanı var, onda desəydim anlamazdın, deyirdi. Buna gözəl səbr deyilir! Planlı və məntiqli səbr! Dahilər belə olur. Onların cavabı sandiviç kimi deyil, tez-tələsik.

İbni Sina haqda yazırlar, istedadlı şagirdi Bəhmənyar təzə-təzə şagirdi olanda ondan hey təəccüblə soruşurdu: “bu qədər elm və biliklə sən niyə peyğəmbərlik iddiası etmirsən?” Bu, sıradan bir sual deyildi, bunun dərki zaman ala bilərdi. İbni Sina da anında cavab vermədi yazırlar. Gözlədi, gözlədi... Zaman gəldi. Çovğunlu bir qış gecəsində qonaq olduqları bir kənddə gecələməli oldular. Gecə yarısı (sübhə yaxın) İbni Sina ayılıb Bəhmənyardan bir stəkan su istədi. Ciyərim yanır dedi, get həyətdən mənə su gətir. Bəhmənyar havanın soyuqluğunu görüb “təbiblik” etməyə başladı, təbibə təbabət dərsi keçdi: - Yox, olmaz, soyuqdu, ziyandı və s. İbni sina dedi, Bəhmənyar dedi...Bu dialoq əsnasında kəndin məscidinin minarəsindən azan səsi ucaldı. Müəzzin azanın “Mühəmmədən (s) Rəsulullah” (Məhəmməd onun elçisidir) hissəsinə çatdıqda İbni Sina illər öncə o verilən sualın zamanın gəldiyini anlayıb incə bir istehza ilə sözə başladı: Bax, mənə -niyə peyğəmbərlik iddia etmirsən deyirdin, yadındadı? Sən mənim ən doğma, ən yaxın şagirdimsən, canlı-canlı çox şey yox, cəmi bir stəkan su istəmişəm səndən, minbir bəhanə ilə bu tələbimdən yayınmağa cəhd edirsən. Amma bax, əsrlər öncə azan ayinini qoyub gedən peyğəmbərin (ə) əsrlər sonra belə sözü keçərlidi, həmdə heç tanımadığı- görmədiyi kimsələrə. Məsələ budur! Ona görə, oğlum, peyğəmbərlik elmlə-biliklə deyil, o həmdə İlahi bir təyinatdır! –dedi.

Dostlar, ayədə keçən “Gözəl səbr”-in başqa bir mənası (ikincisi) da gileysiz-güzarsız olan səbrdir! Şikayət etmədən səbr etmək, sevə-sevə səbr etmək. Bu, bilirsiz nə boyda ürək istəyir? Düşdüyün vəziyyətə səbr edirsən və heç vaxt, hətta ürəyindən belə giley keçirmirsən. “Kişin başına iş gələr!” –deyirsən. Bunu dilucu demirsən, elə kişi kimi deyirsən.

Bu məqamda bir çoxlarımız büdrəyirik, dostlar! İctimaiyyət arasında çətinliyə səbr edirik kimi göstəririk özümüzü amma təkliyə çəkildikdə minbir giley-güzar, şikayət və hətta söyüşlər yağdırırq düşüdüyümüz şüursuz dərdin ünvanına. Bunun adını necə səbr qoymaq olar?!
Allah bu ayədə bizlərə məhz bunu demək istəyir. Deyir ki, indi ki, səbr edirsiz gözəl səbr edin. Bəlalar insan ruhunu böyütmək üçündü, gileylə-söyüşlə etdiyin səbr ruhunu daha da kiçildəcək.
Bəzi dostlardan soruşursan: -Necəsən? Cavab verir: -şükür olsun, amma...Dayan, dostum! “amma”-nı demə! Elə “şükür olsun!” yetər! Bu necə şükürdü ki, amması da var?! Deməyim odur ki, iki şey səbri gözəl edər: Planlı (düşünülmüş) və giley-güzarsız səbr. Bundan başqası səbr deyil artıq, başqa ad tapmaq lazımdı. Məsələn, çarəsizlik demək olar, ya da nə bilim, başqa bir şey...

