İstifadəçi Adı : Şifrə :
Yeni üzvlük Şifrəmi unutdum

«O xəstəliyin özündən çox, fəsadları qorxuludur»
Professor Adil Baxşəliyev: «Hipertoniyanın tam müalicəsi mümkün deyil»
Şərh yaz

Hər il aprelin 7-i Ümumdünya Sağlamlıq Günü kimi qeyd edilir. 1948-ci ildən təməli qoyulan bu tarixə bağlı keçirilən tədbirlər sağlamlıq problemlərinə diqqətlərin cəlb edilməsi ilə qeyd edilir. ÜST 2013-cü ili Hipertoniya ili elan edib.

ÜST-ün bu ərəfədə yaydığı hesabata görə, dünyada hər 3 adamdan biri yüksək qan təzyiqinə malikdir. Bu isə 1 milyard insan deməkdir. Bu problem hər il 9.4 milyon insanın ölümünə səbəb olub
.
ÜST-ün hesabatında qeyd olunub ki, yüksək gəlirli ölkələrdə hipertoniya göstəriciləri daha aşağıdır.

Təşkilat yüksək qan təzyiqinin qarşısını almağın mümkünlüyünü önə çəkərək, qan təzyiqinin mütəmadi şəkildə yoxlanmasına çağırıb
.
Həkimlərin məlumatına görə, Azərbaycan hipertoniya xəstəliyinə görə dünya ölkələri arasında orta yerlərdən birini tutur. Ancaq xəstəlik ölkəmizdə də get-gedə inkişaf etməkdə, hipertonik xəstələrin sayı çoxalmaqdadır.

Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunun direktoru, professor Adil Baxşəliyev “Kaspi“yə müsahibəsində hipertoniyanın ən çox yayılmış ürək-damar xəstəliyi olduğunu bildirib:

Ölümlə nəticələnən fəsadlar

- Xəstəliyə yaşlı əhalinin 40 faizə yaxınında təsadüf olunur. Hər 10 illikdən bir xəstəlik 10 faiz artır. Hazırda 70-80 yaşlı qadınların 80-90 faizi hipertoniyadan əziyyət çəkir. Həkimlər xəstəliyin özündən çox, onun fəsadlarından qorxurlar. Çünki hipertoniyanın ölümlə nəticələnən fəsadları var. Hipertoniyası olan xəstələrdə 8-10 dəfə çox miokard infarktı, 10-12 dəfə çox insult əmələ gəlir. Uzunmüddətli hipertoniyası olanlarda ürək çatışmazlığı yaranır. Belə ki, ürək genişlənir, ürəyin yığılma qabiliyyəti – nasos funksiyası azalır, nəticədə ürək çatışmazlığı əmələ gəlir. Bu, müxtəlif növ aritmiyalar törədə bilər. Bu, elə bir xəstəlikdir ki, ürəyin işemiya xəstəliyi, şəkərli diabet tez bir zamanda buna qoşulur.

- Hipertoniyanın yaranmasının əsas səbəbləri nədir?
- Xəstəlikdə əsasən psixoemosional gərginlik, genetik faktorlardan, hormonlar arasında mütənasibliyin dəyişilməsi nəticəsində baş verir. Parametrik təzyiqin, havaların kəskin dəyişməsi hipertonik xəstələrdə özünü göstərir. Onlar metohəssasdırlar. Tez bir zamanda onlarda hipertonik böhran əmələ gələ bilər. Belə insanlar çox hündür yerlərdə yaşamamalıdırlar. Sovet dövründə hipertoniyası olanlara Kislovodska, Gədəbəyə və s. hündürlükdə yerləşən yerlərə getmək məsləhət görülmürdü. Havanın çox isti olmasının da onlara ziyanı var. Bu cür xəstələr həyat tərzlərində dəyişiklik etməli, xüsusən qida qəbuluna fikir verməlidirlər. Xüsusi duzlu qidalardan imtina etməli, çox maye qəbul etməməlidirlər. Onlar gecə növbələrində işləməməlidirlər. Ən əsası rahat həyat tərzi sürməlidirlər. Hipertoniyası olan xəstələr daim müalicə olunmalıdır.

