İstifadəçi Adı : Şifrə :
Yeni üzvlük Şifrəmi unutdum

Tarix:19-03-2013 10:07
Praqmatiklik
"Ayaqların qırıldı deyə gileylənmə, nə bilirsən, bəlkə Allah onların yerinə sənə bir cüt qanad verəcəkdir!"
Şərh yaz

“...Mənə yalnız gözəl səbr gərəkdir...!” (Yusif, 18)

XX əsrin ən geniş yayılmış fəlsəfi cərəyanlarından biri praqmatizmdir. Bu cərəyanın vətəni Amerika Birləşmiş Ştatları hesab olunur. “Praqmatizm” Yunanca praqma sözündən olub, iş, əməl deməkdir. Bu cərəyanın banisi Amerikanın görkəmli məntiqçisi Çarlz Pirsdir (1839– 1914). Onun ən məşhur əsərlərindən biri 1904– cü ildə çap etdirdiyi «Praqmatizm» nədir?» əsəridir. Sonralar isə Onun ideyalarını Uilyam ceyms inkişaf etdirmişdir.

Praqmatizm daim işdən, əməldən danışır, ideyaların və nəzəriyyələrin əməli surətdə yoxlanılması lüzumunu göstərir. Praqmatizm iddia edir ki, elmi məfhumlar, qanunlar, nəzəriyyələr obyektiv reallığın inikası və ya surəti deyildir, bunlar yalnız bu və ya digər məqsədi həyata keçirməkdən ötrü «hərəkət planlarıdır», «alət» və ya «vasitə»dir. Əgər ideya və ya nəzəriyyə «iş görür» və müvəffəqiyyət qazanmağa imkan verirsə, yaxşıdır, yəni düzgündür; əgər buna imkan vermirsə, pisdir, yəni səhvdir. (Kayzen.az)

Bu məntiqlə, praqmatizm dinin müddəalarını çox faydalı, buna görə də düzgün hesab edir. Baxın, Sartr vaxtilə “Hər kəs içində nə varsa onunla yaşayır” yazırdı. Praqmatizm də bir cümlədə eyni şeyi deyir: - Sənin əqidən, ideyan, həyat məqsədin var və onu yalnız emosiya, fikir, söz səviyyəsində saxlamırsan. Onu mütləq əmələ çevirirsən.

Bu dediklərimiz praqmatizmin bir fəlsəfəsi cərəyan olaraq mənası idi. Bir də var praqmatizmin ictimai-sosial həyatımızda və məişətdə olan mənaları. Məişət anlamında isə praqmatik o adamdır ki, öz həyat baxışlarını və əməllər sistemini özü üçün faydalı praktik nəticələr əldə etmək aspekti üzərində qurur. O, soyuqqanlıdır, tələskənlik və emosionallıqdan uzaqdır, təmkinlidir, ona qarşı olan sayqısızlığa qarşı belə reaksiyası soyuqqanlı, ölçülü-biçili və effektivdir. O, özünə qarşı olan hücumlara dolğun cavab verə bilmək üçün müəyyən zamanın gəlməsini gözləyə bilən adamdır. Beləliklə, Praqmatik insanın ilk əlamətidi səbrlilikdi. Əslində səbr tarixdə iz qoymuş bütün dühaların təməl kriteriyasıdır. Çünki bu absolyutdur ki, səbrsiz heçnəyə nail olmaq mümkün deyil.

“Səbri olmayanlar nə qədər də yoxsuldurlar.” - Uilyam Şekspir belə deyirdi. Bu, söz xatirinə deyilən söz deyil, dostlar! Bu, uzun bir həyat təcrübəsinin formalaşdırdığı fikirdir. Doğrudan da belədir. Mən həmişə deyirəm, İnsanları dahi-sıraviyə ayıran səbəb imkanlar deyil, hədəf uğrunda səbr və dirənişdir. Çünki yaşadığımız həyatın formatı elə qurulub ki, rahatlığa çatmaq üçün hökmən əzablı yollardan keçməlisən. Başqa yol yoxdu! Eyni ilə girdəkan kimi; Onun ləzzətli ləpəsindən dadıb həzz ala bilmək üçün qalın qabığını sındırmağı bacarmalısan. Bundan da primitiv bir misal olarmı?! Ona görə də “Sevmədiyinizə səbr etməyincə, sevdiyinizə çatmayacaqsınız!” –deyirdi Həzrəti İsa (ə).

