“Müxtəlif nazirliklərdə, komitələrdə çalışan gənc və savadlı kadrların şəxsi işləri yığılaraq Prezident Administrasiyasına göndərilir. Bu prosesdə əsasən öz bilik və bacarıqları hesabına karyera qurmuş gənc kadrlara üstünlük verilir. Onların arasından bu ilki parlament seçkisində iştirak etmək üçün namizədlər seçiləcək. Hazırda saf-çürük işləri aparılır, hakimiyyətin namizədlər siyahısına belə gənclərdən də salınacaq”. Bu sensasion məlumatı redaksiyamıza hakimiyyətə yaxın mənbə çatdırıb. Mənbənin iddiasına görə, bu tapşırıq Prezident Administrasiyasının rəhbəri Ramiz Mehdiyevdən gəlib.

Seçkilərə rəsmən start verilməsinə günlər qalmasına baxmayaraq, iqtidarın namizədlər siyahısını açıqlamaması, hətta yüksək dairələrə yaxınlığı ilə seçilən deputatların belə bu mövzuda heç bir məlumata malik olmaması, prosesin düşmən üzərinə hazırlanan hərbi əməliyyat qədər məxfi saxlanması ortaya bir çox suallar çıxarır: əcəba, iqtidar nədən narahatdır? Niyə öz namizədlərini ictimaiyyətə açıqlamır? Bu prosesi nə üçün ləngidir? Rejim sahib(lər)ini bu məsələdə yüz ölçüb, bir biçməyə vadar edən hansı amillərdir? Nədən növbəti dəfə deputat olacağı heç kimdə şübhə doğurmayan iqtidar adamlarına belə yuxarılardan “hələ gözləyin” ismarışı göndərilir? Suallar çoxdur. Cavab variantları da az deyil. Amma əlimizə çatan son informasiya bir çox qaranlıq mətləblərin üzərinə işıq salır. Belə çıxır ki, əvvəlki seçkilərə çox arxayınlıqla gedən hakimiyyət bu dəfə çox ciddi ehtiyatlılıq sərgiləyir. Ona görə də ortaya babat namizəd korpusu ilə çıxmaq istəyir. Hazırda iqtidar texnoloqları həmin namizədləri müəyyənləşdirmək üzərində baş sındırırlar.

