Tarix:13-10-2012 11:48
Ehtiyaclı insanlar gözünü pensiya artımına dikib
Bəs artım nə vaxt olacaq?
Şərh yaz

Heç kəsə sirr deyil ki, pensiyaların məbləği nə qədər artsa da, pensiyaçıların ehtiyaclarını tam ödəmək iqtidarında olmur. Bu da ölkədə istehlak səbətinin bahalığı, əmək haqları və əmək pensiyalarının məbləğinin minimum yaşayış səviyyəsi ilə uzlaşmamasından irəli gəlir. Ümumiyyətlə, yaşa dolmuş insanlar üçün təqaüdə çıxmaq faciə kimi yaşanır. O səbəbdən ki, ümumi təqaüd məbləği aşağıdır və qarşıda onu ağır təqaüd illəri gözlədiyini bilən insan bu sarıdan depressiyaya düşür. Azacıq məbləği nəyə, hara sərf edəcəyini, necə xərcləyəcəyini min dəfə ölçüb-biçir. Bu, sovet vaxtı da belə idi, indiki müstəqillik illərində də.

Hələ sovet vaxtı insanlar təqaüdə çıxmağa hazırlaşanda adlarını ağır işlərə yazdırırdılar ki, təqaüdləri çox çıxsın. Rüşvətlə, tanışlıq yolu ilə saxta əmək stajı yazdıranlar da olurdu. İnsan bu... Gələcəyini təmin etməyə çalışır. İndi də vəziyyət elə də fərqli deyil. Təqaüdə çıxmaq iqtisadi böhrana düşməklə eyni səviyyədə götürülür. İnkişaf etmiş ölkələrdə insanlar təqaüdə çıxmağı həsrətlə gözlədikləri halda, bizdə bu, böyük sıxıntılara, acı həyata bərabərdir. Əksər Qərb ölkələrində insanlar istər əmək stajı, istərsə də yaşa görə pensiyaya çıxırlar və aldıqları pensiya ilə nəinki əla dolanır, həm də tam azadlıq və sərbəstlik əldə edərək günlərini dünyanı gəzməyə sərf edirlər. Bunun sübutu kimi Azərbaycana gələn turistlərə nəzər yetirmək kifayətdir. Onların böyük əksəriyyəti məhz ahıl insanlardır. Bizim qocalar qəpik-qəpik pul sayıb görəsən bu məbləğ çörək almağa çatar, ya yox düşünən vaxtda, Avropanın qocaları qol-qola girib paytaxtımızın görməli yerlərini seyr edirlər.
   
Təsəvvür edək ki, əlinə 85 manat alan pensiyaçı bunu nəyə sərf edəcək?
   
Bu sualı qocalara verəndə "daş atıb başlarını tuturlar" ki, heç nəyə çatmaz bu pul. Bu pula evini keçindirəsən, yoxsa özünü?
   
Düzdür, artım olur. Amma bazarda qiymətlər ondan qabağa düşür. Artırılmış pensiyanı əlimizə almağa macal tapmamış qiymət artımı başımızın üstünü kəsdirir. Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun sədri Səlim Müslümov isə bu günlərdə pensiyaçılara şad xəbər verib. Deyib ki, gələn il pensiyaların baza hissəsi artırılacaq.
  
Hazırda pensiyaların baza hissəsi 85 manatdır
 
Azərbaycanda yaş üzrə əmək pensiyalarının baza hissəsinin növbəti artımı 2013-cü il üçün nəzərdə tutulub. 2013-cü ildə baza hissəsinin 105 manata, 2014-cü ildə 110 manata, 2015-cü ildə isə 115 manatadək artırılması nəzərdə tutulur.
   
Bununla yanaşı, pensiyaçılar üçün pensiyaların baza hissəsinin yaşayış minimumuna nisbəti 2012-ci ildə 103,6 faiz təşkil edib. 2013-cü ildə isə 103,9 faiz, 2014-də 102,4 faiz, 2015-də isə 101,2 faiz təşkil edəcək.
   
