İstifadəçi Adı : Şifrə :
Yeni üzvlük Şifrəmi unutdum
 

«O xəstəliyin özündən çox, fəsadları qorxuludur»
Professor Adil Baxşəliyev: «Hipertoniyanın tam müalicəsi mümkün deyil»
Şərh yaz

Hər il aprelin 7-i Ümumdünya Sağlamlıq Günü kimi qeyd edilir. 1948-ci ildən təməli qoyulan bu tarixə bağlı keçirilən tədbirlər sağlamlıq problemlərinə diqqətlərin cəlb edilməsi ilə qeyd edilir. ÜST 2013-cü ili Hipertoniya ili elan edib.

ÜST-ün bu ərəfədə yaydığı hesabata görə, dünyada hər 3 adamdan biri yüksək qan təzyiqinə malikdir. Bu isə 1 milyard insan deməkdir. Bu problem hər il 9.4 milyon insanın ölümünə səbəb olub
.
ÜST-ün hesabatında qeyd olunub ki, yüksək gəlirli ölkələrdə hipertoniya göstəriciləri daha aşağıdır.

Təşkilat yüksək qan təzyiqinin qarşısını almağın mümkünlüyünü önə çəkərək, qan təzyiqinin mütəmadi şəkildə yoxlanmasına çağırıb
.
Həkimlərin məlumatına görə, Azərbaycan hipertoniya xəstəliyinə görə dünya ölkələri arasında orta yerlərdən birini tutur. Ancaq xəstəlik ölkəmizdə də get-gedə inkişaf etməkdə, hipertonik xəstələrin sayı çoxalmaqdadır.

Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunun direktoru, professor Adil Baxşəliyev “Kaspi“yə müsahibəsində hipertoniyanın ən çox yayılmış ürək-damar xəstəliyi olduğunu bildirib:

Ölümlə nəticələnən fəsadlar

- Xəstəliyə yaşlı əhalinin 40 faizə yaxınında təsadüf olunur. Hər 10 illikdən bir xəstəlik 10 faiz artır. Hazırda 70-80 yaşlı qadınların 80-90 faizi hipertoniyadan əziyyət çəkir. Həkimlər xəstəliyin özündən çox, onun fəsadlarından qorxurlar. Çünki hipertoniyanın ölümlə nəticələnən fəsadları var. Hipertoniyası olan xəstələrdə 8-10 dəfə çox miokard infarktı, 10-12 dəfə çox insult əmələ gəlir. Uzunmüddətli hipertoniyası olanlarda ürək çatışmazlığı yaranır. Belə ki, ürək genişlənir, ürəyin yığılma qabiliyyəti – nasos funksiyası azalır, nəticədə ürək çatışmazlığı əmələ gəlir. Bu, müxtəlif növ aritmiyalar törədə bilər. Bu, elə bir xəstəlikdir ki, ürəyin işemiya xəstəliyi, şəkərli diabet tez bir zamanda buna qoşulur.

- Hipertoniyanın yaranmasının əsas səbəbləri nədir?
- Xəstəlikdə əsasən psixoemosional gərginlik, genetik faktorlardan, hormonlar arasında mütənasibliyin dəyişilməsi nəticəsində baş verir. Parametrik təzyiqin, havaların kəskin dəyişməsi hipertonik xəstələrdə özünü göstərir. Onlar metohəssasdırlar. Tez bir zamanda onlarda hipertonik böhran əmələ gələ bilər. Belə insanlar çox hündür yerlərdə yaşamamalıdırlar. Sovet dövründə hipertoniyası olanlara Kislovodska, Gədəbəyə və s. hündürlükdə yerləşən yerlərə getmək məsləhət görülmürdü. Havanın çox isti olmasının da onlara ziyanı var. Bu cür xəstələr həyat tərzlərində dəyişiklik etməli, xüsusən qida qəbuluna fikir verməlidirlər. Xüsusi duzlu qidalardan imtina etməli, çox maye qəbul etməməlidirlər. Onlar gecə növbələrində işləməməlidirlər. Ən əsası rahat həyat tərzi sürməlidirlər. Hipertoniyası olan xəstələr daim müalicə olunmalıdır.