- Hipertoniya nə üçün mərhələlərə bölünür? Xəstələr özləri üçün necə müəyyənləşdirməlidirlər ki, onlar hansı mərhələyə aiddirlər? Əlamətləri necə bilmək olar?
- Xəstəlik tədricən inkişaf edir. Yəni əvvəl gizli gedir, sonra birinci mərhələ başlayır. Bu, müalicə olunmadıqda xəstəlik ikinci mərhələyə, daha sonra üçüncü mərhələyə keçir. Get-gedə artıq orqanlar – böyrəklər, beyin, ürək bu prosesə cəlb olunur. sanki bu xəstəlik ateroskleroz xəstəliyini sürətləndirir. İlkin mərhələdə qan təzyiqi o qədər yüksək olmur. Təzyiq 140-160 və aşağısı 90 olur. Ənsə nahiyəsində ağrılar yaranır. Ürəkdə hələ dərin dəyişikliklər baş vermir. İlkin mərhələdə insanlar lazımi həyat tərzini düzgün qursalar – pəhrizə əməl etsələr, yağlı qidalardan qaçsalar, xörək düzünü az qəbul etsələr, yuxunu normallaşdırsalar və heç nəyə əsəbiləşməsələr, bu, ikinci mərhələyə keçməz. Adi siqnal səsi, səs-küy təzyiqi qaldırır. Əgər yaşadığınız evin yaxınlığında yeni ev tikirlərsə, səhər saat 8-dən axşam 10-a qədər ətrafda maşınlar işləyirsə, onda insanda səs-küy hipertoniyası əmələ gələcək. Əfsus ki, insanlar xəstəliyə uzun müddət əhəmiyyət vermir, həkimə müraciət etmirlər. Həkimə o zaman gedirlər ki, ortaya fəsadlar çıxır, ya da təzyiq 200-ə qalxandan sonra şiddətli başağrıları, ürəkbulanma və s. simptomlardan sonra həkimə gedirlər.

- Arterial təzyiqin yüksəlməsi nə ilə bağlıdır?
- Hipertoniyanın ilkin əlaməti arterial təzyiqin yüksəlməsidir. Yaxşı olar ki, belə vaxtda insanlar sakitləşdirici dərmanlardan istifadə etsinlər. Əgər bu, kömək etmirsə, zəif təsirə malik olan hipotenziv dərmanlar qəbul etməlidirlər.

Yeniyetməlik hipertoniyası

- Azyaşlıların hipertoniyadan əziyyət çəkməsi hallarına da rast gəlinir.
- Yeniyetməlik hipertoniyası deyilən xəstəlik var. 7 faizə qədər uşaqlarda, xüsusən kökəlməyə meylli uşaqlarda yeniyetməlik hipertoniyası yaranır. Onlarda təzyiq 140-80 olur. Belə uşaqları qeydiyyata götürmək və onların səhhəti ilə məşğul olmaq lazımdır. Sovet dövründə birincili və ikincili profilaktika var idi. Təəssüf ki, indi biz bunları unutmuşuq. Mən həmişə deyirəm: sovet səhiyyə sisteminin yaxşı cəhətləri saxlanılmalıydı. Amma təəssüf ki, bunlar qorunmadı.

- Hipertoniyanın tam müalicəsi mümkündürmü?
- Xəstəliyin tam müalicəsi mümkün deyil. Xəstəlik get-gedə artır. Yalnız öz qayğısına yaxşı qalan insanlar, xəstəliyin mahiyyətini düzgün başa düşənlər 80-90 il yaşayırlar.