Sözünü etdiyimiz ayənin isə hekayəti özünəməxsusdur. Bu ayədə Allah bizə hər səbri deyil, “səbri-cəmil” –i (“cəmil” ərəb dilindən tərcümədə “gözəl” deməkdir) tövsiyə edir. “Mənə gözəl səbr gərəkdir!” –deyir həzrət Yəqub (ə). Nədir gözəl səbr? Səbrin də gözəli-çirkinimi olur? Bax, bu haqda danışaq biraz, dostlar!

“Gözəl səbr” haqda iki söz deyəcəm.
Birincisi: Gözəl səbr odur ki, çarəsizlikdən və məcburiyyətdən doğmur, o, planlı və düşünülmüş səbr növüdür. Səbr etməmə imkanın olub da səbr etmək. Məsələn, bir ittiham (ya sual, ya tənqid) qarşısında daha dəqiq danışa bilmək üçün müəyyən müddət susmaq, səbr etmək. Bu, sualdan qaçış deyil, bu tip səbrin səbəbi qorxaqlıq deyil, rasionallıq və məntiqdir.
Bəzi yerlərdə emosional davranmaq olmaz! Tələsik reaksiya, tələsik cavab səni uçuruma apara bilər. Təmkinli olursan, sözü, ittihamı (müvəqqəti olaraq) həzm edirsən. Həzm edirsən ki, vaxtında çox layiqli və qane edici cavab verə biləsən. Bu, gözəl səbrdi, çünki gözəl nəticə verir. Çünki tərkibində məntiq var. Çox çətindi amma faydalıdı.
Gözəl səbr! Baxın, dostlar, bir zamanlar ustadıma verdiyim bəzi sualların cavabını 2-3 il sonra alırdım. Mən unutmuşam artıq verdiyim sualı, o isə unutmayıb; Bax, oğlum, bu, 3 il öncə verdiyin sualın cavabıdı deyirdi bir gün. Bəs onda niyə cavablamadınız ki, ustad? –soruşurdum. Hər şeyin bir zamanı var, onda desəydim anlamazdın, deyirdi. Buna gözəl səbr deyilir! Planlı və məntiqli səbr! Dahilər belə olur. Onların cavabı sandiviç kimi deyil, tez-tələsik.

İbni Sina haqda yazırlar, istedadlı şagirdi Bəhmənyar təzə-təzə şagirdi olanda ondan hey təəccüblə soruşurdu: “bu qədər elm və biliklə sən niyə peyğəmbərlik iddiası etmirsən?” Bu, sıradan bir sual deyildi, bunun dərki zaman ala bilərdi. İbni Sina da anında cavab vermədi yazırlar. Gözlədi, gözlədi... Zaman gəldi. Çovğunlu bir qış gecəsində qonaq olduqları bir kənddə gecələməli oldular. Gecə yarısı (sübhə yaxın) İbni Sina ayılıb Bəhmənyardan bir stəkan su istədi. Ciyərim yanır dedi, get həyətdən mənə su gətir. Bəhmənyar havanın soyuqluğunu görüb “təbiblik” etməyə başladı, təbibə təbabət dərsi keçdi: - Yox, olmaz, soyuqdu, ziyandı və s. İbni sina dedi, Bəhmənyar dedi...Bu dialoq əsnasında kəndin məscidinin minarəsindən azan səsi ucaldı. Müəzzin azanın “Mühəmmədən (s) Rəsulullah” (Məhəmməd onun elçisidir) hissəsinə çatdıqda İbni Sina illər öncə o verilən sualın zamanın gəldiyini anlayıb incə bir istehza ilə sözə başladı: Bax, mənə -niyə peyğəmbərlik iddia etmirsən deyirdin, yadındadı? Sən mənim ən doğma, ən yaxın şagirdimsən, canlı-canlı çox şey yox, cəmi bir stəkan su istəmişəm səndən, minbir bəhanə ilə bu tələbimdən yayınmağa cəhd edirsən. Amma bax, əsrlər öncə azan ayinini qoyub gedən peyğəmbərin (ə) əsrlər sonra belə sözü keçərlidi, həmdə heç tanımadığı- görmədiyi kimsələrə. Məsələ budur! Ona görə, oğlum, peyğəmbərlik elmlə-biliklə deyil, o həmdə İlahi bir təyinatdır! –dedi.

Dostlar, ayədə keçən “Gözəl səbr”-in başqa bir mənası (ikincisi) da gileysiz-güzarsız olan səbrdir! Şikayət etmədən səbr etmək, sevə-sevə səbr etmək. Bu, bilirsiz nə boyda ürək istəyir? Düşdüyün vəziyyətə səbr edirsən və heç vaxt, hətta ürəyindən belə giley keçirmirsən. “Kişin başına iş gələr!” –deyirsən. Bunu dilucu demirsən, elə kişi kimi deyirsən.