Praqmatik olmasaydılar heç bir dahi iz qoya bilməzdi bu həyatda. Istər insanların yaratdığı süni maniələr, istər həyatın yaratdığı təbii maniələr qarşısında praqmatik davranmaq, onlara yenilməmək, onlardan nəticə çıxarmaq və ən nəhayəti ziyanı xeyirə çevirə bilmək. Bunu istəyir Allah bizdən!

Kiçik haşiyə: (azacıq dincələk!) Qabaqlar Novruz həmdə ona görə indikindən çox sevimli olardı ki, adi günlərdə tapılmayan bir çox şeylər (şəkərbura, paxlava və s.) yalnız Novruzda evlərimizin qonağı olurdu. Yəni novruzu sevdirən səbəblərdən biri də çatışmazlıqlar idi. Hər şey hər zaman olmağa başalayan vaxtdan Novruz da adiləşdi. Ona görə də çatışmamazlıqlara xor baxmayaq, onların da bir hikməti var bu həyatda. Gəlin çatışmazlıqlarımızı da sevək, dostlar! Biz onlara çox borcluyuq. Axı çatışmazlıqlar çoxlarını parlatdı, çoxlarını məhşur etdi. Məsələn, bir dəfə yazmışdım: “qaranlıqlar olmasaydı şam da sabun kimi bir şey idi.” Yanılıramsa, deyin yanılırsan! Bu arada, novruzunuz mübarək!

Qeyd: Qurani-Kərimdə, yetmişdən çox yerdə səbr və dözüm barədə ayələr mövcuddur.Təbii ki, onların hər birinin özü-özlüyündə izaha və şərhə ehtiyacı var. Bugün hekayətini etdiyimiz ayə isə Yəqub peyğəmbərin (ə) sözüdür. Ayənin əvvəli belədir:
“Onlar (Yusifin) köynəyinin üstünə yalandan bir qan (ləkəsi yaxıb) gətirmişdilər. (Yəqub) dedi: Xeyr, sizin öz nəfsiniz sizi bu işə sövq etmişdir. (uydurursunuz) Mənə (isə) yalnız gözəl səbr gərəkdir...!
Bəli, o həzrət gözəl səbr etdi, heç vaxt ümüdünü itirmədi, gileylənmədi, üsyan etmədi. Və Allah bütün bunların mükafatı olaraq Yusifini (ə) ona qaytardı.

Mövlana bu məqamda gözəl deyib: “Ayaqların qırıldı deyə gileylənmə, nə bilirsən, bəlkə Allah onların yerinə sənə bir cüt qanad verəcəkdir!”

 

