İstifadəçi Adı : Şifrə :
Yeni üzvlük Şifrəmi unutdum
 


«O xəstəliyin özündən çox, fəsadları qorxuludur»
Professor Adil Baxşəliyev: «Hipertoniyanın tam müalicəsi mümkün deyil»
Şərh yaz

Hər il aprelin 7-i Ümumdünya Sağlamlıq Günü kimi qeyd edilir. 1948-ci ildən təməli qoyulan bu tarixə bağlı keçirilən tədbirlər sağlamlıq problemlərinə diqqətlərin cəlb edilməsi ilə qeyd edilir. ÜST 2013-cü ili Hipertoniya ili elan edib.

ÜST-ün bu ərəfədə yaydığı hesabata görə, dünyada hər 3 adamdan biri yüksək qan təzyiqinə malikdir. Bu isə 1 milyard insan deməkdir. Bu problem hər il 9.4 milyon insanın ölümünə səbəb olub
.
ÜST-ün hesabatında qeyd olunub ki, yüksək gəlirli ölkələrdə hipertoniya göstəriciləri daha aşağıdır.

Təşkilat yüksək qan təzyiqinin qarşısını almağın mümkünlüyünü önə çəkərək, qan təzyiqinin mütəmadi şəkildə yoxlanmasına çağırıb
.
Həkimlərin məlumatına görə, Azərbaycan hipertoniya xəstəliyinə görə dünya ölkələri arasında orta yerlərdən birini tutur. Ancaq xəstəlik ölkəmizdə də get-gedə inkişaf etməkdə, hipertonik xəstələrin sayı çoxalmaqdadır.

Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunun direktoru, professor Adil Baxşəliyev “Kaspi“yə müsahibəsində hipertoniyanın ən çox yayılmış ürək-damar xəstəliyi olduğunu bildirib:

Ölümlə nəticələnən fəsadlar

- Xəstəliyə yaşlı əhalinin 40 faizə yaxınında təsadüf olunur. Hər 10 illikdən bir xəstəlik 10 faiz artır. Hazırda 70-80 yaşlı qadınların 80-90 faizi hipertoniyadan əziyyət çəkir. Həkimlər xəstəliyin özündən çox, onun fəsadlarından qorxurlar. Çünki hipertoniyanın ölümlə nəticələnən fəsadları var. Hipertoniyası olan xəstələrdə 8-10 dəfə çox miokard infarktı, 10-12 dəfə çox insult əmələ gəlir. Uzunmüddətli hipertoniyası olanlarda ürək çatışmazlığı yaranır. Belə ki, ürək genişlənir, ürəyin yığılma qabiliyyəti – nasos funksiyası azalır, nəticədə ürək çatışmazlığı əmələ gəlir. Bu, müxtəlif növ aritmiyalar törədə bilər. Bu, elə bir xəstəlikdir ki, ürəyin işemiya xəstəliyi, şəkərli diabet tez bir zamanda buna qoşulur.

- Hipertoniyanın yaranmasının əsas səbəbləri nədir?
- Xəstəlikdə əsasən psixoemosional gərginlik, genetik faktorlardan, hormonlar arasında mütənasibliyin dəyişilməsi nəticəsində baş verir. Parametrik təzyiqin, havaların kəskin dəyişməsi hipertonik xəstələrdə özünü göstərir. Onlar metohəssasdırlar. Tez bir zamanda onlarda hipertonik böhran əmələ gələ bilər. Belə insanlar çox hündür yerlərdə yaşamamalıdırlar. Sovet dövründə hipertoniyası olanlara Kislovodska, Gədəbəyə və s. hündürlükdə yerləşən yerlərə getmək məsləhət görülmürdü. Havanın çox isti olmasının da onlara ziyanı var. Bu cür xəstələr həyat tərzlərində dəyişiklik etməli, xüsusən qida qəbuluna fikir verməlidirlər. Xüsusi duzlu qidalardan imtina etməli, çox maye qəbul etməməlidirlər. Onlar gecə növbələrində işləməməlidirlər. Ən əsası rahat həyat tərzi sürməlidirlər. Hipertoniyası olan xəstələr daim müalicə olunmalıdır.