Bu məqamda bir çoxlarımız büdrəyirik, dostlar! İctimaiyyət arasında çətinliyə səbr edirik kimi göstəririk özümüzü amma təkliyə çəkildikdə minbir giley-güzar, şikayət və hətta söyüşlər yağdırırq düşüdüyümüz şüursuz dərdin ünvanına. Bunun adını necə səbr qoymaq olar?!
Allah bu ayədə bizlərə məhz bunu demək istəyir. Deyir ki, indi ki, səbr edirsiz gözəl səbr edin. Bəlalar insan ruhunu böyütmək üçündü, gileylə-söyüşlə etdiyin səbr ruhunu daha da kiçildəcək.
Bəzi dostlardan soruşursan: -Necəsən? Cavab verir: -şükür olsun, amma...Dayan, dostum! “amma”-nı demə! Elə “şükür olsun!” yetər! Bu necə şükürdü ki, amması da var?! Deməyim odur ki, iki şey səbri gözəl edər: Planlı (düşünülmüş) və giley-güzarsız səbr. Bundan başqası səbr deyil artıq, başqa ad tapmaq lazımdı. Məsələn, çarəsizlik demək olar, ya da nə bilim, başqa bir şey...

Praqmatik olmasaydılar heç bir dahi iz qoya bilməzdi bu həyatda. Istər insanların yaratdığı süni maniələr, istər həyatın yaratdığı təbii maniələr qarşısında praqmatik davranmaq, onlara yenilməmək, onlardan nəticə çıxarmaq və ən nəhayəti ziyanı xeyirə çevirə bilmək. Bunu istəyir Allah bizdən!

Kiçik haşiyə: (azacıq dincələk!) Qabaqlar Novruz həmdə ona görə indikindən çox sevimli olardı ki, adi günlərdə tapılmayan bir çox şeylər (şəkərbura, paxlava və s.) yalnız Novruzda evlərimizin qonağı olurdu. Yəni novruzu sevdirən səbəblərdən biri də çatışmazlıqlar idi. Hər şey hər zaman olmağa başalayan vaxtdan Novruz da adiləşdi. Ona görə də çatışmamazlıqlara xor baxmayaq, onların da bir hikməti var bu həyatda. Gəlin çatışmazlıqlarımızı da sevək, dostlar! Biz onlara çox borcluyuq. Axı çatışmazlıqlar çoxlarını parlatdı, çoxlarını məhşur etdi. Məsələn, bir dəfə yazmışdım: “qaranlıqlar olmasaydı şam da sabun kimi bir şey idi.” Yanılıramsa, deyin yanılırsan! Bu arada, novruzunuz mübarək!

Qeyd: Qurani-Kərimdə, yetmişdən çox yerdə səbr və dözüm barədə ayələr mövcuddur.Təbii ki, onların hər birinin özü-özlüyündə izaha və şərhə ehtiyacı var. Bugün hekayətini etdiyimiz ayə isə Yəqub peyğəmbərin (ə) sözüdür. Ayənin əvvəli belədir:
“Onlar (Yusifin) köynəyinin üstünə yalandan bir qan (ləkəsi yaxıb) gətirmişdilər. (Yəqub) dedi: Xeyr, sizin öz nəfsiniz sizi bu işə sövq etmişdir. (uydurursunuz) Mənə (isə) yalnız gözəl səbr gərəkdir...!
Bəli, o həzrət gözəl səbr etdi, heç vaxt ümüdünü itirmədi, gileylənmədi, üsyan etmədi. Və Allah bütün bunların mükafatı olaraq Yusifini (ə) ona qaytardı.

Mövlana bu məqamda gözəl deyib: “Ayaqların qırıldı deyə gileylənmə, nə bilirsən, bəlkə Allah onların yerinə sənə bir cüt qanad verəcəkdir!”