Xəbərlərimizi Faktxeber.com-un facebook səhifəsində də izləyə bilərsiniz.
İmza :
Teqlər :
PRAQMATİKLİK"Ayaqların - qırıldı - deyə - gileylənmə, - - bilirsən, - bəlkə - Allah - onların - yerinə - sənə - bir - cüt - qanad - verəcəkdir!" - “...Mənə - yalnız - gözəl - səbr - gərəkdir...!” - (Yusif, - 18) -
Paylaş :
Mail Yazdır Şərh yaz 0 dəfə şərh edilib
Tarix:19-03-2013 10:07 - Oxundu: 3292
Orphus system Mətndə səhv var? Onu seçin və "Ctrl+Enter" düyməsini sıxın
Mənəviyat
24-06-2016 13:15 Həcc üçün ziyarət haqqı nağd şəkildə QMİ-yə ödəniləcək
21-06-2016 15:19 700 illik 1111 dənəli təsbeh - FOTO
20-06-2016 20:20 Zəvvarlara Həcc ziyarəti üçün vizaların verilməsi vaxtı açıqlanıb
20-06-2016 16:53 Namaz qılmağın 12 FAYDASI
16-06-2016 16:29 Gürcüstanda azan qadağası TƏKZİB EDİLDİ
16-06-2016 13:24 Həccə gedənlərin nəzərinə: QRAFİK DƏYİŞDİ!
10-06-2016 12:43 Azərbaycanlı zəvvarların gediş və qayıdış qrafiki AÇIQLANIB
09-06-2016 11:20 Həccə getmək istəyənlərin NƏZƏRİNƏ: son tarix AÇIQLANDI
07-06-2016 11:52 “Formula-1” yarışlarına gələcək turistlər harada ibadət edəcək?
06-06-2016 15:23 Dini Komitə dini ədəbiyyatın monitorinqinə başlayır
06-06-2016 11:35 Gəncə "İmamzadə"sinin təqdimat videosu hazırlandı - Video
02-06-2016 15:30 Azərbaycanda "kreditlə" həcc ziyarəti təklif olundu
30-05-2016 11:00 Azərbaycanda Həcc ziyarətinin başlanmasının vaxtı açıqlanıb
21-05-2016 12:41 Bu gecə mübarək "Nimeyi-Şaban" daxil olur
21-05-2016 11:39 Ramazan ayı nə zaman başlayır?
21-05-2016 11:17 Bakının Binə qəsəbəsində bayram şənliyi keçirilib - FOTO
12-05-2016 17:09 ""Heydər" məscidində mədrəsənin yaradılması gündəmdədir"
10-05-2016 11:18 Bu gün İmam Hüseynin (ə) mövlududur
05-05-2016 09:48 Bu gün MƏBƏS bayramıdır
29-04-2016 15:09 Həcc ziyarətinin qiymətində CİDDİ DƏYİŞİKLİK
27-04-2016 15:45 QMİ-dən daha bir XƏBƏRDARLIQ: Pullar qaytarılmayacaq!
26-04-2016 12:32 Həccə gedən azərbaycanlılar edam edilə bilər - ŞOK XƏBƏRDARLIQ
26-04-2016 12:15 QMİ-dən XƏBƏRDARLIQ: Aksiyaya qoşulanlar DEPORTASİYA olunacaq
21-04-2016 09:35 İmamların məsumluğu Qurani-Kərimdə və Peyğəmbər hədislərində
20-04-2016 12:51 Bu gün Bakıdakı Hacı Cavad məscidində Quran Gecəsi keçiriləcək
14-04-2016 15:42 Həccdə ölən azərbaycanlılara görə kompensasiya ödəniləcək
14-04-2016 14:16 Rəcəb ayının fəzilət və əməlləri
14-04-2016 12:04 İstanbulda İslam ölkələrinin sammiti başlayıb
09-04-2016 20:26 Həcc ziyarətinə gedəcək zəvvarlara XƏBƏRDARLIQ
01-04-2016 10:58 Azərbaycanda bu gündən Həcc ziyarətinə sənəd qəbulu başlayıb
31-03-2016 20:37 Həcc ziyarətinin QİYMƏTLƏRİ
30-03-2016 21:10 Xanım Fatimeyi-Zəhranın (s.ə) mövlud tədbiri keçirilib - VİDEO
30-03-2016 12:03 Allahşükür Paşazadə məsciddəki xütbələri dinləyəcək
30-03-2016 11:03 Niyə cənnət anaların ayağı altındadır?
30-03-2016 10:21 Bu gün Xanım Fatimeyi Zəhranın (s.ə) mövludu günüdür
29-03-2016 16:11 Həcc ziyarətində - YENİLİK
28-03-2016 12:41 Bakıda inanclı gənclərdən Brüsseldəki terrora qeyri-adi etiraz – FOTO
26-03-2016 10:53 Azərbaycanda ilk dəfə Həcc ziyarətinin təşkili təxirə salınıb
12-03-2016 14:14 Xanım Zəhra (s.ə) ictimai şəxsiyyət kimi cəmiyyətimizə nümunə ola bilər
12-03-2016 11:46 Həzrət Zəhranın (s.ə) mübarizəsi və tarixə yazılan etiraz
04-03-2016 15:48 Əyyami-Fatimə (s.ə) - özünəqayıdış üçün vücudi fürsət
29-02-2016 22:06 Yeni SİSTEM yaradılır: Həccdə izdiham olmayacaq
26-02-2016 16:22 “Qadın mollalar attestasiyadan keçərək lisenziya ala biləcəklər”
25-02-2016 14:51 Xocalı qurbanları məscidlərimizdə anılacaq
22-02-2016 13:06 Həccə getmək istəyənlərin NƏZƏRİNƏ! - Qiymətlər ayın sonunda bilinəcək
22-02-2016 10:31 Bu gün Həzrət Fatimeyi-Zəhranın (s.ə) şəhadət günüdür
17-02-2016 12:24 Gəncədə İmamzadə Ziyarətgah Kompleksinin açılışı olub
15-02-2016 15:43 Azərbaycandan bu il Həcc ziyarəti üçün kvota 900 nəfər azaldılıb
12-02-2016 14:34 Məscidlərdə kameralar yerləşdirilməsi məsələsinə aydınlıq gətirilib-RƏSMİ
04-02-2016 16:26 Qurani-Kərimdə adı çəkilən 6 MEYVƏ
01-02-2016 16:50 “Xocalı və Kərbəla” mövzusunda məqalə və şeir müsabiqəsi elan edilib
01-02-2016 14:24 Sünni alimi Kuytul: "Şiəyə kafir deyən Amerika casusudur" VİDEO
21-01-2016 14:28 Şəhidlərin xatirəsinə həsr olunmuş Quran gecəsi keçirilib - FOTOLAR
14-01-2016 14:41 Qurani-Kərimlə bağlı bunları bilirdinizmi?
13-01-2016 20:15 Rəsmi şəxslər Nardaranda olublar
11-01-2016 14:22 Həccin qiymətini bahalaşdırdılar
07-01-2016 14:53 Azərbaycan pravoslavları Milad bayramını qeyd edirlər - FOTO
26-12-2015 11:02 9-cu "Mövlud Olimpiadası" keçirildi, qaliblər məlum oldu - FOTO
17-12-2015 16:32 Nardaranda məscid nə vaxt açılacaq? - RƏSMİ AÇIQLAMA
16-12-2015 16:45 Hacı Şahin Əli Nağıyevə cavab verdi – MƏTN