- Hipertoniya nə üçün mərhələlərə bölünür? Xəstələr özləri üçün necə müəyyənləşdirməlidirlər ki, onlar hansı mərhələyə aiddirlər? Əlamətləri necə bilmək olar?
- Xəstəlik tədricən inkişaf edir. Yəni əvvəl gizli gedir, sonra birinci mərhələ başlayır. Bu, müalicə olunmadıqda xəstəlik ikinci mərhələyə, daha sonra üçüncü mərhələyə keçir. Get-gedə artıq orqanlar – böyrəklər, beyin, ürək bu prosesə cəlb olunur. sanki bu xəstəlik ateroskleroz xəstəliyini sürətləndirir. İlkin mərhələdə qan təzyiqi o qədər yüksək olmur. Təzyiq 140-160 və aşağısı 90 olur. Ənsə nahiyəsində ağrılar yaranır. Ürəkdə hələ dərin dəyişikliklər baş vermir. İlkin mərhələdə insanlar lazımi həyat tərzini düzgün qursalar – pəhrizə əməl etsələr, yağlı qidalardan qaçsalar, xörək düzünü az qəbul etsələr, yuxunu normallaşdırsalar və heç nəyə əsəbiləşməsələr, bu, ikinci mərhələyə keçməz. Adi siqnal səsi, səs-küy təzyiqi qaldırır. Əgər yaşadığınız evin yaxınlığında yeni ev tikirlərsə, səhər saat 8-dən axşam 10-a qədər ətrafda maşınlar işləyirsə, onda insanda səs-küy hipertoniyası əmələ gələcək. Əfsus ki, insanlar xəstəliyə uzun müddət əhəmiyyət vermir, həkimə müraciət etmirlər. Həkimə o zaman gedirlər ki, ortaya fəsadlar çıxır, ya da təzyiq 200-ə qalxandan sonra şiddətli başağrıları, ürəkbulanma və s. simptomlardan sonra həkimə gedirlər.

- Arterial təzyiqin yüksəlməsi nə ilə bağlıdır?
- Hipertoniyanın ilkin əlaməti arterial təzyiqin yüksəlməsidir. Yaxşı olar ki, belə vaxtda insanlar sakitləşdirici dərmanlardan istifadə etsinlər. Əgər bu, kömək etmirsə, zəif təsirə malik olan hipotenziv dərmanlar qəbul etməlidirlər.

Yeniyetməlik hipertoniyası

- Azyaşlıların hipertoniyadan əziyyət çəkməsi hallarına da rast gəlinir.
- Yeniyetməlik hipertoniyası deyilən xəstəlik var. 7 faizə qədər uşaqlarda, xüsusən kökəlməyə meylli uşaqlarda yeniyetməlik hipertoniyası yaranır. Onlarda təzyiq 140-80 olur. Belə uşaqları qeydiyyata götürmək və onların səhhəti ilə məşğul olmaq lazımdır. Sovet dövründə birincili və ikincili profilaktika var idi. Təəssüf ki, indi biz bunları unutmuşuq. Mən həmişə deyirəm: sovet səhiyyə sisteminin yaxşı cəhətləri saxlanılmalıydı. Amma təəssüf ki, bunlar qorunmadı.

- Hipertoniyanın tam müalicəsi mümkündürmü?
- Xəstəliyin tam müalicəsi mümkün deyil. Xəstəlik get-gedə artır. Yalnız öz qayğısına yaxşı qalan insanlar, xəstəliyin mahiyyətini düzgün başa düşənlər 80-90 il yaşayırlar.

- Tibb elmi xəstəliyə qadınların, yoxsa kişilərin daha çox meyilli olmasını araşdırıbmı?
- Kişilər qadınlardan daha çox hipertoniyadan əziyyət çəkirlər. Qadınlarda aybaşı sikli pozulandan sonra – menopauza dövründə və hətta, menopauza öncəsi hipertoniyanın əlamətləri meydana çıxır. Bu zaman qadınlarda piylənmə yaranır, qan təzyiqi yüksəlir. Menopauza bitəndən sonra hipertoniya özünü daha şiddətli göstərir. 70-75 faiz qadınlar bu ərəfədə hipertoniyadan əziyyət çəkirlər. Əgər qadın uzun müddət fəaldırsa, cinsi hormonlar olan estrogen varsa, qadında təzyiq qalxmır, hipertoniya yaranmır. Estrogenlər get-gedə azalanda qan təzyiqi baş qaldırır. Kişilərdə isə siqaret çəkmə, alkohollu içkilərin, duzlu qidaların qəbulu, həddən artıq emosional olmaları, psixoemosional gərginliklər hipertoniyaya gətirib çıxarır. Onlarda 40-45 yaşlarında qan təzyiqi yüksəlməyə başlayır, sonradan get-gedə stabilləşir və ya artır. Hər 3 infarkt keçirənin birində hipertoniya, birində şəkərli diabet var. Xəstələrin çoxu elə düşünür ki, xəstəliyin kurs müalicəsi var. Bu, yanlış fikirdir. Daha doğrusu, bu fikir 40-50-ci illərdə qalıb. Xəstəliyi olan şəxslər ömür boyu dərman qəbul etməli, pəhrizə əməl etməli və sağlam həyat tərzinə üstünlük verməlidirlər.