Məlumdur ki, Azərbaycanda əmək pensiyası iki hissədən - baza və sığorta hissəsindən ibarətdir. Gələn il isə Azərbaycanda əmək pensiyalarının həcminin artımı gözlənilir. Bu barədə jurnalistlərə açıqlamasında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun sədri Səlim Müslümov bildirib: "Gələn il yanvarın 1-dən 2012-ci ilin inflyasiyasına uyğun olaraq pensiyaların sığorta hissəsi indeksləşdiriləcək. Bu gün baş verən proseslər göstərir ki, sosial sığorta üzrə ödənişlərin həcmi dinamik artır. Bu, pensiyaların baza hissəsinin maliyyə mənbələrinin formalaşdırılması üçün zəmanət yaradır və bu, 2013-cü ildə pensiyaların baza hissəsinin artması haqqında danışmağa əsas verir". S.Müslümov qeyd edib ki, hazırda pensiyanın baza hissəsi 85 manatdır. Artım DSMF-nin cari ilin yekunları üzrə gəlirlərinin nə qədər artacağından asılı olacaq.
   
Azərbaycanın pensiya siyasəti haqqında İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin İqtisadi İslahatlar Elmi-tədqiqat İnstitutunun Makroiqtisadi tədqiqatlar şöbəsinin baş mütəxəssisi Pərviz Heydərov "Gün.az" saytına şərhində geniş danışıb.
   
Pensiyaların sığorta hissəsinin artımı böyük əhəmiyyət daşıyır
   
- Hər il bütün növ əmək pensiyalarının sığorta hissəsinin yanvarın 1-dən etibarən, əvvəlki il ərzində ölkədə qeydə alınan inflyasiya səviyyəsinə uyğun olaraq indeksləşdirilərək artırılması, əhalinin gəlirlərinin bilavasitə adıçəkilən ödənişdən asılı olan hissəsinin sosial müdafiəsini gücləndirmək baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Əvvəla ona görə ki, başa çatmış il ərzində ölkə üzrə istehlak qiymətlərinin artımı nəticəsində həmin pensiyaların itirilən dəyəri bu yolla bir növ bərpa edilir. İkincisi isə, ölkədə pensiya məbləğlərinin artırılmasının bir yolu da məhz bundan keçir.
   
Prezidentin ölkədə 2006-cı il yanvarın 1-dən sığorta-pensiya sisteminin işə düşməsilə əlaqədar verdiyi müvafiq sərəncamlara əsasən, 2007-ci ildən etibarən tətbiq edilən bu proses qeyd edək ki, əvvəlki il ərzində ölkədə qeydə alınmış inflyasiya səviyyəsinə görə ilk dəfə 8,3, 2008-ci ildə 16,7, 2009-cu ildə 20,8, 2010-cu ildə 1,5, keçən il isə 5,7 faiz həyata keçirilmişdi.
   
Cari il isə bütün növ əmək pensiyalarının sığorta hissəsi məlum olduğu kimi istehlak qiymətləri indeksinin keçənilki 7,9 faiz səviyyəsinə uyğun olaraq artırılacaq ki, bu da hesablamaya uyğun olaraq, əmək pensiyalarının mövcud məbləği yüksək olanlarda yenə, daha yaxşı hiss olunacaq.
   
Bəs, pensiyaların baza hissəsi, başqa sözlə desək, minimal məbləği nə vaxt artırılacaq?
   
Xatırladaq ki, hazırda bu məbləğ sonuncu dəfə 2010-cu ilin sentyabrın 1-dən 13,6 faiz artırıldıqdan sonra 85 manat səviyyəsindədir. Ölkədə 2006-cı il yanvarın 1-dən yeni sığorta-pensiya sistemi işə düşdükdən 2010-cu ilin oktyabrın 1-dək olan dövr ərzində minimum pensiya məbləği 3,4 dəfə artırılıb ki, bu zaman orta aylıq əməkhaqqı üzrə həmin rəqəm dörd dəfə təşkil edib.
   