***

Hakimiyyət üçün vəziyyəti qəlizləşdirən faktorlardan biri də Müsavatla AXCP-nin seçki ittifaqı yaratmağa yaxın olmasıdır. Yaranacağı getdikcə daha çox qətiləşən bu birlik ideyası ortaya çıxandan bəri hakim düşərgənin nəzarətindəki media məsələyə çox kəskin reaksiya verməkdədir. Belə görünür ki, iki aparıcı müxalifət partiyasının vahid siyahı ilə seçkiyə gedəcəyi ehtimalı hakimiyyətdə narahatlıqla qarşılanıb. İqtidar ideoloqları sanki belə qənaətə gəliblər ki, bu seçkidə əvvəlki kimi total saxtakarlıqlarla öz namizədlərini deputat edə bilməyəcəklər; burada bizə məlum olmayan beynəlxalq güclərin basqılarını və prezidentin hansısa gizli qərar qəbul etməsini (seçkilərin demokratik keçirilməsini təmin etməklə bağlı - red.) də xüsusilə nəzərə almaq lazımdır. Mümkündür ki, iqtidar bu dəfə bütün potensialını ələyərək, seçkiyə ən yaxşılarla və ən güclülərlə getməyi, mümkün qədər az saxtalaşdırmaları yoxlamaqla, qınaqlardan yayınmağı qərarlaşdırıb.
Onsuz da hamıya bəllidir ki, hakim partiyadan irəli sürülmüş, tanınmış olsalar da, cəmiyyətdə mənfi imicə malik olan iddiaçıları, çoxlu pul xərcləmələrinə rəğmən, müxalifətin ən zəif namizədi belə udur. Məsələn, 2005-ci ilin parlament seçkilərində o zamankı spikeri - hakimiyyətin üçüncü adamı olan Murtuz Ələsgərovu böyük səs fərqi ilə o vaxtkı “Azadlıq” blokunun namizədi udmuşdu (Xatırladaq ki, o vaxtkı “Azadlıq” blokuna daxil olan üç partiyadan ikisi Müsavatla AXCP idi - red.). Belə nümunələr onlarladır. Tamamilə mümkündür ki, bütün bunları və bu ilki seçkilərə nəzarətin güclü olacağını gözə alan iqtidar müxalifətin namizədləri ilə rəqabət apara biləcək ciddi namizəd korpusu formalaşdırmağa çalışır. Fəqət ortada hələ də ciddi nəticə yoxdur; vaxt iqtidarın ziyanına işləyir, seçkiyə start verilməsinə az qalır, di gəl, hökumətin deputatlığa namizədlər siyahısı hazır olmur.
Yeri gəlmişkən, qəzet olaraq hələ bu ilin mayında yazmışdıq ki, hakimiyyətin ikinci familiyası olan Paşayevlər də parlament seçkisinə öz siyahıları ilə gedir. Bu barədə bizi bilgiləndirən mənbə o vaxt müxbirimizə demişdi ki, Paşayevlər əsasən sovet dövründə və müstəqillik illərinin əvvəllərində yüksək dövlət vəzifələrində çalışmış, nisbətən təmiz reputasiyası, imici olan, ziyalı kimi tanınan və cəmiyyətdə az-çox hörməti olan tanınmış şəxsləri öz siyahılarına salmaq istəyir.
Mənbə bildirdi ki, bu prosesdən namizədliyinin üstündən xətt çəkilən şəxslər, o cümlədən hakim komandanın rəhbər şəxsləri də məlumatlıdırlar: “Təbii ki, onlar bu prosesə müqavimət göstərir, yaxud da reputasiyası ləkəsiz olan öz adamlarını namizədlər siyahısına salmaq üçün ən müxtəlif variantlara əl atırlar. İqtidarın təşviş içərisində çətin seçim qarşısında qalması və prosesin ciddi müqavimətlə getməsi namizədlər siyahısının açıqlanmasını indiyədək yubadıb. Əgər Müsavat-AXCP birliyi məsələsi olmasaydı, müxalifətin əsas partiyaları vahid namizədlə çıxış edib hakimiyyətin qarşısına real güc kimi çıxmasaydılar, proses pərakəndə şəkildə getsəydi, onlar siyahılarını çoxdan açıqlayardılar. Sadəcə indi vəziyyət dəyişib”.
Lakin hətta müstəqil ekspertlər də hesab edirlər ki, iqtidarın ən güclü namizədlərlə seçkiyə qatılması onlara uğur vəd etmir. Çünki onlar iqtidarın namizədi kimi təqdim olunacaqlar və artıq burada söhbət şəxsdən yox, hakimiyyətdən gedir. Xalqın isə hakimiyyətə münasibəti bəllidir.
Bütün bunlara baxmayaraq, mövcud hakimiyyətin saxtakarlıq etmək və istədiyi namizədləri keçirtmək imkanları hələ də qalır. Lakin bu halda o, yenə də cəmiyyətdən və beynəlxalq aləmdən ciddi qınaqlar, etirazlar və tələblərlə üzləşəcək; parlamentin legitimliyi şübhə altına alınacaq. Hakimiyyət belə bir sonluqdan qaçmaq istəyirsə və seçkini nisbətən demokratik şəraitdə, yarış mühitində keçirtmək niyyətindədirsə, bunun üçün hazırlanırsa, proses özlüyündə müsbət sayıla bilər. Məhz bu gizli-aşkar gedişat da Müsavat-AXCP bloklaşmasını daha da aktual edir.
Hakimiyyətin parlamenti nəzarətdən buraxa bilmək ehtimalını və bu perspektivə hazırlaşmasını daha bir məqam da sübut edir. Xatırlayırsınızsa, hələ bir neçə ay öncə parlamentin səlahiyyətlərinin azaldılması üçün iqtidar konstitusiyada dəyişiklik etməyə qərar vermişdi. Belə ki, parlamentin müzakirəsinə “Normativ hüquqi aktlar haqqında” Konstitusiya qanunu çıxarılmışdı. Həmin qanun layihəsi parlamentin qanunvericilik funksiyalarının ciddi şəkildə məhdudlaşdırılmasına və prezidentin göstərişləri əsasında işləyən quruma çevirməyə hesablanıb.
Qanun layihəsinin 43.1-ci bəndində deyilir ki, Milli Məclis qanun layihələrinin hazırlanmasının illik planını prezidentlə razılaşdırmalıdır. Beləliklə, qanunun qüvvəyə minməsindən sonra parlament il ərzində hansı qanun layihələrinin hazırlanmasını prezidentlə razılaşdırmaq məcburiyyətində qalacaq; yəni onun razılıq vermədiyi qanun layihəsinin parlamentdə müzakirəsindən belə söhbət getməyəcək.
Eyni zamanda, qanun layihəsinin 49.1 və 49.8-ci bəndlərində parlament üzvlərinin qanunvericilik təşəbbüsü ilə çıxış etməsini çətinləşdirən mürəkkəb prosedurlar müəyyən edilib. 50-ci maddəyə görə isə normativ hüququ aktların layihəsi məcburi hüquqi ekspertizadan keçirilməlidir. Bu zaman ekspertizanın layihənin irəli sürülməsinin məqsədəuyğun olmadığı haqda rəyi əsasında onun rədd edilməsi də nəzərdə tutulub.
Təhlilçilər hələ o zaman elan etmişdilər ki, iqtidar bu addımı məhz seçkilərlə bağlıdır. Belə ki, hakimiyyət uzun illərdir Qərbdən və beynəlxalq ictimaiyyətdən seçkilərin azad və ədalətli keçirilməsi üçün tənqidlər eşidir. Gözlənilir ki, bu dəfə seçkilərin qismən də olsa demokratik keçirilməsinə yönələn təzyiqlər əhəmiyyətli şəkildə artacaq, hətta seçkilərdə saxtakarlıqlar olarsa Gürcüstan və Ukrayna ssenariləri təkrarlana bilər. Bu səbəbdən iqtidar sahibləri hakimiyyəti saxlamaq üçün parlamenti əldən verməyə hazırdır, lakin onu öncədən de-yure icra hakimiyyətindən asılı quruma çevirməyi qərara alıblar.
İndi isə parlamenti birbaşa müxalifətə təhvil verməkdənsə, qeyd etdiyimiz kimi, reputasiyası ləkəli olmayan adamları nisbətən az saxtakarlıqlarla öz deputatları etmək istəyir. Lakin onlara da tam arxayın deyillər...
Bu arada YAP funksioneri Mübariz Qurbanlı da bizim yazdıqlarımızı təsdiq edən açıqlama verib. O, “525-ci qəzet”ə verdiyi açıqlamasında YAP-ın bu seçkilərdə bir çox dairələrdə müstəqil namizədləri dəstəkləyə biləcəyini deyib. Məsələ artıq bir az da aydın görünür...

Tofiq Əhmədli/Yeni Müsavat