İstifadəçi Adı : Şifrə :
Yeni üzvlük Şifrəmi unutdum

Tarix:09-04-2013 22:22
«O xəstəliyin özündən çox, fəsadları qorxuludur»
Professor Adil Baxşəliyev: «Hipertoniyanın tam müalicəsi mümkün deyil»
Şərh yaz

Hər il aprelin 7-i Ümumdünya Sağlamlıq Günü kimi qeyd edilir. 1948-ci ildən təməli qoyulan bu tarixə bağlı keçirilən tədbirlər sağlamlıq problemlərinə diqqətlərin cəlb edilməsi ilə qeyd edilir. ÜST 2013-cü ili Hipertoniya ili elan edib.

ÜST-ün bu ərəfədə yaydığı hesabata görə, dünyada hər 3 adamdan biri yüksək qan təzyiqinə malikdir. Bu isə 1 milyard insan deməkdir. Bu problem hər il 9.4 milyon insanın ölümünə səbəb olub
.
ÜST-ün hesabatında qeyd olunub ki, yüksək gəlirli ölkələrdə hipertoniya göstəriciləri daha aşağıdır.

Təşkilat yüksək qan təzyiqinin qarşısını almağın mümkünlüyünü önə çəkərək, qan təzyiqinin mütəmadi şəkildə yoxlanmasına çağırıb
.
Həkimlərin məlumatına görə, Azərbaycan hipertoniya xəstəliyinə görə dünya ölkələri arasında orta yerlərdən birini tutur. Ancaq xəstəlik ölkəmizdə də get-gedə inkişaf etməkdə, hipertonik xəstələrin sayı çoxalmaqdadır.

Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunun direktoru, professor Adil Baxşəliyev “Kaspi“yə müsahibəsində hipertoniyanın ən çox yayılmış ürək-damar xəstəliyi olduğunu bildirib:

Ölümlə nəticələnən fəsadlar

- Xəstəliyə yaşlı əhalinin 40 faizə yaxınında təsadüf olunur. Hər 10 illikdən bir xəstəlik 10 faiz artır. Hazırda 70-80 yaşlı qadınların 80-90 faizi hipertoniyadan əziyyət çəkir. Həkimlər xəstəliyin özündən çox, onun fəsadlarından qorxurlar. Çünki hipertoniyanın ölümlə nəticələnən fəsadları var. Hipertoniyası olan xəstələrdə 8-10 dəfə çox miokard infarktı, 10-12 dəfə çox insult əmələ gəlir. Uzunmüddətli hipertoniyası olanlarda ürək çatışmazlığı yaranır. Belə ki, ürək genişlənir, ürəyin yığılma qabiliyyəti – nasos funksiyası azalır, nəticədə ürək çatışmazlığı əmələ gəlir. Bu, müxtəlif növ aritmiyalar törədə bilər. Bu, elə bir xəstəlikdir ki, ürəyin işemiya xəstəliyi, şəkərli diabet tez bir zamanda buna qoşulur.

- Hipertoniyanın yaranmasının əsas səbəbləri nədir?
- Xəstəlikdə əsasən psixoemosional gərginlik, genetik faktorlardan, hormonlar arasında mütənasibliyin dəyişilməsi nəticəsində baş verir. Parametrik təzyiqin, havaların kəskin dəyişməsi hipertonik xəstələrdə özünü göstərir. Onlar metohəssasdırlar. Tez bir zamanda onlarda hipertonik böhran əmələ gələ bilər. Belə insanlar çox hündür yerlərdə yaşamamalıdırlar. Sovet dövründə hipertoniyası olanlara Kislovodska, Gədəbəyə və s. hündürlükdə yerləşən yerlərə getmək məsləhət görülmürdü. Havanın çox isti olmasının da onlara ziyanı var. Bu cür xəstələr həyat tərzlərində dəyişiklik etməli, xüsusən qida qəbuluna fikir verməlidirlər. Xüsusi duzlu qidalardan imtina etməli, çox maye qəbul etməməlidirlər. Onlar gecə növbələrində işləməməlidirlər. Ən əsası rahat həyat tərzi sürməlidirlər. Hipertoniyası olan xəstələr daim müalicə olunmalıdır.