- Hipertoniya nə üçün mərhələlərə bölünür? Xəstələr özləri üçün necə müəyyənləşdirməlidirlər ki, onlar hansı mərhələyə aiddirlər? Əlamətləri necə bilmək olar?
- Xəstəlik tədricən inkişaf edir. Yəni əvvəl gizli gedir, sonra birinci mərhələ başlayır. Bu, müalicə olunmadıqda xəstəlik ikinci mərhələyə, daha sonra üçüncü mərhələyə keçir. Get-gedə artıq orqanlar – böyrəklər, beyin, ürək bu prosesə cəlb olunur. sanki bu xəstəlik ateroskleroz xəstəliyini sürətləndirir. İlkin mərhələdə qan təzyiqi o qədər yüksək olmur. Təzyiq 140-160 və aşağısı 90 olur. Ənsə nahiyəsində ağrılar yaranır. Ürəkdə hələ dərin dəyişikliklər baş vermir. İlkin mərhələdə insanlar lazımi həyat tərzini düzgün qursalar – pəhrizə əməl etsələr, yağlı qidalardan qaçsalar, xörək düzünü az qəbul etsələr, yuxunu normallaşdırsalar və heç nəyə əsəbiləşməsələr, bu, ikinci mərhələyə keçməz. Adi siqnal səsi, səs-küy təzyiqi qaldırır. Əgər yaşadığınız evin yaxınlığında yeni ev tikirlərsə, səhər saat 8-dən axşam 10-a qədər ətrafda maşınlar işləyirsə, onda insanda səs-küy hipertoniyası əmələ gələcək. Əfsus ki, insanlar xəstəliyə uzun müddət əhəmiyyət vermir, həkimə müraciət etmirlər. Həkimə o zaman gedirlər ki, ortaya fəsadlar çıxır, ya da təzyiq 200-ə qalxandan sonra şiddətli başağrıları, ürəkbulanma və s. simptomlardan sonra həkimə gedirlər.

- Arterial təzyiqin yüksəlməsi nə ilə bağlıdır?
- Hipertoniyanın ilkin əlaməti arterial təzyiqin yüksəlməsidir. Yaxşı olar ki, belə vaxtda insanlar sakitləşdirici dərmanlardan istifadə etsinlər. Əgər bu, kömək etmirsə, zəif təsirə malik olan hipotenziv dərmanlar qəbul etməlidirlər.

Yeniyetməlik hipertoniyası

- Azyaşlıların hipertoniyadan əziyyət çəkməsi hallarına da rast gəlinir.
- Yeniyetməlik hipertoniyası deyilən xəstəlik var. 7 faizə qədər uşaqlarda, xüsusən kökəlməyə meylli uşaqlarda yeniyetməlik hipertoniyası yaranır. Onlarda təzyiq 140-80 olur. Belə uşaqları qeydiyyata götürmək və onların səhhəti ilə məşğul olmaq lazımdır. Sovet dövründə birincili və ikincili profilaktika var idi. Təəssüf ki, indi biz bunları unutmuşuq. Mən həmişə deyirəm: sovet səhiyyə sisteminin yaxşı cəhətləri saxlanılmalıydı. Amma təəssüf ki, bunlar qorunmadı.

- Hipertoniyanın tam müalicəsi mümkündürmü?
- Xəstəliyin tam müalicəsi mümkün deyil. Xəstəlik get-gedə artır. Yalnız öz qayğısına yaxşı qalan insanlar, xəstəliyin mahiyyətini düzgün başa düşənlər 80-90 il yaşayırlar.

