Tarix:21-12-2016 10:57
12 illik təhsil sistemi düşündüyümüz qədər də sadə proses deyil
Şərh yaz
Xəbər verildiyi kimi “Azərbaycan Respublikasında təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Strategiyası”na uyğun olaraq, ölkədə 12 illik ümumi təhsilə mərhələli keçidin həyata keçirilməsinə başlanıb. Bu barədə Azərbaycan Prezidentinin 2016-cı il 6 dekabr tarixli fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Respublikasının milli iqtisadiyyat perspektivi üzrə Strateji Yol Xəritəsi"ndə deyilir. Qeyd olunur ki, 12 illik təhsil ümumi təhsilin son iki ilində təmayülləşməni nəzərdə tutur. 
 
Məsələ burasındadır ki, 12 illik təhsilə keçidlə bağlı xəbərlər və müxtəlif yanaşmalar məhz bu günün məsələsi olmayıb, son illərdə ən çox gündəmə gələn, ekspertlər və ictimaiyyət tərəfindən heç də birmənalı qarşılanmayan məsələlərdən biridir. Yəni, bu sistem Avropa standartlarına uyğun olsa belə, bir çox insanlar hələ də bu qənaətdədirlər ki, əlavə bir il, vaxt itkisidir.  Bununla belə, xatırlatmaq yerinə düşər ki, hələ "Azərbaycan 2020: Gələcəyə baxış" İnkişaf Konsepsiyasında Azərbaycanda 2020-ci ilədək 12 illik təhsil sisteminə keçid nəzərdə tutulub. Ölkə başçısının 2013-cü il oktyabrın 24-də imzaladığı "Azərbaycan Respublikasında Təhsilin İnkişafı üzrə Dövlət Strategiyası"na əsasən isə, Azərbaycanda onillik ümumi orta təhsil və iki illik tam orta təhsil modelinə mərhələli şəkildə keçidi təmin etməklə 12 illik ümumi təhsil sistemi yaradılması xüsusi olaraq vurğulanıb. Bildiyim qədər bu məqsədlə Mərkəzi və Qərbi Asiyadan olan təhsil üzrə beynəlxalq ekspertlərin iştirakı ilə keçirilən konfransda Azərbaycanın 12 illik təhsil sisteminə dair müzakirələr də aparılıb.
 
12 illik təhsilə keçidin zəruriliyi nə ilə şərtlənir? Hər şeydən əvvəl Dünya Təhsil Forumunda 12 illik təhsilin minimum standart kimi tətbiq olunması barədə deklorasiya layihəsində bu bir daha öz əksini və təsdiqini tapıb. Hazırda 12 illik ümumi təhsili tətbiq edən ölkələrin dünya üzrə çoxluq təşkil etməsi də beynəlxalq təhsil sisteminə inteqrasiya baxımından bu keçidi zəruri edir. Digər tərəfdən, hesab edilir ki, 12 illik təhsilə keçid uşaqların tədris yükünün, eləcə də fənlər üzrə təlim yükünün hansısa mərhələdə yüngülləşməsinə xidmət edəcək. Digər tərəfdən, Strategiyanın müəyyən etdiyi istiqamətlərə əsasən təhsilin peşəkar inkişafı, məzmunca yeniləşməsi, təmayülləşmə və ixtisaslaşmanın həyata keçirilməsi, təhsil proqramlarının həddən artıq yükləmələrdən azad olunması, digər pedaqoji psixoloji habelə iqtisadi xarakterli məsələlərin həlli də qaçılmazdır.
 
Təhsil Naziri Mikayıl Cabbarovun məsələ ilə əlaqədar açıqlamalarından da belə nəticə hasil olunur ki, 12 illik təhsil sisteminə keçidə mexaniki bir dəyişiklik kimi baxılmamalıdır. Bu, çox mühüm bir məsələdir və ciddi müzakirələrin aparılmasını tələb edir. 12 illik təhsil sisteminə keçidə məhz sadəcə məktəbdə oxunan illərin artırılması kimi deyil, seçilən yolun düzgün və aparıcı beynəlxalq təcrübəyə əsaslanan bir yol olduğuna əmin olduqdan sonra bu 12 illik təhsil layihəsi gerçəkləşə bilər: "Bu, bir nəfərin qərarı olmamalıdır. Bu sistemə düşünülmüş şəkildə, mütəxəssislərin iştirakı ilə, dünya ölkələrinin təcrübələrinə, real imkanlarımıza, hədəflərimizə nəzər salmaqla keçiləcək.”
 