Qeyd edim ki, hipertonik xəstələr avtomobil idarə etməməlidirlər. Yollar tıxaclarla doludur. Bakıda bir milyona yaxın maşın var. Sürücülərin 50-60 faizində hipertoniya var. Sürücüləri yoxlayandan sonra onların məsələn, avtobus idarə etməsinə icazə verilməlidir. Havanın istisi, sərnişinlərin sıxlığı və nəqliyyat müfəttişlərinin həyəcanı təzyiqlərinin artmasına səbəb olur. Onların intellektual səviyyələri də aşağı olur. Başa düşmürlər ki, qəfil ölüm baş verə bilər – infarkt ola bilərlər, beyinə qan sıza bilər.

- Yazın gəlişi ilə bağlı bır sıra insanlar özlərində əzginlik, narahatlıq hiss edirlər. Bunun hipertoniya ilə əlaqəsi ola bilərmi?
- Fəsil dəyişdikdə ürəkdə döyüntülərin artmasına, yaşlılarda diabet, yüksək təzyiq, ürək çatışmazlığı, infarkt, stress və baş ağrılarının çoxalmasına səbəb olur. Xüsusən günəşli havalarda hipertoniklər özlərini pis hiss edirlər. Onlar həkim tərəfindən təyin edilən dərmanları qəbul etməlidirlər. Lazım gələrsə, dozanı bir qədər də artırmalıdırlar. Özlərində narahatlıq hiss edən insanlar həkimə müraciət etməlidirlər. kBizdə yaşıl parklar varmı? Yoxdur. İnsanlara açıq havada, yaşıl parklarda gəzmək məsləhətdir. Baxın görün avtobuslarda nələr baş verir. Bəs metrodakı sıxlıq? Bütün bunlar əlbəttə ki, insanları xəstələndirir.

