Tarix:21-12-2016 10:57
12 illik təhsil sistemi düşündüyümüz qədər də sadə proses deyil
Şərh yaz
Xəbər verildiyi kimi “Azərbaycan Respublikasında təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Strategiyası”na uyğun olaraq, ölkədə 12 illik ümumi təhsilə mərhələli keçidin həyata keçirilməsinə başlanıb. Bu barədə Azərbaycan Prezidentinin 2016-cı il 6 dekabr tarixli fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Respublikasının milli iqtisadiyyat perspektivi üzrə Strateji Yol Xəritəsi"ndə deyilir. Qeyd olunur ki, 12 illik təhsil ümumi təhsilin son iki ilində təmayülləşməni nəzərdə tutur. 
 
Məsələ burasındadır ki, 12 illik təhsilə keçidlə bağlı xəbərlər və müxtəlif yanaşmalar məhz bu günün məsələsi olmayıb, son illərdə ən çox gündəmə gələn, ekspertlər və ictimaiyyət tərəfindən heç də birmənalı qarşılanmayan məsələlərdən biridir. Yəni, bu sistem Avropa standartlarına uyğun olsa belə, bir çox insanlar hələ də bu qənaətdədirlər ki, əlavə bir il, vaxt itkisidir.  Bununla belə, xatırlatmaq yerinə düşər ki, hələ "Azərbaycan 2020: Gələcəyə baxış" İnkişaf Konsepsiyasında Azərbaycanda 2020-ci ilədək 12 illik təhsil sisteminə keçid nəzərdə tutulub. Ölkə başçısının 2013-cü il oktyabrın 24-də imzaladığı "Azərbaycan Respublikasında Təhsilin İnkişafı üzrə Dövlət Strategiyası"na əsasən isə, Azərbaycanda onillik ümumi orta təhsil və iki illik tam orta təhsil modelinə mərhələli şəkildə keçidi təmin etməklə 12 illik ümumi təhsil sistemi yaradılması xüsusi olaraq vurğulanıb. Bildiyim qədər bu məqsədlə Mərkəzi və Qərbi Asiyadan olan təhsil üzrə beynəlxalq ekspertlərin iştirakı ilə keçirilən konfransda Azərbaycanın 12 illik təhsil sisteminə dair müzakirələr də aparılıb.
 
12 illik təhsilə keçidin zəruriliyi nə ilə şərtlənir? Hər şeydən əvvəl Dünya Təhsil Forumunda 12 illik təhsilin minimum standart kimi tətbiq olunması barədə deklorasiya layihəsində bu bir daha öz əksini və təsdiqini tapıb. Hazırda 12 illik ümumi təhsili tətbiq edən ölkələrin dünya üzrə çoxluq təşkil etməsi də beynəlxalq təhsil sisteminə inteqrasiya baxımından bu keçidi zəruri edir. Digər tərəfdən, hesab edilir ki, 12 illik təhsilə keçid uşaqların tədris yükünün, eləcə də fənlər üzrə təlim yükünün hansısa mərhələdə yüngülləşməsinə xidmət edəcək. Digər tərəfdən, Strategiyanın müəyyən etdiyi istiqamətlərə əsasən təhsilin peşəkar inkişafı, məzmunca yeniləşməsi, təmayülləşmə və ixtisaslaşmanın həyata keçirilməsi, təhsil proqramlarının həddən artıq yükləmələrdən azad olunması, digər pedaqoji psixoloji habelə iqtisadi xarakterli məsələlərin həlli də qaçılmazdır.
 
Təhsil Naziri Mikayıl Cabbarovun məsələ ilə əlaqədar açıqlamalarından da belə nəticə hasil olunur ki, 12 illik təhsil sisteminə keçidə mexaniki bir dəyişiklik kimi baxılmamalıdır. Bu, çox mühüm bir məsələdir və ciddi müzakirələrin aparılmasını tələb edir. 12 illik təhsil sisteminə keçidə məhz sadəcə məktəbdə oxunan illərin artırılması kimi deyil, seçilən yolun düzgün və aparıcı beynəlxalq təcrübəyə əsaslanan bir yol olduğuna əmin olduqdan sonra bu 12 illik təhsil layihəsi gerçəkləşə bilər: "Bu, bir nəfərin qərarı olmamalıdır. Bu sistemə düşünülmüş şəkildə, mütəxəssislərin iştirakı ilə, dünya ölkələrinin təcrübələrinə, real imkanlarımıza, hədəflərimizə nəzər salmaqla keçiləcək.”
 