Reallıqdan çıxış etsək və mövcud vəziyyəti nəzərə alsaq belə qənaətə gəlmək olar ki, keçid prosesi bir sıra ciddi maneələrin aradan qaldırılması və həll olunması baxımından qeyri-müəyyən müddətə ləngiyə bilər. Yəni, deyək ki, hazırda V siniflər üçün nəzərdə tutulmuş kurikulumlar 11 illik təhsil sisteminə hesablanıb. Bu sistemlə oxuyan şagirdlər bir müddətdən sonra - 2019-cu ildə məktəbi bitirəcəklər. Növbəti ildə oxuyacaq V siniflər üçün yeni kurikulumlar hazırlanmalıdır. Bu qısa müddət ərzində sənədlərin hazırlanması, elmi araşdırmaların aparılması müvafiq strukturlardan çox ciddi iş tələb edir. Dərsliklərin də yeni kurikuluma uyğun yazılması üçün müvafiq təcrübə və müddət tələb olunur. Bunun qəbul sisteminə təsiri, yeni tədris planları, yeni proqramlar, müəllim hazırlığı, əlavə ediləcək 1 ilin təhsilin hansı pilləsinə artırılması və s. ciddi məsələlərdəndir.  
 
Çox şey “5+5+2”, “4+6+2”, “1+4+5+2” modellərindən hansının tətbiq olunacağından və təmayülləşməni nəzərdə tutan son iki ilə (10+2 sistemində 11-12-ci siniflərə) keçidin könüllülük və ya seçim yolu ilə (test, imtahan, müsabiqə, müsahibə və s.) aparılmasından asılı olacaq. 
 
Yəqin ki, təhsillə bağlı məsələlərlə az-çox maraqlananlar bilməmiş deyillər ki, bu model artıq dünya ölkələrində çoxdan tətbiq olunur. Hətta, Kanada, Fransa, Hollandiya və Çexiyada hazırda ümumi təhsilin müddəti 14, Almaniya, Böyük Britaniya, İsveç, Avstraliya və Yeni Zelandiyada 13 ildir. ABŞ, Finlandiya, Cənubi Koreya, Polşa və bir sıra digər ölkələrdə isə ümumi təhsilin müddəti 12 ildir. Bununla belə, hazırda dünya üzrə 12 illik ümumi təhsili tətbiq edən ölkələr çoxluq təşkil edir. Son statistik məlumatlara görə, belə ölkələrin sayı 170-i ötüb. Çox az sayda ölkədə ümumi təhsilin müddəti 11 il təşkil edir.
 
Məsələ heç də təkcə bununla bitmir. Deməyim odur ki, bu keçid düşündüyümüz qədər də sadə bir proses deyil. Təsəvvür edin ki, Qazaxıstan kimi bir ölkə 2003-cü ildən 12 illik təhsilə keçidi hədəfləyib. İlkin olaraq bunu 8 məktəbdə eksperiment kimi aparıblar. Daha sonra məktəblərin sayını 45-ə çatdırıblar. Bütün ölkə üzrə bu proses mərhələli şəkildə tətbiq olunur. Keçidin tam başa çatdırılması 2020-ci ilə nəzərdə tutulub. Demək, proses üçün 17 il vaxt lazım olub. Hətta keçiddən imtina olunması barədə təkliflər və təşəbbüslər də qaldırılıb.
 
Hesab edirəm ki, 12 illik təhsilə keçid reallaşdırılacağı halda, əlavə olunacaq 1 ili təhsilin təməlini təşkil edən ibtidai təhsil pilləsinə ayırmaq, ilkin siniflərdə şagird sıxlığını imkan daxilində minimuma endirmək daha məqsədəuyğun olardı. 
 
Digər bir məsələ isə sənəddə deyildiyi kimi ümumi təhsil sistemində “yaddaş” məktəbindən “təfəkkür” məktəbinə keçidin təmin edilməsi, məktəb rəhbərlərinin, müəllimlərin peşəkarlıq səviyyəsinin artırılması,  mövcud resurslardan səmərəli istifadə edilməsi istiqamətində aparılan işlərin səviyyəsindən də çox şey asılı olacaq.
 
Necə olur ki, 1-2 il repetitor xidmətindən istifadə edənlər və ya hansısa aylıq  kurslara  gedənlər 11 il orta məktəb təhsili ilə məşğul olanlardan daha yüksək göstəricilərə nail olurlar? Deməli, təhsilin müddəti əsas olsa belə, həlledici amil sayıla bilməz. Əgər məsələyə sırf müddət baxımından yanaşsaq, belə bir sual ortalığa çıxacaq ki, kosmosu fəth edənlər 12 illik təhsil almışdılar? Bu mənada tədrisin səmərəli metodikaları, təhsil prosesinə yanaşma tərzi barədə düşünməliyik.
 