- Hipertoniya nə üçün mərhələlərə bölünür? Xəstələr özləri üçün necə müəyyənləşdirməlidirlər ki, onlar hansı mərhələyə aiddirlər? Əlamətləri necə bilmək olar?
- Xəstəlik tədricən inkişaf edir. Yəni əvvəl gizli gedir, sonra birinci mərhələ başlayır. Bu, müalicə olunmadıqda xəstəlik ikinci mərhələyə, daha sonra üçüncü mərhələyə keçir. Get-gedə artıq orqanlar – böyrəklər, beyin, ürək bu prosesə cəlb olunur. sanki bu xəstəlik ateroskleroz xəstəliyini sürətləndirir. İlkin mərhələdə qan təzyiqi o qədər yüksək olmur. Təzyiq 140-160 və aşağısı 90 olur. Ənsə nahiyəsində ağrılar yaranır. Ürəkdə hələ dərin dəyişikliklər baş vermir. İlkin mərhələdə insanlar lazımi həyat tərzini düzgün qursalar – pəhrizə əməl etsələr, yağlı qidalardan qaçsalar, xörək düzünü az qəbul etsələr, yuxunu normallaşdırsalar və heç nəyə əsəbiləşməsələr, bu, ikinci mərhələyə keçməz. Adi siqnal səsi, səs-küy təzyiqi qaldırır. Əgər yaşadığınız evin yaxınlığında yeni ev tikirlərsə, səhər saat 8-dən axşam 10-a qədər ətrafda maşınlar işləyirsə, onda insanda səs-küy hipertoniyası əmələ gələcək. Əfsus ki, insanlar xəstəliyə uzun müddət əhəmiyyət vermir, həkimə müraciət etmirlər. Həkimə o zaman gedirlər ki, ortaya fəsadlar çıxır, ya da təzyiq 200-ə qalxandan sonra şiddətli başağrıları, ürəkbulanma və s. simptomlardan sonra həkimə gedirlər.

- Arterial təzyiqin yüksəlməsi nə ilə bağlıdır?
- Hipertoniyanın ilkin əlaməti arterial təzyiqin yüksəlməsidir. Yaxşı olar ki, belə vaxtda insanlar sakitləşdirici dərmanlardan istifadə etsinlər. Əgər bu, kömək etmirsə, zəif təsirə malik olan hipotenziv dərmanlar qəbul etməlidirlər.

Yeniyetməlik hipertoniyası

- Azyaşlıların hipertoniyadan əziyyət çəkməsi hallarına da rast gəlinir.
- Yeniyetməlik hipertoniyası deyilən xəstəlik var. 7 faizə qədər uşaqlarda, xüsusən kökəlməyə meylli uşaqlarda yeniyetməlik hipertoniyası yaranır. Onlarda təzyiq 140-80 olur. Belə uşaqları qeydiyyata götürmək və onların səhhəti ilə məşğul olmaq lazımdır. Sovet dövründə birincili və ikincili profilaktika var idi. Təəssüf ki, indi biz bunları unutmuşuq. Mən həmişə deyirəm: sovet səhiyyə sisteminin yaxşı cəhətləri saxlanılmalıydı. Amma təəssüf ki, bunlar qorunmadı.

- Hipertoniyanın tam müalicəsi mümkündürmü?
- Xəstəliyin tam müalicəsi mümkün deyil. Xəstəlik get-gedə artır. Yalnız öz qayğısına yaxşı qalan insanlar, xəstəliyin mahiyyətini düzgün başa düşənlər 80-90 il yaşayırlar.