2006, 2007 və 2008-ci illərdə o, hər dəfə 5-10 manat səviyyəsində olmaqla ildə iki dəfə artırılıb.
   
2009-cu il ərzində isə pensiyaların baza hissəsində artım həyata keçirilmədi.
   
Ümumiyyətlə, ölkədə yaşa görə əmək pensiyalarının baza məbləği, demək olar ki, hər dəfə minimum əməkhaqqı ilə eyni zamanda və bərabər səviyyədə artırılıb.
   
Ancaq keçən il bu tendensiya pozuldu. Belə ki, ilin sonunda ölkədə minimum əməkhaqqı məbləği 93,5 manat müəyyən edilsə də, bir sıra sosial ödənişlər də daxil olmaqla, büdcədən maliyyələşdirilən əksər qurumlarda çalışan işçilərin də Vahid Tarif Cədvəli ilə müəyyən edilmiş aylıq vəzifə maaşları bəlli səviyyədə artırılsa da, minimum pensiya məbləği 85 manat həddində qaldı.
   
Bunu ilk baxışda keçən ilin iyulun 1-dən etibarən, ölkədə əmək pensiyalarının yenidən hesablanması tədbiriylə də əlaqələndirmək olar. Belə ki, qeyd olunan tədbir nəticəsində ötən ilin yerdə qalan yarım ili ərzində pensiyaçılara əlavə olaraq 200 milyon manata yaxın vəsait ödənildi ki, bununla da pensiyaların vahid prinsiplə hesablanması qaydası təmin edilərək, islahat nəticəsində keçən il iyulun 1-nə qədər 85 manat səviyyəsində pensiya alan 482 min nəfərin pensiya məbləği orta hesabla 44 manat və yaxud 52 faiz artdı.
   
Həmçinin, islahat nəticəsində cari ildə pensiyaçılara ödəniləcək əlavə vəsaitin həcmi 400 milyon manat təşkil edəcək ki, bu da Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun (DSMF) 2012-ci il büdcəsinin 17 faizi deməkdir.
   
Lakin problem bunda deyil. Məsələ ondadır ki, Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun sədri Səlim Müslümov cari ildə əmək pensiyalarının sığorta hissəsinin indeksləşdirilərək artırılmasının ölkədə pensiya məbləğlərinin yüksəldilməsi istiqamətində birinci addım olduğuna işarə edərək, növbəti artımınsa yalnız sosial sığorta daxilolmaların həcmindən asılı olacağını deyib.
   
"Əməkhaqlarının leqallaşdırılması və işçilərin qeydiyyatı sahəsində aparılan işlər nə qədər tez səmərə verərsə, pensiyaların baza hissəsinin artırılması üçün də bir o qədər geniş imkan yaranar" deyə, S.Müslümov bildirib.
   
Əmək pensiyalarının sabit və dayanıqlı maliyyələşdirilməsi üçün şübhəsiz ki, bu vacibdir. Qeyd edək ki, "2009-2015-ci illərdə Azərbaycan Respublikasında sığorta-pensiya sisteminin inkişafına dair Dövlət Proqramı"nda da qeyd olunan məsələ, qarşıya vəzifə olaraq qoyulmuşdu.
   
Bəllidir ki, ölkədə mövcud vergi siyasətinin təkmilləşdirilməsi və bir sıra stimullaşdırıcı, o cümlədən inzibati tədbirlər vasitəsilə də əməkhaqlarının gizlədilməsinə qarşı, həmçinin işəgötürənlə işçi arasında müqavilələrin bağlanmasına nəzarət gücləndirilməkdədir.
   