Reallıqdan çıxış etsək və mövcud vəziyyəti nəzərə alsaq belə qənaətə gəlmək olar ki, keçid prosesi bir sıra ciddi maneələrin aradan qaldırılması və həll olunması baxımından qeyri-müəyyən müddətə ləngiyə bilər. Yəni, deyək ki, hazırda V siniflər üçün nəzərdə tutulmuş kurikulumlar 11 illik təhsil sisteminə hesablanıb. Bu sistemlə oxuyan şagirdlər bir müddətdən sonra - 2019-cu ildə məktəbi bitirəcəklər. Növbəti ildə oxuyacaq V siniflər üçün yeni kurikulumlar hazırlanmalıdır. Bu qısa müddət ərzində sənədlərin hazırlanması, elmi araşdırmaların aparılması müvafiq strukturlardan çox ciddi iş tələb edir. Dərsliklərin də yeni kurikuluma uyğun yazılması üçün müvafiq təcrübə və müddət tələb olunur. Bunun qəbul sisteminə təsiri, yeni tədris planları, yeni proqramlar, müəllim hazırlığı, əlavə ediləcək 1 ilin təhsilin hansı pilləsinə artırılması və s. ciddi məsələlərdəndir.  
 
Çox şey “5+5+2”, “4+6+2”, “1+4+5+2” modellərindən hansının tətbiq olunacağından və təmayülləşməni nəzərdə tutan son iki ilə (10+2 sistemində 11-12-ci siniflərə) keçidin könüllülük və ya seçim yolu ilə (test, imtahan, müsabiqə, müsahibə və s.) aparılmasından asılı olacaq. 
 
Yəqin ki, təhsillə bağlı məsələlərlə az-çox maraqlananlar bilməmiş deyillər ki, bu model artıq dünya ölkələrində çoxdan tətbiq olunur. Hətta, Kanada, Fransa, Hollandiya və Çexiyada hazırda ümumi təhsilin müddəti 14, Almaniya, Böyük Britaniya, İsveç, Avstraliya və Yeni Zelandiyada 13 ildir. ABŞ, Finlandiya, Cənubi Koreya, Polşa və bir sıra digər ölkələrdə isə ümumi təhsilin müddəti 12 ildir. Bununla belə, hazırda dünya üzrə 12 illik ümumi təhsili tətbiq edən ölkələr çoxluq təşkil edir. Son statistik məlumatlara görə, belə ölkələrin sayı 170-i ötüb. Çox az sayda ölkədə ümumi təhsilin müddəti 11 il təşkil edir.
 
Məsələ heç də təkcə bununla bitmir. Deməyim odur ki, bu keçid düşündüyümüz qədər də sadə bir proses deyil. Təsəvvür edin ki, Qazaxıstan kimi bir ölkə 2003-cü ildən 12 illik təhsilə keçidi hədəfləyib. İlkin olaraq bunu 8 məktəbdə eksperiment kimi aparıblar. Daha sonra məktəblərin sayını 45-ə çatdırıblar. Bütün ölkə üzrə bu proses mərhələli şəkildə tətbiq olunur. Keçidin tam başa çatdırılması 2020-ci ilə nəzərdə tutulub. Demək, proses üçün 17 il vaxt lazım olub. Hətta keçiddən imtina olunması barədə təkliflər və təşəbbüslər də qaldırılıb.
 
Hesab edirəm ki, 12 illik təhsilə keçid reallaşdırılacağı halda, əlavə olunacaq 1 ili təhsilin təməlini təşkil edən ibtidai təhsil pilləsinə ayırmaq, ilkin siniflərdə şagird sıxlığını imkan daxilində minimuma endirmək daha məqsədəuyğun olardı. 
 
Digər bir məsələ isə sənəddə deyildiyi kimi ümumi təhsil sistemində “yaddaş” məktəbindən “təfəkkür” məktəbinə keçidin təmin edilməsi, məktəb rəhbərlərinin, müəllimlərin peşəkarlıq səviyyəsinin artırılması,  mövcud resurslardan səmərəli istifadə edilməsi istiqamətində aparılan işlərin səviyyəsindən də çox şey asılı olacaq.
 
Necə olur ki, 1-2 il repetitor xidmətindən istifadə edənlər və ya hansısa aylıq  kurslara  gedənlər 11 il orta məktəb təhsili ilə məşğul olanlardan daha yüksək göstəricilərə nail olurlar? Deməli, təhsilin müddəti əsas olsa belə, həlledici amil sayıla bilməz. Əgər məsələyə sırf müddət baxımından yanaşsaq, belə bir sual ortalığa çıxacaq ki, kosmosu fəth edənlər 12 illik təhsil almışdılar? Bu mənada tədrisin səmərəli metodikaları, təhsil prosesinə yanaşma tərzi barədə düşünməliyik.
 