- Tibb elmi xəstəliyə qadınların, yoxsa kişilərin daha çox meyilli olmasını araşdırıbmı?
- Kişilər qadınlardan daha çox hipertoniyadan əziyyət çəkirlər. Qadınlarda aybaşı sikli pozulandan sonra – menopauza dövründə və hətta, menopauza öncəsi hipertoniyanın əlamətləri meydana çıxır. Bu zaman qadınlarda piylənmə yaranır, qan təzyiqi yüksəlir. Menopauza bitəndən sonra hipertoniya özünü daha şiddətli göstərir. 70-75 faiz qadınlar bu ərəfədə hipertoniyadan əziyyət çəkirlər. Əgər qadın uzun müddət fəaldırsa, cinsi hormonlar olan estrogen varsa, qadında təzyiq qalxmır, hipertoniya yaranmır. Estrogenlər get-gedə azalanda qan təzyiqi baş qaldırır. Kişilərdə isə siqaret çəkmə, alkohollu içkilərin, duzlu qidaların qəbulu, həddən artıq emosional olmaları, psixoemosional gərginliklər hipertoniyaya gətirib çıxarır. Onlarda 40-45 yaşlarında qan təzyiqi yüksəlməyə başlayır, sonradan get-gedə stabilləşir və ya artır. Hər 3 infarkt keçirənin birində hipertoniya, birində şəkərli diabet var. Xəstələrin çoxu elə düşünür ki, xəstəliyin kurs müalicəsi var. Bu, yanlış fikirdir. Daha doğrusu, bu fikir 40-50-ci illərdə qalıb. Xəstəliyi olan şəxslər ömür boyu dərman qəbul etməli, pəhrizə əməl etməli və sağlam həyat tərzinə üstünlük verməlidirlər.

Qeyd edim ki, hipertonik xəstələr avtomobil idarə etməməlidirlər. Yollar tıxaclarla doludur. Bakıda bir milyona yaxın maşın var. Sürücülərin 50-60 faizində hipertoniya var. Sürücüləri yoxlayandan sonra onların məsələn, avtobus idarə etməsinə icazə verilməlidir. Havanın istisi, sərnişinlərin sıxlığı və nəqliyyat müfəttişlərinin həyəcanı təzyiqlərinin artmasına səbəb olur. Onların intellektual səviyyələri də aşağı olur. Başa düşmürlər ki, qəfil ölüm baş verə bilər – infarkt ola bilərlər, beyinə qan sıza bilər.

- Yazın gəlişi ilə bağlı bır sıra insanlar özlərində əzginlik, narahatlıq hiss edirlər. Bunun hipertoniya ilə əlaqəsi ola bilərmi?
- Fəsil dəyişdikdə ürəkdə döyüntülərin artmasına, yaşlılarda diabet, yüksək təzyiq, ürək çatışmazlığı, infarkt, stress və baş ağrılarının çoxalmasına səbəb olur. Xüsusən günəşli havalarda hipertoniklər özlərini pis hiss edirlər. Onlar həkim tərəfindən təyin edilən dərmanları qəbul etməlidirlər. Lazım gələrsə, dozanı bir qədər də artırmalıdırlar. Özlərində narahatlıq hiss edən insanlar həkimə müraciət etməlidirlər. kBizdə yaşıl parklar varmı? Yoxdur. İnsanlara açıq havada, yaşıl parklarda gəzmək məsləhətdir. Baxın görün avtobuslarda nələr baş verir. Bəs metrodakı sıxlıq? Bütün bunlar əlbəttə ki, insanları xəstələndirir.