 

Xəbərlərimizi Faktxeber.com-un facebook səhifəsində də izləyə bilərsiniz.
İmza :
Teqlər :
PRAQMATİKLİK"Ayaqların - qırıldı - deyə - gileylənmə, - - bilirsən, - bəlkə - Allah - onların - yerinə - sənə - bir - cüt - qanad - verəcəkdir!" - “...Mənə - yalnız - gözəl - səbr - gərəkdir...!” - (Yusif, - 18) -
Paylaş :
Mail Yazdır Şərh yaz 0 dəfə şərh edilib
Tarix:19-03-2013 10:07 - Oxundu: 3292
Orphus system Mətndə səhv var? Onu seçin və "Ctrl+Enter" düyməsini sıxın
Mənəviyat
08-12-2016 14:42 Dini məsələlərdə özünü aldatmağın 40 yolu - 10-CU YOL
06-12-2016 16:17 İş yerləri və təhsil ocaqları namaz qılmaq yeri deyil - RƏSMİ
05-12-2016 22:37 Komitə sədrindən 1500 məscidin axundsuz fəaliyyət göstərməsinə MÜNASİBƏT
05-12-2016 16:23 Azərbaycan vətəndaşı Ümrə ziyarəti üçün 1550-2250 dollar ödəyəcək
05-12-2016 15:20 Dini Komitə “Fitnə” filminin ikinci hissəsini çəkir
05-12-2016 09:46 Mobil Qurani-Kərim tətbiqlərinə qarşı diqqətli olun!
01-12-2016 15:47 Alimlər Həzrət İsaya aid 2000 yaşı olan kitab tapıblar - FOTO
30-11-2016 13:34 Bu gün İmam Rzanın (ə) şəhadət günüdür
29-11-2016 15:55 Dini məsələlərdə özünü aldatmağın 40 yolu - 9-CU YOL
28-11-2016 12:24 Ölkədə 1500 məscid axundsuz fəaliyyət göstərir - Rəsmi
28-11-2016 11:45 Bu gün İslam Peyğəmbərinin vəfatıdır
24-11-2016 16:14 Ümrə ziyarətinə səfərlərin tarixi bəlli oldu
23-11-2016 16:47 Dövlət Komitəsi Nardaran pirindəki icmaya maliyyə yardımı ayırıb
22-11-2016 20:57 500 zəvvarın problemi həll olunub - FOTO
22-11-2016 15:33 "Məni "Zeynəb-Zeynəb" rövzəsinin müşayiəti ilə dəfn edin..."
12-11-2016 11:39 QMİ Həcc qiymətlərini qaldıra bilər - RƏSMİ
11-11-2016 16:44 Yuxu pozğunluğu olanların nəzərinə! Şəfası Quranda var
11-11-2016 10:29 Dini məsələlərdə özünü aldatmağın 40 yolu - 8-Cİ YOL
08-11-2016 13:04 ABŞ-da “Hüseyn kimdir” təşkilatı evsiz insanları yeməklə təmin edir-FOTO
07-11-2016 14:12 Bu il Azərbaycanda 22 dini qurum ləğv olunub
01-11-2016 09:31 Dini məsələlərdə özünü aldatmağın 40 yolu - 7-Cİ YOL
28-10-2016 16:33 Vaşinqtonda qədim əlyazma Quranların sərgisi keçirilib - VİDEO
27-10-2016 16:00 Dini məsələlərdə özünü aldatmağın 40 yolu - 6-CI YOL
27-10-2016 13:00 Rusiyada qədim əlyazma Qurani-Kərim satışa çıxarılıb-FOTO
26-10-2016 14:32 Moskvada İslam Mərkəzinin tikilməsi üçün müraciət olunub
26-10-2016 10:18 İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Əmək Mərkəzi Bakda yerləşəcək
24-10-2016 12:36 Dini məsələlərdə özünü aldatmağın 40 yolu - 5-Cİ YOL
18-10-2016 15:44 Moskvada Məzhəblərin Yaxınlaşması üzrə İlk Ümumdünya Forum başlayıb
18-10-2016 10:49 Türkiyədə 233 kq-qızıldan ölkənin ən böyük məscidinin maketi düzəldilib
17-10-2016 12:16 Dini məsələlərdə özünü aldatmağın 40 yolu - 4-CÜ YOL
14-10-2016 15:28 Azərbaycanda 2166 məscid var
13-10-2016 16:13 Dini məsələlərdə özünü aldatmağın 40 yolu - 3-CÜ YOL
13-10-2016 10:18 Kilsə rəhbəri Aşuraya qoşulub sinə vurdu - FOTO
12-10-2016 20:43 Aşura günü qanvermə aksiyasında nə qədər qan toplanıb?
11-10-2016 21:22 Gürcüstanda Tasua Günü keçirilib - FOTO
11-10-2016 13:45 Dini məsələlərdə özünü aldatmağın 40 yolu - 2-Cİ YOL
11-10-2016 11:28 Kompüter oyunlarında gizlədilmiş İslam düşmənçiliyi - FOTO
11-10-2016 10:58 Almaniyada 3 milyon nüsxə Qurani-Kərim pulsuz paylanılıb -FOTO
11-10-2016 10:30 Məkkədə Məscidül-Həramın ərazisi genişlənir
11-10-2016 09:35 Aşura günü bu məscidlərdə qanvermə aksiyaları olacaq - SİYAHI
10-10-2016 10:24 Dini məsələlərdə özünü aldatmağın 40 yolu - 1-Cİ YOL
08-10-2016 20:51 İkinci dəfə həccə gedən azərbaycanlılardan əlavə vəsait alınacaqmı?
07-10-2016 11:54 Qeyri-müsəlmanlar Hamburqda İmam Əli Məscidini ziyarət etdilər-FOTO
06-10-2016 15:42 Tayvanda 10 min nəfərlik məscid tikiləcək
06-10-2016 14:12 Hacı Şahin Həsənlinin rəsmi saytı istifadəyə verilib
05-10-2016 16:39 QMİ-dən Mübariz Qurbanlının açıqlamasına ilginc REAKSİYA
05-10-2016 16:34 Nobel laureatının kəşfi İslamın buyurduqlarını təsdiqlədi-VİDEO
03-10-2016 15:08 Dubayda "Quran Parkı"nda 27,2 milyon dollarlıq yenilik - FOTO-VİDEO
30-09-2016 11:21 Mübariz Qurbanlı dini televiziyanın açılmasına münasibət bildirdi
30-09-2016 11:00 Məhərrəmlikdə dini ayinlərin evlərdə keçirilməsinə icazə verilməyəcək
29-09-2016 16:29 Nyu-Yorkda "Müsəlman günü" ilə əlaqədar yürüş keçirilib - FOTO-VİDEO
29-09-2016 11:49 "Azərbaycan" diasporu Yekaterinburqda məscid inşa edəcək-FOTO
27-09-2016 14:58 Bakı şəhəri üçün namaz təqvimi hazırlanıb - FOTO
27-09-2016 12:35 Azərbaycanda dini televiziya yaradıla bilər
26-09-2016 11:44 Bu gün Mübahilə günüdür (Günün əməlləri)
23-09-2016 16:50 "Ya Əli" demək şirkdirmi? Ayətullah Sistanidən tutarlı cavab
22-09-2016 20:54 Azərbaycanlı hacıların hamısı Vətənə dönüb
22-09-2016 12:51 Məscid imamları və keşişlər futbol oyunu keçirdilər - FOTO
19-09-2016 16:45 Azərbaycanlı zəvvarların ilk qrupu Vətənə dönüb
19-09-2016 15:18 Dinin kamilləşmə günü: Vilayət, Vəhdət və Sədaqət bayramı