Gedişatı və nəticəni zaman göstərəcək. Bir də ki, təhsilin keyfiyyətini yüksəltmək üçün onun müddətinin artırılmasına bel bağlayıb, buna ümid etməklə arxayınlaşmaq olmaz. Nazirin təbirincə desək, “12 illik təhsilə keçid, keçid xətrinə deyil, təhsil sisteminin keyfiyyətinin qaldırılması üçün keçiləcək: Ölkədə vaxtilə yeni kurikulum sisteminə keçdik, amma müəllimləri buna lazımi səviyyədə hazırlamadıq. Nəticədə bu gün bir çox problemlərlə rastlaşırıq”. Hər halda müzakirələr davam etdirilməlidir, özü də daha geniş tərkibdə.
 
Nadir İsrafilov
təhsil eksperti
Xəbərlərimizi Faktxeber.com-un facebook səhifəsində də izləyə bilərsiniz.
İmza :
Teqlər :
12 - illik - təhsil - sistemi - düşündüyümüz - qədər - - sadə - proses - deyil - -
Paylaş :
Mail Yazdır Şərh yaz 0 dəfə şərh edilib
Tarix:21-12-2016 10:57 - Oxundu: 1576
Təhsil
24-02-2017 21:20 İmtahanlarla bağlı sərəncam — “Onlar ödənişdən azad olunur...”
24-02-2017 15:08 Buraxılış imtahanlarında inşalara verilən tələblər açıqlanıb - SİYAHI
23-02-2017 22:06 11 illik məktəbləri 9 illik etdilər - Şagirdlər 8 km. kənara getməyə məcburdur - VİDEO
23-02-2017 16:00 Qobu məktəbində Xocalı soyqırımı anıldı – FOTO-VİDEO
23-02-2017 12:08 Nazirlik müəllimləri 4 ay işlədib əməkhaqlarını vermir - ŞİKAYƏT
23-02-2017 10:45 Dövlət İmtahan Mərkəzində yeni şöbələr yaradılıb - SİYAHI
22-02-2017 17:03 9-cu sinif şagirdlərinə "İmtahana buraxılış vərəqəsi"nin verilişinə başlandı
22-02-2017 16:09 Əlil tələbələr təhsil haqqından azad edildi
22-02-2017 15:26 Azərbaycanda müəllimi mükafatlandırdılar
21-02-2017 22:07 Müsabiqədən keçməyən abituriyentlər də tələbə ola biləcəklər - YENİLİK-VİDEO
20-02-2017 16:47 Şagirdlərə qızıl və gümüş medal verilmə qaydaları açıqlanıb
18-02-2017 10:38 18 yaşından sonra valideynlərini itirən tələbələrə GÜZƏŞT
17-02-2017 10:53 Məktəblərin bağlanması nəzərdə tutulmur - NAZİRLİK
16-02-2017 16:31 Tələbələr ali məktəblərə müsabiqədənkənar qəbul oluna bilər
16-02-2017 14:07 Tarif Şurası: Qəbul imtahanları ilə bağlı optimal qiymət müəyyən olunacaq
16-02-2017 09:27 Universitetə müsabiqə ilə kafedra müdiri axtarılır
15-02-2017 21:44 “Təhsil haqqında” qanuna dəyişiklik qüvvəyə minib
14-02-2017 20:27 9-cu sinif üzrə buraxılış imtahanlarının vaxtı açıqlanıb
14-02-2017 11:08 Məleykə Abbaszadə iş yerlərinin boş qalmasının səbəblərini açıqlayıb
13-02-2017 12:34 Nazirlər Kabineti təsdiqlədi: Qəbul imtahanlarının sayı artırılır
13-02-2017 11:50 Qəbul imtahanlarının qiyməti ilə bağlı təklif Tarif Şurasına göndərildi
11-02-2017 21:10 Rus bölməsinin abituriyentlərinə ŞAD XƏBƏR
11-02-2017 11:49 Kolleclərə qəbul qaydaları açıqlandı
11-02-2017 11:07 Magistraturaya yeni qəbul qaydaları açıqlanıb
11-02-2017 10:57 "İbtidai siniflərdə uşaqlar ev tapşırıqları ilə həddən çox yüklənir"
11-02-2017 10:41 DİQQƏT! Ali məktəblərə yeni qəbul qaydaları... - İXTİSAS SİYAHISI
10-02-2017 14:37 Azərbaycanlılar Rusiyada pulsuz ali təhsil ala biləcəklər
09-02-2017 11:23 Azərbaycanda magistratura səviyyəsində yeni ixtisaslar olacaq
08-02-2017 20:45 Bu il bakalavriat səviyyəsinə qəbul imtahanı iki dəfə keçiriləcək