- Tibb elmi xəstəliyə qadınların, yoxsa kişilərin daha çox meyilli olmasını araşdırıbmı?
- Kişilər qadınlardan daha çox hipertoniyadan əziyyət çəkirlər. Qadınlarda aybaşı sikli pozulandan sonra – menopauza dövründə və hətta, menopauza öncəsi hipertoniyanın əlamətləri meydana çıxır. Bu zaman qadınlarda piylənmə yaranır, qan təzyiqi yüksəlir. Menopauza bitəndən sonra hipertoniya özünü daha şiddətli göstərir. 70-75 faiz qadınlar bu ərəfədə hipertoniyadan əziyyət çəkirlər. Əgər qadın uzun müddət fəaldırsa, cinsi hormonlar olan estrogen varsa, qadında təzyiq qalxmır, hipertoniya yaranmır. Estrogenlər get-gedə azalanda qan təzyiqi baş qaldırır. Kişilərdə isə siqaret çəkmə, alkohollu içkilərin, duzlu qidaların qəbulu, həddən artıq emosional olmaları, psixoemosional gərginliklər hipertoniyaya gətirib çıxarır. Onlarda 40-45 yaşlarında qan təzyiqi yüksəlməyə başlayır, sonradan get-gedə stabilləşir və ya artır. Hər 3 infarkt keçirənin birində hipertoniya, birində şəkərli diabet var. Xəstələrin çoxu elə düşünür ki, xəstəliyin kurs müalicəsi var. Bu, yanlış fikirdir. Daha doğrusu, bu fikir 40-50-ci illərdə qalıb. Xəstəliyi olan şəxslər ömür boyu dərman qəbul etməli, pəhrizə əməl etməli və sağlam həyat tərzinə üstünlük verməlidirlər.

Qeyd edim ki, hipertonik xəstələr avtomobil idarə etməməlidirlər. Yollar tıxaclarla doludur. Bakıda bir milyona yaxın maşın var. Sürücülərin 50-60 faizində hipertoniya var. Sürücüləri yoxlayandan sonra onların məsələn, avtobus idarə etməsinə icazə verilməlidir. Havanın istisi, sərnişinlərin sıxlığı və nəqliyyat müfəttişlərinin həyəcanı təzyiqlərinin artmasına səbəb olur. Onların intellektual səviyyələri də aşağı olur. Başa düşmürlər ki, qəfil ölüm baş verə bilər – infarkt ola bilərlər, beyinə qan sıza bilər.

- Yazın gəlişi ilə bağlı bır sıra insanlar özlərində əzginlik, narahatlıq hiss edirlər. Bunun hipertoniya ilə əlaqəsi ola bilərmi?
- Fəsil dəyişdikdə ürəkdə döyüntülərin artmasına, yaşlılarda diabet, yüksək təzyiq, ürək çatışmazlığı, infarkt, stress və baş ağrılarının çoxalmasına səbəb olur. Xüsusən günəşli havalarda hipertoniklər özlərini pis hiss edirlər. Onlar həkim tərəfindən təyin edilən dərmanları qəbul etməlidirlər. Lazım gələrsə, dozanı bir qədər də artırmalıdırlar. Özlərində narahatlıq hiss edən insanlar həkimə müraciət etməlidirlər. kBizdə yaşıl parklar varmı? Yoxdur. İnsanlara açıq havada, yaşıl parklarda gəzmək məsləhətdir. Baxın görün avtobuslarda nələr baş verir. Bəs metrodakı sıxlıq? Bütün bunlar əlbəttə ki, insanları xəstələndirir.