Ancaq həmin sənəd məcburi sosial sığorta ödəmələrinin toplanması mənbələrinin real pay səviyyəsini də dəyişməyi zəruri sayır ki, bu da işəgötürənlə işçi arasında müvafiq olaraq, hazırkı 22+3 faiz nisbətini ilkin mərhələdə 20+5 faizlə əvəz etməyi nəzərdə tutur.
   
Real olaraq, işəgötürənin əməkhaqqı fondundan 22, işçilərin isə maaşlarından 3 faiz sosial ayırma tutulması kifayət qədər ağır "yükdür". Bu baxımdan, işəgötürənlər üzrə sözügedən rəqəmin 20 faizə endirilməsi şübhəsiz ki, müsbət nəticə verəcək.
   
Ancaq bunun müqabilində işçilərin əməkhaqlarından tutulan ayırmanın səviyyəsinin 5 faizədək artırılması isə bizcə, eyni nəticəni verməyə bilər.
   
Həmçinin, ölkədə minimum pensiya məbləğinin artım tempinin sosial sığorta daxilolmalarının həcmindən asılı olduğu düzgün hesab edilsə də, bunun bilavasitə işçilərin əməkhaqlarından tutulan sosial ayırmaya bağlılığı tam məntiqi deyil.
   
Doğrudur, DSMF sədri S.Müslümov demişkən, bu proses qonşu ölkələrdə artıq çoxdan başlanıb. Odur ki, işçilərin gələcək sosial müdafiəsinin təşkili baxımından bu addımın bizdə də atılması vacib sayılır. Lakin bu məsələyə fiziki şəxslərdən gəlir vergisi dərəcələrinin aşağı salınmasıyla eyni zamanda baxılması bizcə, daha məqsədəuyğun olardı.
   
Hələlik isə məlum olan budur ki, pensiyaların baza hissəsinin artırılması məsələsinə 2013-cü ildə baxılacaq. Belə ki, gələn il o, indiki 85 manatdan 105-ə, 2014-cü ildə 110-a, 2015-ci ildə isə 115 manata qaldırılacaq. \
Məlahət Rzayeva/Şərq
 