Gedişatı və nəticəni zaman göstərəcək. Bir də ki, təhsilin keyfiyyətini yüksəltmək üçün onun müddətinin artırılmasına bel bağlayıb, buna ümid etməklə arxayınlaşmaq olmaz. Nazirin təbirincə desək, “12 illik təhsilə keçid, keçid xətrinə deyil, təhsil sisteminin keyfiyyətinin qaldırılması üçün keçiləcək: Ölkədə vaxtilə yeni kurikulum sisteminə keçdik, amma müəllimləri buna lazımi səviyyədə hazırlamadıq. Nəticədə bu gün bir çox problemlərlə rastlaşırıq”. Hər halda müzakirələr davam etdirilməlidir, özü də daha geniş tərkibdə.
 
Nadir İsrafilov
təhsil eksperti
Xəbərlərimizi Faktxeber.com-un facebook səhifəsində də izləyə bilərsiniz.
İmza :
Teqlər :
12 - illik - təhsil - sistemi - düşündüyümüz - qədər - - sadə - proses - deyil - -
Paylaş :
Mail Yazdır Şərh yaz 0 dəfə şərh edilib
Tarix:21-12-2016 10:57 - Oxundu: 1524
Təhsil
23-01-2017 21:06 Təhsil haqqı borcu olan tələbələr üçün növbəti elan sessiyası başlayır
23-01-2017 16:14 Nazirlikdən dövlət universitetlərinin bağlanması xəbərinə - REAKSİYA
23-01-2017 15:12 BDU-da dekan müavini tələbələri hədələyir - SƏS YAZISI YAYILDI
23-01-2017 12:12 Mikayıl Cabbarov tapşırıq verdi
21-01-2017 22:06 Bəzi məktəblər 11 illik təhsildən məhrum ediləcək
19-01-2017 09:51 Hamlet İsaxanlı: "Bəzi dövlət universitetləri bağlanacaq"
18-01-2017 21:43 Məktəblərdə Danışıq Klubları yaradılır
18-01-2017 14:12 IX və XI siniflər üzrə buraxılış imtahanları ödənişsiz olacaq
18-01-2017 12:45 Nazirlik Qafqaz Universitetinin tələbələri ilə bağlı xahiş edib
18-01-2017 12:41 IX sinif şagirdlərinin NƏZƏRİNƏ!
18-01-2017 11:24 ""Qafqaz" dövlət universiteti olacaq" - Rektor
17-01-2017 15:39 Şəmkirdəki məktəbdə baş verən qalmaqala görə direktor işdən çıxarılıb
17-01-2017 14:36 Təhsil Nazirliyi: Bu, 5 yaşlılar üçün tətbiq edilməməlidir
17-01-2017 09:55 Darvin nəzəriyyəsi Türkiyə dərsliklərindən çıxarılır
16-01-2017 21:38 Azərbaycan məktəblərində 5 gün dərs olmayacaq
16-01-2017 21:21 “Təfəkkür”ün tələbələri başqa universitetlərə köçürüləcək – Nazirlikdən AÇIQLAMA
16-01-2017 20:47 IX sinifi bitirməyən şəxslər üçün eksternat qaydasında imtahan keçirilib
16-01-2017 16:26 Azərbaycan Dillər Universitetinin 5 dekanı işdən çıxarılıb
16-01-2017 15:50 Azərbaycanda bir universitetin fəaliyyəti dayandırıldı
16-01-2017 15:12 Astarada şagirdi döyən müəllim cəzalandırılıb
16-01-2017 11:19 Mikayıl Cabbarov 20 Yanvar ilə bağlı əmr imzalayıb
13-01-2017 14:38 Azərbaycanda yeni peşə məktəbi fəaliyyət göstərəcək
13-01-2017 10:04 İşə qəbul olmaq istəyən metodistlər sabah imtahan verəcəklər
12-01-2017 18:51 Gənc istedadlar xüsusi təqaüdə layiq görülüb - SİYAHI
12-01-2017 16:41 Qafqaz Universitetindən diplomlarının Türkiyədə tanınmamasına REAKSİYA
12-01-2017 11:35 Mikayıl Cabbarovun 3-cü müavini təyin edildi
12-01-2017 11:29 Slavyan Universitetində növbəti QALMAQAL
12-01-2017 10:55 Müəllimlər üçün dil təkmilləşdirmə təlimləri başlayıb
11-01-2017 12:28 ADA Universiteti ingilis dili kursları təklif edir
11-01-2017 11:55 Xaricdə oxuyan tələbələrə göndərməyə dollar TAPILMIR
10-01-2017 14:50 Respublika fənn olimpiadaları başlayır
10-01-2017 10:40 Bakıda məktəb psixoloqlarının təliminə başlanılıb - FOTO
10-01-2017 09:19 Müəllimlərə daha bir şans
09-01-2017 11:30 Yanvarın 1-dən Azərbaycanda 38 minə yaxın müəllimin əməkhaqqı artırılıb
07-01-2017 12:52 Bu müəllimlər üçün imtahan keçiriləcək
07-01-2017 11:47 Ötən il Təhsil Nazirliyinə vətəndaşlar 220880 dəfə müraciət edib
07-01-2017 11:34 Sinif rəhbəri vəzifəsi ləğv edilir? - RƏSMİ AÇIQLAMA
06-01-2017 10:56 İstedadlı şagirdlərin üzə çıxarılması üçün şans
05-01-2017 20:28 5000-ə yaxın müəllim üçün məşğələlər keçiriləcək
05-01-2017 14:07 Kollec tələbələrinin köçürülməsi elektron qaydada həyata keçiriləcək
05-01-2017 13:59 Məktəbəhazırlıq qruplarına neçə uşaq cəlb olunub?
05-01-2017 13:37 Təhsil Nazirliyi: Ötən il 200-dən çox müəllim iş yerini dəyişib
05-01-2017 08:50 Dövlət hesabına oxuyan tələbələrə də təhsil kreditləri verilə bilər
31-12-2016 13:05 Uşaqların evdə distant formada təhsil alması qaydasını hazırlanacaq
30-12-2016 14:25 Azərbaycan tarixi dərsliyinin hansı prinspilərlə hazırlandığı araşdırılacaq
30-12-2016 13:54 Xaricdə təhsillə bağlı YENİLİKLƏR
29-12-2016 21:10 Nazirlik: Tətbiq olunan təmayülləşmə ənənəvi formadan fərqlənir
29-12-2016 15:47 “Elektron Təhsil” müsabiqəsinin qalibləri mükafatlandırılıb
29-12-2016 09:43 İmtahanlarda iştirak edəcək şəxslərin nəzərinə - Qeydiyyat bitdi
28-12-2016 21:58 Azərbaycanda elmlər doktoru olmaq istəyənlərin SAYI
28-12-2016 21:40 Müəllimlərin maaşlarının hesablanması üçün onlayn kalkulyator istifadəyə verilib
28-12-2016 14:53 İmtahanda "0" bal alan müəllimlərlə bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA
28-12-2016 10:01 Universitetlərin nəzdində kolleclər yaradıla bilər
27-12-2016 21:28 Təhsil Nazirliyimiz Gürcüstandakı məktəblərə dərslik göndərib - FOTO
27-12-2016 21:10 300 müəllim tədris etdiyi fəndən 0 bal aldı - DƏHŞƏTLİ STATİSTİKA
27-12-2016 20:58 Dilimizdəki problemlərin həlli üçün YENİ ADDIM
27-12-2016 16:50 Bakıda məktəblərin tibb kabinetləri kompüterlərlə təmin ediləcək
27-12-2016 13:41 Tələbə qəbulu qaydalarında DƏYİŞİKLİK
27-12-2016 10:37 Təhsil Naziri: Şagirdlər bizi təəccübləndirməlidirlər
27-12-2016 10:33 Universitetlərdə qış imtahanları fərqli üsullarla keçiriləcək

