Tarix:21-12-2016 10:57
12 illik təhsil sistemi düşündüyümüz qədər də sadə proses deyil
Şərh yaz
Xəbər verildiyi kimi “Azərbaycan Respublikasında təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Strategiyası”na uyğun olaraq, ölkədə 12 illik ümumi təhsilə mərhələli keçidin həyata keçirilməsinə başlanıb. Bu barədə Azərbaycan Prezidentinin 2016-cı il 6 dekabr tarixli fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Respublikasının milli iqtisadiyyat perspektivi üzrə Strateji Yol Xəritəsi"ndə deyilir. Qeyd olunur ki, 12 illik təhsil ümumi təhsilin son iki ilində təmayülləşməni nəzərdə tutur. 
 
Məsələ burasındadır ki, 12 illik təhsilə keçidlə bağlı xəbərlər və müxtəlif yanaşmalar məhz bu günün məsələsi olmayıb, son illərdə ən çox gündəmə gələn, ekspertlər və ictimaiyyət tərəfindən heç də birmənalı qarşılanmayan məsələlərdən biridir. Yəni, bu sistem Avropa standartlarına uyğun olsa belə, bir çox insanlar hələ də bu qənaətdədirlər ki, əlavə bir il, vaxt itkisidir.  Bununla belə, xatırlatmaq yerinə düşər ki, hələ "Azərbaycan 2020: Gələcəyə baxış" İnkişaf Konsepsiyasında Azərbaycanda 2020-ci ilədək 12 illik təhsil sisteminə keçid nəzərdə tutulub. Ölkə başçısının 2013-cü il oktyabrın 24-də imzaladığı "Azərbaycan Respublikasında Təhsilin İnkişafı üzrə Dövlət Strategiyası"na əsasən isə, Azərbaycanda onillik ümumi orta təhsil və iki illik tam orta təhsil modelinə mərhələli şəkildə keçidi təmin etməklə 12 illik ümumi təhsil sistemi yaradılması xüsusi olaraq vurğulanıb. Bildiyim qədər bu məqsədlə Mərkəzi və Qərbi Asiyadan olan təhsil üzrə beynəlxalq ekspertlərin iştirakı ilə keçirilən konfransda Azərbaycanın 12 illik təhsil sisteminə dair müzakirələr də aparılıb.
 
12 illik təhsilə keçidin zəruriliyi nə ilə şərtlənir? Hər şeydən əvvəl Dünya Təhsil Forumunda 12 illik təhsilin minimum standart kimi tətbiq olunması barədə deklorasiya layihəsində bu bir daha öz əksini və təsdiqini tapıb. Hazırda 12 illik ümumi təhsili tətbiq edən ölkələrin dünya üzrə çoxluq təşkil etməsi də beynəlxalq təhsil sisteminə inteqrasiya baxımından bu keçidi zəruri edir. Digər tərəfdən, hesab edilir ki, 12 illik təhsilə keçid uşaqların tədris yükünün, eləcə də fənlər üzrə təlim yükünün hansısa mərhələdə yüngülləşməsinə xidmət edəcək. Digər tərəfdən, Strategiyanın müəyyən etdiyi istiqamətlərə əsasən təhsilin peşəkar inkişafı, məzmunca yeniləşməsi, təmayülləşmə və ixtisaslaşmanın həyata keçirilməsi, təhsil proqramlarının həddən artıq yükləmələrdən azad olunması, digər pedaqoji psixoloji habelə iqtisadi xarakterli məsələlərin həlli də qaçılmazdır.
 
Təhsil Naziri Mikayıl Cabbarovun məsələ ilə əlaqədar açıqlamalarından da belə nəticə hasil olunur ki, 12 illik təhsil sisteminə keçidə mexaniki bir dəyişiklik kimi baxılmamalıdır. Bu, çox mühüm bir məsələdir və ciddi müzakirələrin aparılmasını tələb edir. 12 illik təhsil sisteminə keçidə məhz sadəcə məktəbdə oxunan illərin artırılması kimi deyil, seçilən yolun düzgün və aparıcı beynəlxalq təcrübəyə əsaslanan bir yol olduğuna əmin olduqdan sonra bu 12 illik təhsil layihəsi gerçəkləşə bilər: "Bu, bir nəfərin qərarı olmamalıdır. Bu sistemə düşünülmüş şəkildə, mütəxəssislərin iştirakı ilə, dünya ölkələrinin təcrübələrinə, real imkanlarımıza, hədəflərimizə nəzər salmaqla keçiləcək.”
 