08-02-2017 12:46 Tələbələrə yataqxana xərcləri üçün kredit verilə bilər
08-02-2017 12:25 Azərbaycanda ali məktəblərə qəbul qaydaları dəyişdirilir
08-02-2017 11:54 Təhsil krediti müqaviləsi imzalayan tələbələrin sayı açıqlanıb
08-02-2017 11:20 Mikayıl Cabbarov Misir Mərdanovun fəaliyyətini tənqid edib
07-02-2017 21:50 Nazirlikdən Qafqaz Universitetinin tələbələri ilə bağlı daha bir AÇIQLAMA
06-02-2017 14:28 Nazirlik tələbələrin köçürülməsində tətbiq edilən yeniliyi açıqlayıb
03-02-2017 16:59 6-cı sinif şagirdinin inanılmaz bacarığı - VİDEO
03-02-2017 15:35 Fərqlənmək istəyən şagirdlər imtahan zamanı ayrı otaqda oturacaq
02-02-2017 20:29 2017-ci il Gənclər üçün Prezident mükafatlarının verilməsi haqqında sərəncam imzalanıb
02-02-2017 11:07 Bölgələrdəki təhsil ocaqlarında istilik problemi yaşanır
01-02-2017 10:33 Qarlı hava dərs davamiyyətinə təsir edib
31-01-2017 11:44 Qafqaz Universitetinin tələbələri yeni universitetə köçürüləcək
30-01-2017 21:32 Təhsil haqqı borcu olan tələbələr üçün İMKAN
30-01-2017 16:07 Nazir kolleclərlə bağlı ƏMR VERDİ
30-01-2017 12:16 Sinif yoldaşı olmayan şagird – Azərbaycanda qeyri-adi məktəb - VİDEO
30-01-2017 11:19 “Yaxın gələcəkdə bugünkü 10 peşədən cəmi ikisi mövcud olacaq”
30-01-2017 10:19 Nazirlik üçün keçirilən imtahanın biabırçı nəticələri
28-01-2017 21:49 Bakı Dövlət Universitetindən səs yazısı ilə bağlı açıqlama - RƏSMİ
28-01-2017 10:05 Qəbul imtahanlarının keçirilməsinin qiymətini Tarif Şurası tənzimləyəcək
27-01-2017 14:40 Məktəbə ayaqqabısız oturan şagirdlər - Azərbaycanda - VİDEO
25-01-2017 13:28 Orta ümumtəhsil və ali təhsil haqqında qanun layihələri hazırlanacaq
24-01-2017 21:44 İşdən çıxarılan direktorların sayı və vəzifədən kənarlaşdırılma SƏBƏBLƏRİ
24-01-2017 21:06 İmtahanda ən yüksək nəticə göstərən müəllimlər vəzifədə irəli çəkilə bilər
24-01-2017 20:51 Bağlanan ali məktəblərin tələbələri nə zaman köçürüləcək? - RƏSMİ
24-01-2017 17:05 Nazirlik 11 illik məktəblərin ləğv olunması məsələsinə aydınlıq gətirib
24-01-2017 16:26 Valideyndən Mikayıl Cabbarova müraciət
23-01-2017 21:06 Təhsil haqqı borcu olan tələbələr üçün növbəti elan sessiyası başlayır
23-01-2017 16:14 Nazirlikdən dövlət universitetlərinin bağlanması xəbərinə - REAKSİYA
23-01-2017 15:12 BDU-da dekan müavini tələbələri hədələyir - SƏS YAZISI YAYILDI
23-01-2017 12:12 Mikayıl Cabbarov tapşırıq verdi
21-01-2017 22:06 Bəzi məktəblər 11 illik təhsildən məhrum ediləcək

Xəbər Lenti
Bu gün ən çox oxunanlar


Sorğu
Səs ver Nəticələr

Ölkə Siyasət
Dünya Münasibət
Hüquq İqtisadiyyat
Hərb Təhsil
Araşdırma Analiz
Hadisə, Kriminal Top Secret
İdman Maraq Dünyası
Mənəviyat Ailə-Uşaq
Sağlamlıq Foto
Tarix Video
Texnologiya Mədəniyət
Reportaj Vətən uğrunda
Рейтинг@Mail.ru ® 2009 FAKTXEBER.COM - Azərbaycan Onlayn Xəbər Portalı

Firefox 3.6+, GoogleCrome10+, Opera 9+, Macromedia Flash, 1360 x 768

Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır.
Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.


Rss - Saytın Xəritəsi - Dizayn : AA Design

Faktxeber.az