Mənbə :
Teqlər :
«O - xəstəliyin - özündən - çox, - fəsadları - qorxuludur» - -
Paylaş :
Mail Yazdır Şərh yaz 0 dəfə şərh edilib
09-04-2013 22:22 - 1992 dəfə oxunub
Orphus system Mətndə səhv var? Onu siçanla seçin və "Ctrl+Enter" düyməsini basın
Münasibət
03-09-2015 14:46 Adil Qeybulla: Həkimlərin etibar etdiyi dərmanlar satışda tapılmır
02-09-2015 21:46 Ekspertdən Azərbaycan xalqına müvəqqəti ürək-dirəyi
02-09-2015 16:29 Rusiya Azərbaycanı hər yolla özünə daha da yaxınlaşdırmaq istəyir - politoloq
02-09-2015 11:09 Mövsüm Səmədovun təkbir sədası
02-09-2015 10:43 Eldar Əzizov FaktXəbər-ə açıqlama verdi: XƏBƏRİM YOXDUR
01-09-2015 10:23 Mehparə Səmədova: "Hiss edirəm ki, o gün çox yaxındadır"
31-08-2015 13:12 Mövsüm Səmədovla zindan xatirələrimdən... - Tale Bağırzadə yazır
27-08-2015 15:15 "Nədənsə ABŞ-da iki jurnalistin öldürülməsinə susurlar"
27-08-2015 12:06 "Dini Komitənin keçmiş rəhbərlərinin səhvləri aradan qaldırılmalıdır"
27-08-2015 09:31 "İmkan olsa, mənim kimi çox əsgər Azərbaycan tərəfinə keçər" - VİDEO
27-08-2015 09:27 Deputatdan Elman Rüstəmova sərt tənqid
25-08-2015 15:20 Azərbaycan neftinə alternativ gəlir mənbəyi tapıldı
25-08-2015 15:04 "Azpetrol"dan "BENZİN KƏSİLİR" iddiasına cavab
25-08-2015 10:56 Üzeyir Cəfərov: ATƏT-in Minsk Qrupu təxribat törədir
22-08-2015 15:12 Qaçan gəlinin qaynatası məcbur olub faktları açıqladı
22-08-2015 13:29 Üç uşağını atıb Bakıya qaçan gəlindən tükürpədici ETİRAFLAR
22-08-2015 12:07 İqtisadçı ekspertdən manatla bağlı qorxuducu açıqlama
21-08-2015 15:19 “Hakimiyyət çıxılmaz vəziyyətdə qalıb”
21-08-2015 10:34 Azərbaycan bankları çöküşün bir addımlığında
20-08-2015 16:18 Yeni metro kartları ilə bağlı yeni məlumat
19-08-2015 16:12 Mehriban Zeynalova: Ölkədə çoxuşaqlı ailələrin sayının azalması çox ciddi fəsadlara yol aça bilər
19-08-2015 12:29 “Xalqın və ölkənin gələcək taleyi xaosa sürüklənir”
19-08-2015 10:34 “Müsavat “mən də varam” demək üçün seçkiyə gedir”
18-08-2015 16:00 Aqil Abbas: Cavid Hüseynov xalqa lazımdır
18-08-2015 12:26 Metro kartları üzərində Azərbaycan dilinə olunan hörmətsizliyə RƏSMİ AÇIQLAMA
18-08-2015 12:20 Bakıda körpələr üçün satılan şirədən şüşə qırıntısı çıxdı
18-08-2015 11:49 Mehman Əliyev: Parlament seçkiləri öncəsi bir sıra siyası məhbus azadlığa buraxıla bilər
17-08-2015 10:07 Qubad İbadoğlu: Azərbaycanlıların kasıblaşması dövrü başlayır
15-08-2015 14:43 Natiq Cəfərli əfv ərizəsi ilə bağlı ittihamlara cavab verdi
14-08-2015 11:46 Natiq Kərimov: Dünya bizim məhkəmə sisteminə gülür
12-08-2015 21:16 Azərbaycanda vəhhabilərdən məqalə yazan baş redaktor ölümlə hədələndi - AUDİO
12-08-2015 16:10 Vaqif Əsədov: Sürücünün kiməsə zəng etməsinin qarşısını ala bilmərik