Xəbər Lenti
Bu gün ən çox oxunanlar

Mikayıl Cabbarov tapşırıq verdi
23-01-2017 12:12
"Vətəndaşlarımız öz pullarını evlərdə və seyflərdə saxlayırlar"
23-01-2017 11:08
"Kurtlar Vadisi Pusu"nun başlamamasının səbəbi məlum oldu
23-01-2017 17:08
Dollar Azərbaycanda rekordunu yeniləməyə davam edir
23-01-2017 11:56
BDU-da dekan müavini tələbələri hədələyir - SƏS YAZISI YAYILDI
23-01-2017 15:12
Türkiyədə şiələrin tanınmış iki telekanalı bağlandı
23-01-2017 12:36
Nazirlikdən dövlət universitetlərinin bağlanması xəbərinə - REAKSİYA
23-01-2017 16:14
Gəncə İmamzadəsi ətrafında yaranan müəmma - FOTO
23-01-2017 16:49
Balaca istedad görənləri heyran qoyur - VİDEO
23-01-2017 15:55
Galaxy Note-7 smartfonlarının partlama səbəbləri açıqlandı - RƏSMİ
23-01-2017 10:00
Sorğu
Səs ver Nəticələr

Ölkə Siyasət
Dünya Münasibət
Hüquq İqtisadiyyat
Hərb Təhsil
Araşdırma Analiz
Hadisə, Kriminal Top Secret
İdman Maraq Dünyası
Mənəviyat Uşaq Aləmi, Ailə
Sağlamlıq Sual-Cavab
Foto Tarix
Video Texnologiya
Mədəniyət Reportaj
Рейтинг@Mail.ru ® 2009 FAKTXEBER.COM - Azərbaycan Onlayn Xəbər Portalı

Firefox 3.6+, GoogleCrome10+, Opera 9+, Macromedia Flash, 1360 x 768

Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır.
Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.


Rss - Saytın Xəritəsi - Dizayn : AA Design

Faktxeber.az