- Tibb elmi xəstəliyə qadınların, yoxsa kişilərin daha çox meyilli olmasını araşdırıbmı?
- Kişilər qadınlardan daha çox hipertoniyadan əziyyət çəkirlər. Qadınlarda aybaşı sikli pozulandan sonra – menopauza dövründə və hətta, menopauza öncəsi hipertoniyanın əlamətləri meydana çıxır. Bu zaman qadınlarda piylənmə yaranır, qan təzyiqi yüksəlir. Menopauza bitəndən sonra hipertoniya özünü daha şiddətli göstərir. 70-75 faiz qadınlar bu ərəfədə hipertoniyadan əziyyət çəkirlər. Əgər qadın uzun müddət fəaldırsa, cinsi hormonlar olan estrogen varsa, qadında təzyiq qalxmır, hipertoniya yaranmır. Estrogenlər get-gedə azalanda qan təzyiqi baş qaldırır. Kişilərdə isə siqaret çəkmə, alkohollu içkilərin, duzlu qidaların qəbulu, həddən artıq emosional olmaları, psixoemosional gərginliklər hipertoniyaya gətirib çıxarır. Onlarda 40-45 yaşlarında qan təzyiqi yüksəlməyə başlayır, sonradan get-gedə stabilləşir və ya artır. Hər 3 infarkt keçirənin birində hipertoniya, birində şəkərli diabet var. Xəstələrin çoxu elə düşünür ki, xəstəliyin kurs müalicəsi var. Bu, yanlış fikirdir. Daha doğrusu, bu fikir 40-50-ci illərdə qalıb. Xəstəliyi olan şəxslər ömür boyu dərman qəbul etməli, pəhrizə əməl etməli və sağlam həyat tərzinə üstünlük verməlidirlər.

Qeyd edim ki, hipertonik xəstələr avtomobil idarə etməməlidirlər. Yollar tıxaclarla doludur. Bakıda bir milyona yaxın maşın var. Sürücülərin 50-60 faizində hipertoniya var. Sürücüləri yoxlayandan sonra onların məsələn, avtobus idarə etməsinə icazə verilməlidir. Havanın istisi, sərnişinlərin sıxlığı və nəqliyyat müfəttişlərinin həyəcanı təzyiqlərinin artmasına səbəb olur. Onların intellektual səviyyələri də aşağı olur. Başa düşmürlər ki, qəfil ölüm baş verə bilər – infarkt ola bilərlər, beyinə qan sıza bilər.

- Yazın gəlişi ilə bağlı bır sıra insanlar özlərində əzginlik, narahatlıq hiss edirlər. Bunun hipertoniya ilə əlaqəsi ola bilərmi?
- Fəsil dəyişdikdə ürəkdə döyüntülərin artmasına, yaşlılarda diabet, yüksək təzyiq, ürək çatışmazlığı, infarkt, stress və baş ağrılarının çoxalmasına səbəb olur. Xüsusən günəşli havalarda hipertoniklər özlərini pis hiss edirlər. Onlar həkim tərəfindən təyin edilən dərmanları qəbul etməlidirlər. Lazım gələrsə, dozanı bir qədər də artırmalıdırlar. Özlərində narahatlıq hiss edən insanlar həkimə müraciət etməlidirlər. kBizdə yaşıl parklar varmı? Yoxdur. İnsanlara açıq havada, yaşıl parklarda gəzmək məsləhətdir. Baxın görün avtobuslarda nələr baş verir. Bəs metrodakı sıxlıq? Bütün bunlar əlbəttə ki, insanları xəstələndirir.