Mənbə :
Teqlər :
«O - xəstəliyin - özündən - çox, - fəsadları - qorxuludur» - -
Paylaş :
Mail Yazdır Şərh yaz 0 dəfə şərh edilib
09-04-2013 22:22 - 1849 dəfə oxunub
Orphus system Mətndə səhv var? Onu siçanla seçin və "Ctrl+Enter" düyməsini basın
Münasibət
27-03-2015 22:49 “Amerika üçün Yəməndə 1 və ya 1 milyon insanın ölməsi əhəmiyyətsizdir”
27-03-2015 18:19 Mirvari Qəhrəmanlı Tofiq Yaqublunun təklifinə cavab verdi
25-03-2015 20:33 Dollarla verilən kreditlər qanunsuzdurmu? - VİDEO
24-03-2015 12:30 Manatın yenidən ucuzlaşması nə ilə bağlıdır? - MÜNASİBƏT
23-03-2015 15:43 "Məmurlara yollardakı gölün suyunu boğulana qədər içirtmək lazımdır"
23-03-2015 13:24 Qubad İbadoğlu: "Metroda gediş haqqı artırıla bilər" - SƏBƏB
19-03-2015 16:58 “Bakının müxtəlif yerlərində aksiya edəcəyik” - Akif NAĞI
19-03-2015 16:26 Əfv ərizəsi yazmayan məhbusun əfvi mümkündürmü? – MÜNASİBƏT
18-03-2015 11:29 Mirvari Qəhrəmanlı: Azəriqaz işçilərə bayram hədiyyəsi etdi
16-03-2015 15:36 Azərbaycanlı deputat: Fahişəlik baş alıb gedir
13-03-2015 16:00 Vəkil: "Qapalı şəraitdə saxlanılmaq Səmədova qarşı ən böyük işgəncədir"
13-03-2015 12:11 Mübariz Qurbanlı: Dini radikalları çökdürəcəyik
12-03-2015 17:05 "Hər bir azərbaycanlı “qanuni oğru” Lənkəranskiyə hörmət etməlidir"
12-03-2015 16:31 “Azərbaycanda 8 nazirlik ləğv olunmalıdır!” - Ekspert
12-03-2015 15:36 Müəllimlərin cavabı gecikmədi: "Çoxdan fəhlə işləyirik"
12-03-2015 15:05 Üzeyir Cəfərli: "Hadı Rəcəblinin haqqı yoxdur ki..."
12-03-2015 15:00 Hadı Rəcəbli müəllimlərlə bağlı fikirlərinə aydınlıq gətirdi
12-03-2015 13:10 Adil Qeybulladan şok Müsavat Partiyası açıqlaması
12-03-2015 12:12 Deputatlardan Hadı Rəcəblinin qalmaqallı müsahibəsinə reaksiyalar
12-03-2015 11:31 "Müəllimin daş hörməsindənsə, malotaranın dərs deməsi yaxşıdır"
12-03-2015 09:14 Deputat müəllimlərə işdən sonra fəhləlik təklif edir
11-03-2015 23:32 "Heyf ki, ikinci helikopteri vura bilmədim" - SƏMİMİ MÜSAHİBƏ
03-03-2015 14:49 Nemtsovun ölümündə adı hallanan azərbaycanlı polkovnik danışdı - EKSKLÜZİV
28-02-2015 13:45 Əli Kərimliyə qarşı daha bir sərt ittiham!
27-02-2015 15:48 İqtisadçı deputatı təkzib etdi: 10.000 manat məsələsi müzakirə olunub
26-02-2015 11:11 "Bizim də səbr kasamız var"
25-02-2015 20:01 Aydın Mirzəzadə: "Büdcə təşkilatlarında işləyənlərin maaşı qaldırılacaq"
25-02-2015 13:10 “Reallığı 10-15 il bundan əvvəl cəmiyyətə inandıra bilmədik”
24-02-2015 13:13 Xocalı abidəsi müəllifi danışdı
24-02-2015 12:38 Deputat: "Bahalı polis maşınlarındansa, texnika almaq məqsədəuyğundur”
23-02-2015 10:27 Deputat: Prezident göstəriş verə bilər ki, qayıdın əvvəlki vəziyyətə
21-02-2015 20:36 Hər kəsi düşündürən dəhşətli sual: MANAT YENƏ UCUZLAŞACAQMI?