Xəbər Lenti
Bu gün ən çox oxunanlar

Bu il uşaqlara ən çox verilən adlar açıqlanıb - SİYAHI
10-12-2016 10:59
Azərbaycanda görünməmiş toy–Sakinlər ŞOKda–POLİS cəlb edildi–VİDEO
10-12-2016 11:55
Tələbə qız telefonlar üçün "ömürlük" akkumlyator icad etdi - FOTO
10-12-2016 14:41
"Azercell" endirimlərini dayandırır
10-12-2016 10:41
Minimum əməkhaqqı orta əməkhaqqı səviyyəsinin 60%-nə çatdırılacaq
10-12-2016 13:56
Lənkəranlı ruhani 7 il müddətinə azadlıqdan məhrum edildi
10-12-2016 12:40
Sabaha gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb
10-12-2016 12:26
Avropa Məhkəməsi Azərbaycan hökümətini külli miqdarda cərimələyə bilər
10-12-2016 12:23
Bolqarıstanda sıxlaşdırılmış qaz aparan qatar relsdən çıxdı: 20 bina dağılıb
10-12-2016 11:50
Netanyahunun Azərbaycan səfəri bir neçə saat çəkəcək
10-12-2016 14:14
Sorğu
Səs ver Nəticələr

Ölkə Siyasət
Dünya Münasibət
Hüquq İqtisadiyyat
Hərb Təhsil
Araşdırma Analiz
Hadisə, Kriminal Top Secret
İdman Maraq Dünyası
Mənəviyat Uşaq Aləmi, Ailə
Sağlamlıq Sual-Cavab
Foto Tarix
Video Texnologiya
Mədəniyət Reportaj
Рейтинг@Mail.ru
® 2009 FAKTXEBER.COM - Azerbaijan Online Internet Newspaper

Firefox 3.6+, GoogleCrome10+, Opera 9+, Macromedia Flash, 1360 x 768

Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır.
Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.


Rss - Saytın Xəritəsi - Dizayn : AA Design

Faktxeber.az