Xəbərlərimizi Faktxeber.com-un facebook səhifəsində də izləyə bilərsiniz.
İmza :
Teqlər :
«O - xəstəliyin - özündən - çox, - fəsadları - qorxuludur» - -
Paylaş :
Mail Yazdır Şərh yaz 0 dəfə şərh edilib
Tarix:09-04-2013 22:22 - Oxundu: 2069
Orphus system Mətndə səhv var? Onu seçin və "Ctrl+Enter" düyməsini sıxın
Münasibət
26-08-2016 17:06 Problemli kreditlər üzrə Fond yaradılmalıdır
25-08-2016 16:56 "Ümmət oyunbazların səylərini puça çıxarmalıdır"
25-08-2016 11:07 İqtisadçı-deputatdan dolların qara bazarı ilə bağlı şok iddia
25-08-2016 09:54 Əli İnsanova açılan yeni cinayət işinə münasibətlər: real mənzərəni bilmirik
23-08-2016 14:26 "Əgər xəstə əməliyyat stolunda keçinibsə, demək ciddi bir səbəb var"
22-08-2016 14:02 Bəhreyn rejimi öz cinayətlərini Ali Səudun diqtəsi ilə həyata keçirir
22-08-2016 12:57 İtkin düşən neftçilər iyundan ölmüş sayılır, amma...
17-08-2016 11:50 "KQB" komandiri: "Bakıda əhaliyə qarşı silahı Sovet qoşunları işlədib"
13-08-2016 10:28 Xəstələrin xaricə üz tutmasının səbəbi - maddi faktor, yoxsa...
10-08-2016 10:01 Hökumət avtobus sürücüləri ilə niyə bacara bilmir...
09-08-2016 16:31 Pomidor-xiyar satıb təyyarə almaq...
09-08-2016 12:11 Falçılığa qarşı ən effektiv vasitə möhkəm ailə dəyərləridir
08-08-2016 09:52 “Bank sisteminə güvənmək üçün əsas qalmayıb”
06-08-2016 10:28 Yeni vergi islahatları böyük ümidlər yaradır - İqtisadçı ekspert
05-08-2016 09:47 “Ən yaxşı məktəb” və “Ən yaxşı müəllim” mükafatlarının ləğvinin səbəbi
03-08-2016 10:11 Niyə dünya ictimaiyyəti jurnalistləri əvvəlki kimi müdafiə etmir?
01-08-2016 10:18 Ünvanlı sosial yardım ləğv olunur
29-07-2016 10:00 Hökumət riskə gedir: 5 milyard borc...
29-07-2016 09:37 Mağazalarda alıcıların sayı azalıb
28-07-2016 16:54 Vətəndaşlar fəryad edir, güzəşt istəyirlər - Vahid Əhmədov
28-07-2016 12:07 "Dünyada bu turizm növünə görə şəriksiz liderik"
28-07-2016 10:48 "Azərbaycan, Rusiya və İranın siyasi əlaqələri möhkəmlənib"
28-07-2016 09:52 Sərnişinlərin qəza sığortasını kim ödəməlidir?
28-07-2016 09:37 Azərbaycan Ordusu Ermənistanda yaşanan gərginlikdən istifadə edə bilərmi?
27-07-2016 10:28 Ətin qiyməti nədən bahaşır?
27-07-2016 09:55 Məhşur qrip dərmanının qadağan olunması birmənalı qarşılanmadı
26-07-2016 15:00 Deputat: “Dənizə getmirəm ki, qadınları lüt görməyim -BİQEYRƏT NƏSİL YETİŞİR"
26-07-2016 14:19 "Zəhərlənmənin səbəbi qarpız deyil" - RƏSMİ
26-07-2016 09:35 "Vətəndşlar təcili Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna üz tutmalıdırlar"
25-07-2016 14:56 Kənddən şəhərə gələn vətandaşların iş və mədəniyyət problemləri
25-07-2016 11:35 Ali məktəbə qəbul olanların bugünkü və gələcək taleyi - Ekspert rəyləri