Xəbər Lenti
Bu gün ən çox oxunanlar

O arvadını, qaynanasını, qayınatasını və özünü niyə güllələdi?
26-06-2016 13:01
Azərbaycan prezidenti Sankt Peterburq görüşünün detallarını açıqlayıb
26-06-2016 12:25
Corc Soros: “Avropa İttifaqının süqutu qaçılmazdır”
26-06-2016 12:39
Bu gün Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin yaranma günüdür
26-06-2016 11:00
Ramazan ayının 20-ci gününün duası
26-06-2016 11:46
İraq ordusu Fəllucəyə tam nəzarət edir
26-06-2016 12:09
Sabah hava isti, küləkli olacaq
26-06-2016 11:15
Sorğu
Səs ver Nəticələr
Google+

Ölkə Siyasət
Dünya Münasibət
Hüquq İqtisadiyyat
Hərb Təhsil
Araşdırma Analiz
Hadisə, Kriminal Top Secret
İdman Maraq Dünyası
Mənəviyat Uşaq Aləmi, Ailə
Sağlamlıq Sual-Cavab
Foto Tarix
Video Texnologiya
Mədəniyət Reportaj
Рейтинг@Mail.ru
® 2009 FAKTXEBER.COM - Azerbaijan Online Internet Newspaper

Firefox 3.6+, GoogleCrome10+, Opera 9+, Macromedia Flash, 1360 x 768

Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır.
Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.


Rss - Saytın Xəritəsi - Dizayn : AA Design

Faktxeber.az