Mənbə :
Teqlər :
«O - xəstəliyin - özündən - çox, - fəsadları - qorxuludur» - -
Paylaş :
Mail Yazdır Şərh yaz 0 dəfə şərh edilib
09-04-2013 22:22 - 1765 dəfə oxunub
Orphus system Mətndə səhv var? Onu siçanla seçin və "Ctrl+Enter" düyməsini basın
Münasibət
23-01-2015 22:50 Hafiz Hacıyev: Mən o qızların üzünə tüpürəcəm!
22-01-2015 15:58 İşdən çıxan Umayra Tağıyeva: "CƏFƏNGİYYATDIR"
20-01-2015 17:13 Namus üstündə qulaq kəsən arvadı ilə qızını küçəyə atdı - VİDEO
20-01-2015 15:31 Əri olmadığı halda həbsxanada hamilə qalan xanım barədə şok faktlar
16-01-2015 22:36 Problemin həllindən danışsaq da...
15-01-2015 16:59 İlyas İsmayılov: “Siyasi məhbuslar azad edilməlidir”
14-01-2015 22:39 Qeydiyyatsız evlər necə sənədləşəcək? - EKSPERT RƏYİ
14-01-2015 17:17 Psixoloq: Azərbaycan dəyərlərinin dağılma prosesini izləmək ağrılıdır
14-01-2015 12:31 “Benzinin qiyməti qalxdı, hamını velosiped sürməyə çağırıram”
13-01-2015 16:32 "Benzinin qiymətnin qalxması sosial gərginliyi artıra bilər"
12-01-2015 15:26 Məscidi yandıranın anası oğlundan imtina etdi
12-01-2015 09:33 Məktəbdə uşaqları niyə döyürlər?
10-01-2015 15:05 Əsgərlikdə olmayan oğlana ərə gedərsinizmi? - VİDEOSORĞU
09-01-2015 15:51 “Məmurlar, nazirlər küçələri təmizləsin” - Millət vəkili
08-01-2015 12:30 Fransada baş verən terrora ilahiyyatçıların baxışı
08-01-2015 10:19 Məhkumun vəhşicəsinə öldürülməsinin dəhşəti hekayəsi
08-01-2015 09:35 Bahalı ofis, bahalı yanacaq və kütləvi ixtisarlar
07-01-2015 21:55 83 neftçi bir gündə işdən çıxarıldı
04-01-2015 23:39 Amerikalı həmsədrdən yeni ildə Qarabağ barədə ilk ümidverici tvit
30-12-2014 11:54 Azərbaycanda maaşlar artırılacaq
29-12-2014 21:07 Deputat Azərbaycan ordusunu hərbi əməliyyatlara başlamağa çağırdı
29-12-2014 19:11 Cəmil Həsənli əfv siyahısı barədə: "Necə olur ki..."
22-12-2014 15:18 Şeyx: "Qərb islama qarşı açıq mübarizə aparır”
19-12-2014 10:35 Vəkil: "Mövsüm Səmədovla görüşə süni maneələr yaradılır"
18-12-2014 16:08 İqtisadçı ekspert Azərbaycan xalqına ürək-dirək verdi
17-12-2014 21:36 Fikrət Yusifov 2005-ci il dövlət çevrilişi cəhdindən danışdı - MÜSAHİBƏ
16-12-2014 14:52 Mübariz Qurbanlı: "Qalanları da həbs olunacaq"
16-12-2014 10:14 “Milyarderlər ittifaqı” qayıda bilərmi...
15-12-2014 17:21 Milli Məclisin deputatı, "benzinin qiyməti aşağı salınmalıdır", - dedi
12-12-2014 16:05 Müxalifət Müsavatın mitinqini boykot edir
10-12-2014 21:17 İcra başçısından ŞOK AÇIQLAMA: "Rayonda 500 nəfər vəhhabilərə qoşulub"
08-12-2014 22:51 Siyavuş Novruzov kimin deputat seçiləcəyindən danışdı - ŞOK
05-12-2014 22:31 Xədicə İsmayılı bu oğlana görə saxlayıblar - MÜSAHİBƏ
04-12-2014 15:40 Rufiz Qonaqov: “Köçəryanın nümayişlərə qoşulması vəziyyətin daha mürəkkəb olmasının isbatıdır”
04-12-2014 11:14 Sürücülər yol polislərini niyə döyür?
03-12-2014 14:26 Məscidi yandıran PKK-çının anası: "Onu güllələyin!"
03-12-2014 12:53 Bizi qorxu gözləyirmi?
03-12-2014 11:52 “Məmur “papa”ların gül balaları uduzur”
03-12-2014 11:30 "Qərb mediası müsəlmanları terrorçu kimi təqdim edir"
02-12-2014 10:52 İlham Əliyev İŞİD-dən danışdı - VİDEO
28-11-2014 21:54 Mübariz Qurbanlı «İslam əbasına bürünmüş radikallığı» nişan göstərdi
28-11-2014 20:28 Şeyxülislam: "İŞİD-ə qoşulanlarda mənim də bəlkə günahım var"
27-11-2014 14:27 Milli Şuradan Səfər Əbiyev açıqlaması
26-11-2014 11:29 Hansı deputatların kredit borcu var? - ARAŞDIRMA
25-11-2014 12:28 “Niyə nazir uşaqlarının dayələri azərbaycanlı deyil?”
22-11-2014 13:30 Hacı Şahin Həsənli Sumqayıtdakı məscidin təhqir olunmasından danışdı
20-11-2014 19:39 XİN: “Neytral ərazi” ifadəsi qəbuledilməzdir
20-11-2014 17:08 Hacı Şahinin Qamət Süleymanova cavabı: “Bu kökündən yanlışdır”
20-11-2014 11:51 Elçin Manafov: “Mövsüm Səmədovun və digər inanclı məhbusların azad olunması tələbini qarşımıza bir vəzifə kimi qoymuşuq”
19-11-2014 15:22 “Çoxları insan haqları müdafiəsini biznesə çevirib”
19-11-2014 15:19 “Vertolyotun düşdüyü əraziyə gedə bilmədik...”
18-11-2014 10:59 Yenə hərbi sirr qalmaqalı, bu dəfə günahkar kimdir?
17-11-2014 17:15 Səxavət Əlisoy: “Saxtakar başqan Arif Hacılını yerində oturdacağıq”
17-11-2014 12:20 Əhalinin gəlirləri faziləri ödəməyə imkan vermir
13-11-2014 15:42 Rusiya səfirimiz Ermənistana cavab verdi: "QORXMURUQ"
13-11-2014 12:29 General: “Bundan sonra istənilən müdaxilənin sonu belə olacaq”
13-11-2014 11:43 “Milli Ordumuz gücünü düşmənə nümayiş etdirdi” - Rufiz Qonaqov
12-11-2014 10:59 Köhnə “qanuni oğrular”ı kimlər aradan götürür - "OĞRU ALƏMİ"
12-11-2014 09:44 "Enerji təhlükəsizliyi olmadan fiziki təhlükəsizliyi təmin etmək çətindir"
11-11-2014 13:23 Sərdar Cəlaloğlu: “İsa Qəmbər müxalifətin lideri ola bilməz”

Xəbər Lenti
Sorğu
Səs ver Nəticələr

Cəmiyyət Siyasət
Dünya Münasibət
Hüquq İqtisadiyyat
Hərb İdman
Araşdırma Analiz
Hadisə, Kriminal Top Secret
Mədəniyyət Maraq Dünyası
Mənəviyyat Uşaq Aləmi, Ailə
Sağlamlıq Foto
Video Tarix
Elm-Texnologiya
Valyuta.com

® 2009 FAKTXEBER.COM - Azerbaijan Online Internet Newspaper

Firefox 3.6+, GoogleCrome10+, Opera 9+, Macromedia Flash, 1360 x 768

Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır.
Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.


Rss - Saytın Xəritəsi - Dizayn : AA Design

Faktxeber.az