14-07-2016 10:30 Xalq bilməlidir ki, həmin torpaqlar kimə məxsusdur - Vahid Əhmədov
13-07-2016 16:25 Azərbaycanda baş verə biləcək zəlzələnin maksimum gücü açıqlanıb
13-07-2016 12:27 Sərhəd bölgəsinin əhalisi imtiyazlardan sui-istidadə edir - NAZİR
11-07-2016 14:43 Fətullah Gülənin "QARA QUTU"su danışdı: XƏSTƏDİR!
11-07-2016 14:20 Vüqar Bayramov: "Qızılın qiyməti daha da qalxacaq"
11-07-2016 11:21 “Azərbaycan” Nəşriyyatından “reket qəzetlər” barədə AÇIQLAMA
09-07-2016 12:20 Azərbaycanda uşaqlar arasında infarkt halları artıb
05-07-2016 12:03 Qara çay bir müddət qaldısa zəhərli olur - Tahir Əmiraslanov
04-07-2016 12:16 Rövşən Ağayev: Süd zavodunun Bakıda tikilməsi məntiqi deyil
02-07-2016 11:45 "Mən kiməm ki?! Rəsulzadəni, Yusif Məmmədəliyevi tanımırlar"
01-07-2016 15:19 Manatın ucuzlaşmasının qarşısını necə almaq olar?
01-07-2016 12:23 Turist niyə stabil Azərbaycanı yox, terror hadisələri olan Türkiyəni seçir?
30-06-2016 16:22 Yediklərimizin zəhərli olmadığına necə əmin olaq?
30-06-2016 13:10 İlqar İbrahimoğlu: “Qüds günü – Şuşa günüdür, Ağdam günüdür”
30-06-2016 13:09 Yaxşı statistika deyil...
30-06-2016 11:15 "Tax free" sistemi Azərbaycana nə vəd edir?
29-06-2016 12:59 Nəyə görə işğal edilmiş torpaqlar üçün məhz Qüds simvol olaraq seçilib
28-06-2016 16:14 “Azərbaycan dilinin qrammatikasında böyük problemlər var”
25-06-2016 10:20 Böhranda oğurluq: ekspertlər mənəviyyat və əxlaqı önə çəkdi
24-06-2016 16:56 Dollar niyə bahalaşdı, nə qədər bahalaşacaq?
23-06-2016 17:02 Hikmət Hacızadə: “Əgər mən ingilis olsaydım...”
23-06-2016 16:27 “Nəyə lazım tapançanı tappatarap atıb, öz həmkarını vurusan”
23-06-2016 10:06 Cahangir Hacıyevin vəkilindən sensasion açıqlamalar
22-06-2016 16:28 Professor rayon səhiyyə ocaqlarının problemlərini göstərdi
21-06-2016 10:56 Azərbaycan «Formula 1»dən qazandımı?
19-06-2016 21:23 "Nazir zəng edib dedi ki..." - VİDEO
18-06-2016 10:22 “Azərbaycan kimi kiçik ölkədə 55 partiyanın mövcud olması nonsensdir”
17-06-2016 16:40 Real qiymət artımı yaşayış minimumuna uyğun gəlmir
17-06-2016 16:36 “Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin Azərbaycana da təsiri var”

Xəbər Lenti
Bu gün ən çox oxunanlar


Sorğu
Səs ver Nəticələr

Ölkə Siyasət
Dünya Münasibət
Hüquq İqtisadiyyat
Hərb Təhsil
Araşdırma Analiz
Hadisə, Kriminal Top Secret
İdman Maraq Dünyası
Mənəviyat Uşaq Aləmi, Ailə
Sağlamlıq Sual-Cavab
Foto Tarix
Video Texnologiya
Mədəniyət Reportaj
Рейтинг@Mail.ru
® 2009 FAKTXEBER.COM - Azerbaijan Online Internet Newspaper

Firefox 3.6+, GoogleCrome10+, Opera 9+, Macromedia Flash, 1360 x 768

Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır.
Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.


Rss - Saytın Xəritəsi - Dizayn : AA Design

Faktxeber.az