21-02-2015 18:39 Kredit borcu hansı məzənnə ilə qaytarılmalıdır? - HÜQUQŞÜNAS ŞƏRHİ
21-02-2015 12:20 İqtisadçı alimdən SENSASİON BAHALAŞMA açıqlaması
19-02-2015 15:38 Avropa Oyunlarına sərf olunan vəsait çıxarılacaqmı?
19-02-2015 11:32 Milli Şura rəhbərliyi "xəstə" elan olundu - ŞOK İDDİALAR
18-02-2015 11:26 Deputat sərt danışdı: “Sarıbaş aparıcılar bizə ailə-əxlaq dərsi keçirlər"
18-02-2015 11:06 Teletənqidçilər Müdafiə Nazirliyinə mesaj ünvanladılar
17-02-2015 20:36 Akif Nağı Bakıya gələcək erməni idmançılarla bağlı şok açıqlama verdi
16-02-2015 22:23 Neft Şirkətinin daha 50 işçisi işsiz qaldı
16-02-2015 16:20 BMT-nin Yəmən qərarı və Qərbin ikili standartı
16-02-2015 13:13 Millət vəkili: "Ciddi danışıqlar üçün həmsədrlər özləri ciddi olmalıdır"
16-02-2015 13:07 “Neftin qiymətinin aşağı düşməsi siyasi mahiyyət daşıyır”
16-02-2015 09:34 Ailəsi: "Mövsüm Səmədovun səhhətində problemlər yaranıb"
16-02-2015 09:15 Adı korrupsiya qalmaqallarında hallananlar niyə vəzifəcə yüksəlir?
11-02-2015 16:25 Eldar Orucov: "Həm mediada, həm sosial şəbəkələrdə..."
10-02-2015 14:35 Anar Qasımlı: “Mövsüm Səmədovla görüşə yenə süni əngəl yaradılır”
10-02-2015 11:13 “Vəzifədən istefa vermək mədəniyyəti formalaşmalıdır” - Keçmiş deputat
09-02-2015 17:27 Alya Yaqublu: "Müsavat 3-5 istefayla çökəsi, dağılası partiya deyil"
09-02-2015 11:16 Əhalinin banklardan pulunu çəkməməsi üçün iqtisadçıdan dövlətə təklif
09-02-2015 11:02 Samir Əliyev: "Əhali əmanətlərinin taleyindən narahatdır"
07-02-2015 10:11 Əfsanəvi döyüşçü: “Bizə 10 silah versinlər, üç günə erməniləri 1 km arxaya ataq”
06-02-2015 15:23 "Qəbir yerləri dövlətin ixtiyarındadır, baha qiymətə satıla bilməz"
06-02-2015 15:08 “Azərbaycan ailəsini zəiflətmək planının üzərində çox ağıllı başlar işləyir”
06-02-2015 12:45 Dilqəmin oğlu təklifdən danışdı: "Ramil Səfərov ermənilərə od qoyub"
06-02-2015 10:20 Rüstəm İbrahimbəyov yenə danışmağa başlayıb
05-02-2015 13:00 Neft gəlirimiz azalır - MÜNASİBƏT
04-02-2015 21:22 Əvəz Zeynallı İslamçı məhbuslardan yazdı
03-02-2015 10:04 Ödənişli təhsil üzrə qəbul planının ləğvi nəyə gətirib çıxaracaq?
23-01-2015 22:50 Hafiz Hacıyev: Mən o qızların üzünə tüpürəcəm!

Xəbər Lenti
Sorğu
Səs ver Nəticələr

Cəmiyyət Siyasət
Dünya Münasibət
Hüquq İqtisadiyyat
Hərb İdman
Araşdırma Analiz
Hadisə, Kriminal Top Secret
Mədəniyyət Maraq Dünyası
Mənəviyyat Uşaq Aləmi, Ailə
Sağlamlıq Sual-Cavab
Foto Video
Tarix Elm-Texnologiya
Reportaj
Valyuta.com

® 2009 FAKTXEBER.COM - Azerbaijan Online Internet Newspaper

Firefox 3.6+, GoogleCrome10+, Opera 9+, Macromedia Flash, 1360 x 768

Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır.
Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.


Rss - Saytın Xəritəsi - Dizayn : AA Design

Faktxeber.az