Xəbərlərimizi Faktxeber.com-un facebook səhifəsində də izləyə bilərsiniz.
İmza :
Teqlər :
Ehtiyaclı - insanlar - gözünü - pensiya - artımına - dikib -
Paylaş :
Mail Yazdır Şərh yaz 1 dəfə şərh edilib
Tarix:13-10-2012 11:48 - Oxundu: 36905
Şərhlər
danbas kendinden tərəfindən 14-08-2013 Tarixində yazıldı
--ilahm eliyevden sorusan yoxdur ki, sen xaq istemir sen hec gormek istemirler niye xalqi 2 ildik aldadirsiniz. pensiya qalxagaq amma qalxmir . xalqin pulun yeyrsiniz alah qoysa bu vaxt olmasada gehnnemde goruserik sizin nesilikle buruvuzdan geldiyyini arzulayram . selim muslimov bizim masimizi verse . nege dovlet qulq cularina veri ha bizde hele versin onlarin var yoxuna pis deyrem omr boyu xalq taliyrlar tequte cxanda ise yaxsi pensya alirlar. mende bu dovletin vetandasiyam 1-qup muharbe eliyem selm meni tequtum vermedi ki sen yaxsi pula cxmisan 2008 -ci ilde sebe vere bilmerem yixsa bakarimin olumunde seni puluvu islede bilmyegeyem yada prizdentin balsi olnde .przdende birde yoldasda balsini olduyun gozleri ile goregek menim pulum vermediyine gor o pula harmi olsun.
Ölkə
23-01-2017 09:43 Toyuq əti bahalaşa bilər - DİQQƏT
23-01-2017 09:26 Bütün evi elektriklə təmin edən cihaz - Azərbaycanlıdan Yenilik - VİDEO
23-01-2017 09:17 Azərbaycanda göz bankı yaradıla bilər
21-01-2017 21:25 Lavrova sual verən azərbaycanlı jurnalist işdən qovuldu
21-01-2017 21:00 Azərbaycanlıların ən çox sevdiyi adlar - SİYAHI
21-01-2017 20:45 “Bank of Baku”ya yeni müvəqqəti sədr təyin edilib
21-01-2017 20:30 DTX və XKX-nin yaradılması ilə əlaqədar komissiyalarda dəyişiklik olub
21-01-2017 11:58 Vergilər Nazirliyi vergi ödəyicilərinə 3 gün əlavə vaxt verdi
21-01-2017 11:15 Cahangir Əsgərovun qərarı ilə bağlı qalmaqal böyüyür
21-01-2017 11:11 Siqaret çəkənlər bu xəbərə sevinməyəcək
21-01-2017 10:25 Bakıda xüsusi avtobus yolları müəmması
21-01-2017 09:53 ANS-in keçmiş aparıcısı ölkəni tərk edir
20-01-2017 17:30 20 Yanvar xalqın yaddaşında - VİDEO
20-01-2017 15:09 AİP 20 Yanvar şəhidlərini ziyarət edib
20-01-2017 13:34 "20 Yanvar" metrostansiyasından FOTOLAR
20-01-2017 12:40 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib
19-01-2017 21:52 Nitq qüsurlu yeniyetmənin qeyri-adi istedadı - FOTO-VİDEO
19-01-2017 21:40 Azərbaycanda 100 min hektarlıq nəhəng park salınır
19-01-2017 21:26 İşıq pulunu belə hesabla və qənaət et! – Virtual kalkulyator - VİDEO
19-01-2017 20:32 “20 Yanvar” şəhidlərinin Vikipediya səhifəsi yaradılıb
19-01-2017 20:21 Vergilər Nazirliyi bəyannamə formalarına dəyişiklik edib
19-01-2017 15:59 Bakıda kirayə mənzillər bahalaşıb
19-01-2017 15:50 Lerikdə məscidin işığını kəsiblər
19-01-2017 15:47 Ramil Usubov "Beko Rəşad"ı işdən çıxardı
19-01-2017 15:30 "Nəqliyyat Nazirliyini ipotekaya qoymaq olar?" - Cavid Qurbanov
19-01-2017 14:20 Millət vəkili: AZAL hava məkanını inhisarda saxlayır
19-01-2017 12:59 Azərbaycanda sosial şəbəkələrlə bağlı yeni qanun layihəsi hazırlanır
19-01-2017 12:15 245 əcnəbi azərbaycanlı oldu, onlar and içiblər
19-01-2017 11:51 "İdxal azalsa büdcəni doldura bilmərik"
19-01-2017 11:25 İnterpolun axtardığı eks-baş məşqçimiz - Dubayda neft çıxarır
19-01-2017 10:14 Cavid Qurbanov ixtisarlara başladı
19-01-2017 09:24 Azərbaycan Mərkəzi Bankının valyuta məzənnələri
19-01-2017 09:17 Sabah bağlanacaq yolların SİYAHISI açıqlandı
19-01-2017 09:14 “Nə olardı ki, yağış yağanda jurnalistlər arxı açardı...” - VİDEO
18-01-2017 22:06 Pasportumuz dünyada 61-ci yerdədir
18-01-2017 21:18 Bakı funikulyoru pullu oldu
18-01-2017 20:56 Sürücülərin nəzərinə: ""Beşmərtəbə"dəki yeni yol zolağı artıq daimi oldu"
18-01-2017 16:33 DİQQƏT: Bu avtobuslarda kameralar quraşdırıldı
18-01-2017 14:52 Qaradağda sakinlər Bakı – Astara yolunu bağladı
18-01-2017 14:33 Azərbaycanda ürək köçürülməsi həyata keçiriləcək - AÇIQLAMA
18-01-2017 14:16 215 kəndin sakinlərinə zərərli su içirdirlər
18-01-2017 14:09 Nəqliyyat Nazirliyi reyd keçirib, 50-dən çox sürücü cərimələnib
18-01-2017 14:07 Dilçilik İnstitutu AZTV-də monitorinq keçirib
18-01-2017 13:08 Yasamalda qaçqınlar YOLU BAĞLAMAQ İSTƏDİ - FOTO
18-01-2017 11:39 "ASAN Xidmət"in iş qrafiki dəyişdi
18-01-2017 11:37 Metro stansiyasının girişi – TƏMİRƏ BAĞLANDI
18-01-2017 11:31 Vaxtı keçmiş mallar yenidən satışa qayıdır - DİQQƏTLİ OLUN!
18-01-2017 11:03 MTN generallarının əmək haqları açıqlandı - 1,8 milyon manat - SİYAHI
18-01-2017 10:25 Şamaxı və Naxçıvanda nüvə xammalı ehtiyatları axtarılacaq
18-01-2017 10:23 "Bu xəstəlik ördəyə, qaza təsir etmir, amma toyuğu öldürür"
18-01-2017 09:35 "Qafqaz Universiteti" ləğv olundu - RƏSMİ
18-01-2017 09:30 Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ
18-01-2017 09:28 Azərbaycanda təhsil alan iranlı tələbələr bəyanat yayıb
18-01-2017 09:19 Səfirliyin maşını Bakıda belə qayda pozdu - FOTO
18-01-2017 09:04 Azərbaycan jurnalistləri 2016-cı ildə - ARAŞDIRMA
17-01-2017 20:49 Sabah Bakının mərkəzi rayonlarında qaz olmayacaq
17-01-2017 20:26 Vətəndaşlara bu haqda SMS göndəriləcək
17-01-2017 16:57 Novruzun tətil günləri açıqlandı - 9 gün evdəyik
17-01-2017 16:18 Axundov Kitabxanasından "zaryadka" qadağası haqda - Açıqlama
17-01-2017 16:15 DTX-nın rəisi BQXK-nın Azərbaycan nümayəndəliyinin rəhbəri ilə görüşüb