Reallıqdan çıxış etsək və mövcud vəziyyəti nəzərə alsaq belə qənaətə gəlmək olar ki, keçid prosesi bir sıra ciddi maneələrin aradan qaldırılması və həll olunması baxımından qeyri-müəyyən müddətə ləngiyə bilər. Yəni, deyək ki, hazırda V siniflər üçün nəzərdə tutulmuş kurikulumlar 11 illik təhsil sisteminə hesablanıb. Bu sistemlə oxuyan şagirdlər bir müddətdən sonra - 2019-cu ildə məktəbi bitirəcəklər. Növbəti ildə oxuyacaq V siniflər üçün yeni kurikulumlar hazırlanmalıdır. Bu qısa müddət ərzində sənədlərin hazırlanması, elmi araşdırmaların aparılması müvafiq strukturlardan çox ciddi iş tələb edir. Dərsliklərin də yeni kurikuluma uyğun yazılması üçün müvafiq təcrübə və müddət tələb olunur. Bunun qəbul sisteminə təsiri, yeni tədris planları, yeni proqramlar, müəllim hazırlığı, əlavə ediləcək 1 ilin təhsilin hansı pilləsinə artırılması və s. ciddi məsələlərdəndir.  
 
Çox şey “5+5+2”, “4+6+2”, “1+4+5+2” modellərindən hansının tətbiq olunacağından və təmayülləşməni nəzərdə tutan son iki ilə (10+2 sistemində 11-12-ci siniflərə) keçidin könüllülük və ya seçim yolu ilə (test, imtahan, müsabiqə, müsahibə və s.) aparılmasından asılı olacaq. 
 
Yəqin ki, təhsillə bağlı məsələlərlə az-çox maraqlananlar bilməmiş deyillər ki, bu model artıq dünya ölkələrində çoxdan tətbiq olunur. Hətta, Kanada, Fransa, Hollandiya və Çexiyada hazırda ümumi təhsilin müddəti 14, Almaniya, Böyük Britaniya, İsveç, Avstraliya və Yeni Zelandiyada 13 ildir. ABŞ, Finlandiya, Cənubi Koreya, Polşa və bir sıra digər ölkələrdə isə ümumi təhsilin müddəti 12 ildir. Bununla belə, hazırda dünya üzrə 12 illik ümumi təhsili tətbiq edən ölkələr çoxluq təşkil edir. Son statistik məlumatlara görə, belə ölkələrin sayı 170-i ötüb. Çox az sayda ölkədə ümumi təhsilin müddəti 11 il təşkil edir.
 
Məsələ heç də təkcə bununla bitmir. Deməyim odur ki, bu keçid düşündüyümüz qədər də sadə bir proses deyil. Təsəvvür edin ki, Qazaxıstan kimi bir ölkə 2003-cü ildən 12 illik təhsilə keçidi hədəfləyib. İlkin olaraq bunu 8 məktəbdə eksperiment kimi aparıblar. Daha sonra məktəblərin sayını 45-ə çatdırıblar. Bütün ölkə üzrə bu proses mərhələli şəkildə tətbiq olunur. Keçidin tam başa çatdırılması 2020-ci ilə nəzərdə tutulub. Demək, proses üçün 17 il vaxt lazım olub. Hətta keçiddən imtina olunması barədə təkliflər və təşəbbüslər də qaldırılıb.
 
Hesab edirəm ki, 12 illik təhsilə keçid reallaşdırılacağı halda, əlavə olunacaq 1 ili təhsilin təməlini təşkil edən ibtidai təhsil pilləsinə ayırmaq, ilkin siniflərdə şagird sıxlığını imkan daxilində minimuma endirmək daha məqsədəuyğun olardı. 
 
Digər bir məsələ isə sənəddə deyildiyi kimi ümumi təhsil sistemində “yaddaş” məktəbindən “təfəkkür” məktəbinə keçidin təmin edilməsi, məktəb rəhbərlərinin, müəllimlərin peşəkarlıq səviyyəsinin artırılması,  mövcud resurslardan səmərəli istifadə edilməsi istiqamətində aparılan işlərin səviyyəsindən də çox şey asılı olacaq.
 
Necə olur ki, 1-2 il repetitor xidmətindən istifadə edənlər və ya hansısa aylıq  kurslara  gedənlər 11 il orta məktəb təhsili ilə məşğul olanlardan daha yüksək göstəricilərə nail olurlar? Deməli, təhsilin müddəti əsas olsa belə, həlledici amil sayıla bilməz. Əgər məsələyə sırf müddət baxımından yanaşsaq, belə bir sual ortalığa çıxacaq ki, kosmosu fəth edənlər 12 illik təhsil almışdılar? Bu mənada tədrisin səmərəli metodikaları, təhsil prosesinə yanaşma tərzi barədə düşünməliyik.
 
Gedişatı və nəticəni zaman göstərəcək. Bir də ki, təhsilin keyfiyyətini yüksəltmək üçün onun müddətinin artırılmasına bel bağlayıb, buna ümid etməklə arxayınlaşmaq olmaz. Nazirin təbirincə desək, “12 illik təhsilə keçid, keçid xətrinə deyil, təhsil sisteminin keyfiyyətinin qaldırılması üçün keçiləcək: Ölkədə vaxtilə yeni kurikulum sisteminə keçdik, amma müəllimləri buna lazımi səviyyədə hazırlamadıq. Nəticədə bu gün bir çox problemlərlə rastlaşırıq”. Hər halda müzakirələr davam etdirilməlidir, özü də daha geniş tərkibdə.
 