12-08-2015 10:57 "Azərbaycanda vəziyyət bu cür davam edə bilməz"
10-08-2015 21:59 Sosial şəbəkələrlə bağlı nazirlikdən növbəti AÇIQLAMA
10-08-2015 12:47 Dənizdə batanların çoxu niyə gənclərdir? – psixoloq səbəblərdən danışdı
07-08-2015 11:19 "Azərbaycanlı jurnalist danlaq, təzyiq və az əməkhaqqı alır"
07-08-2015 10:13 Neftin qiyməti 40 dollardan aşağı düşərsə Azərbaycan iqtisadiyyatına necə təsir edəcək
06-08-2015 16:07 “Gərginliyi artırmaq üçün Bakı-Ərzurum kəmərini İsrail də partlada bilər...”
06-08-2015 11:07 “Neftin qiymətinin düşməsi artıq hiss edilməyə başlayıb”
03-08-2015 16:18 Ölkədə seçki həyəcanı varmı? - Politoloq rəyləri
03-08-2015 15:17 Hacı Şahin Həsənli etiraz etdi
03-08-2015 12:03 Tikinti şirkətlərinin üçdə birində iş dayanıb
31-07-2015 10:53 İlan sancmaları zamanı nəyi etmək olmaz? - EKSPERT RƏYİ
31-07-2015 09:35 Dərmanların yeni qiyməti barədə nazir açıqlama verdi
30-07-2015 13:33 “Darıxırsan?" - Mobil operatorların abırsız ismarışları
28-07-2015 09:58 “Türkiyə İŞİD-ə loyallıq nümayiş etdirməklə konfliktdən qaça biləcəyini düşünürmüş”
27-07-2015 15:51 Qarabağda müharibənin alovlanması Rusiya və ABŞ-ın maraqlarına zərbə vurar
27-07-2015 15:04 Həlak olan əsgərin ailə üzvlərinin xatirələri...
27-07-2015 14:50 Dilavər Əzimli: «Azərbaycan alimlərinin hamısı banklara borcludur»
27-07-2015 11:49 Banklar üçün sınaq dövrü başlayıb
24-07-2015 15:14 Şeyx Əbdüldən Bakıya gətirilən əxlaqsız barədə sərt açıqlama
24-07-2015 10:35 Arzu Abdullayeva: “Hökumətin vətəndaş cəmiyyətinə qarşı hirsi soyumayıb”
23-07-2015 15:11 Abid Şərifov: "Rayon maşınlarının Bakıya girişində məhdudiyyət olmayacaq"
22-07-2015 18:46 AZAL ipə-sapa yatmır: İNDİ DƏ REYSLƏRİ BAĞLAYIR
22-07-2015 17:45 Mərkəzi Bankdan banklara 8 aylıq möhlət
22-07-2015 12:22 Rauf Arifoğlu: "Fəxri ad almağıma görə İsa Qəmbərdən təbrik gözləyirdim”
20-07-2015 14:14 Təhsil Nazirliyindən yenilik - RƏSMİ AÇIQLAMA
20-07-2015 13:42 Natiq Cəfərlinin Rövnəq Abdullayevlə debat istəyi
20-07-2015 10:42 Şamaxı Rəsədxanasını ciddi dəyişikliklər gözləyir
18-07-2015 13:25 "Atam anamın əməliyyat pulunu və məni qumarda uduzdu" - AĞDAŞDA DƏHŞƏT

Xəbər Lenti
Sorğu
Səs ver Nəticələr

Ölkə Siyasət
Dünya Münasibət
Hüquq İqtisadiyyat
Hərb Təhsil
Araşdırma Analiz
Hadisə, Kriminal Top Secret
Mədəniyyət İdman
Maraq Dünyası Mənəviyyat
Uşaq Aləmi, Ailə Sağlamlıq
Sual-Cavab Foto
Video Tarix
Texnologiya Reportaj
Valyuta.com
® 2009 FAKTXEBER.COM - Azerbaijan Online Internet Newspaper

Firefox 3.6+, GoogleCrome10+, Opera 9+, Macromedia Flash, 1360 x 768

Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır.
Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.


Rss - Saytın Xəritəsi - Dizayn : AA Design

Faktxeber.az