Xəbər Lenti
Bu gün ən çox oxunanlar

Galaxy Note-7 smartfonlarının partlama səbəbləri açıqlandı - RƏSMİ
23-01-2017 10:00
Bütün evi elektriklə təmin edən cihaz - Azərbaycanlıdan Yenilik - VİDEO
23-01-2017 09:26
ABŞ kəşfiyyatı Тrampın müşavirini nəzarətə götürdü
23-01-2017 09:42
Azərbaycan minimum əməkhaqqına görə regionda ən geridədir
23-01-2017 09:46
"Barselona" darmadağınla qalib gəldi - VİDEO
23-01-2017 09:25
Mərkəzi Bankının valyuta məzənnələri
23-01-2017 09:36
Azərbaycanda göz bankı yaradıla bilər
23-01-2017 09:17
Yaponiyada şir insanlara hücum edib, yaralılar var
23-01-2017 09:38
Toyuq əti bahalaşa bilər - DİQQƏT
23-01-2017 09:43
Bu gün AŞPA-nın yeni prezidenti bəlli olacaq
23-01-2017 09:41
Sorğu
Səs ver Nəticələr

Ölkə Siyasət
Dünya Münasibət
Hüquq İqtisadiyyat
Hərb Təhsil
Araşdırma Analiz
Hadisə, Kriminal Top Secret
İdman Maraq Dünyası
Mənəviyat Uşaq Aləmi, Ailə
Sağlamlıq Sual-Cavab
Foto Tarix
Video Texnologiya
Mədəniyət Reportaj
Рейтинг@Mail.ru ® 2009 FAKTXEBER.COM - Azərbaycan Onlayn Xəbər Portalı

Firefox 3.6+, GoogleCrome10+, Opera 9+, Macromedia Flash, 1360 x 768

Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır.
Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.


Rss - Saytın Xəritəsi - Dizayn : AA Design

Faktxeber.az