Nadir İsrafilov
təhsil eksperti
Orphus system Mətndə orfoqrafik səhv aşkar etdinizsə, həmin hissəni qeyd edib Ctrl + Enter düymələrini sıxın.
Xəbərlərimizi Faktxeber.com-un facebook səhifəsində də izləyə bilərsiniz.
İmza :
Teqlər :
12 - illik - təhsil - sistemi - düşündüyümüz - qədər - - sadə - proses - deyil - -
Paylaş :
Mail Yazdır Şərh yaz 0 dəfə şərh edilib
Tarix:21-12-2016 10:57 - Oxundu: 1752
Təhsil
25-04-2017 21:25 Bu şəxslər ali məktəblərə müsabiqəsiz QƏBUL OLACAQLAR
25-04-2017 14:32 Növbəti diaqnostik qiymətləndirməyə start verildi
25-04-2017 10:43 İbtidai siniflər üçün əlavə yaz tətili başlayır
22-04-2017 21:20 Jurnalistlər Məleykə Abbaszadə ilə razılaşmadılar
22-04-2017 13:58 Ödənişi qoçlarla qəbul edirsinizmi?
21-04-2017 16:59 Növbəti diaqnostik qiymətləndirmədə 12 minə yaxın müəllim iştirak edəcək
21-04-2017 16:19 DİQQƏT! İlk qəbul imtahanlarının buraxılış vərəqələri verilir
21-04-2017 16:01 "DİM-in saytından materialların yüklənməsi və istifadəsi pullu olacaq"
20-04-2017 21:54 Abituriyentlərə əlavə vaxt verildi - VİDEO
20-04-2017 17:43 Buraxılış imtahanlarında ediləcək dəyişikliklər açıqlanıb
20-04-2017 11:15 Dövlət İmtahan Mərkəzi abituriyentlərə müraciət edib
19-04-2017 09:02 Nazirlər Kabinetinin təhsil sahəsində səlahiyyətləri artırılıb
18-04-2017 20:32 Birinci sinfə qəbul üçün 40 min sənəd verildi
18-04-2017 11:51 Məktəb şagirdlərinin ən çox əziyyət çəkdiyi xəstəliklərin adları açıqlanıb
18-04-2017 10:50 İnformatika fənni tədris olunmur - Osman Gündüz
18-04-2017 10:25 DİM ikinci qəbul imtahanında iştirak etmək istəyənlərə müraciət edib
18-04-2017 10:07 Azərbaycanlı müəllim Toronto Universitetində dərs deyəcək
17-04-2017 21:45 Qəbul imtahanlarında tətbiq ediləcək yeniliklər bir sıra suallar yaradıb - RƏSMİ CAVAB - VİDEO
15-04-2017 13:32 Sabahdan 10 min müəllimin diaqnostik qiymətləndirilməsinə başlanılır
14-04-2017 12:21 Növbəti tədris ili üçün məktəbəhazırlıq qruplarında yenilik
13-04-2017 16:58 Dərslərin may ayında bitəcəyi xəbərinə RƏSMİ AÇIQLAMA
13-04-2017 11:57 Əvvəlki illərin məzunlarının kolleclərə imtahan vaxtı açıqlandı
13-04-2017 11:36 Ödənişli imtahan magistraturaya ərizə verənlərin sayını azaldıb
13-04-2017 11:33 Görünməmiş maxinasiya: Məktəb direktorları şagird barteri ilə məşğul imiş FOTO
12-04-2017 11:19 Ali məktəblərə və kolleclərə 85 mindən çox abituriyent ərizə verib
12-04-2017 09:06 Orta ixtisas təhsili üzrə ixtisasların sayı artırılıb
11-04-2017 18:23 Magistraturaya qəbul imtahanının I mərhələsinin nəticələri elan olunub
11-04-2017 17:15 İlk qəbul imtahanlarının tarixləri açıqlandı
11-04-2017 14:53 Abituriyentlərin NƏZƏRİNƏ: sınaq imtahanları keçiriləcək
11-04-2017 14:05 "Azərbaycan dili"ndən "qeyri-məqbul" qiymət alanların DİQQƏTİNƏ!
11-04-2017 12:24 Rezidentura imtahanlarının I mərhələsinin nəticələri açıqlandı
10-04-2017 22:27 “Azərbaycan dili”ndən imtahan verən rus bölməsi abituriyentlərinin nəticələri elan olunub
10-04-2017 17:19 Ali məktəblərə ərizə qəbulunun müddəti uzadılıb
10-04-2017 10:59 Ali məktəblərə sənəd qəbulu bu gün başa çatır
08-04-2017 17:57 I sinfə qəbul üçün 37 000-ə yaxın sorğu yerləşdirilib
07-04-2017 17:41 DİM: İmtahanların ödənişli olması ərizə verənlərin sayını azaldıb
07-04-2017 16:13 Mikayıl Cabbarov: İngilis dilində təhsil alan tələbələrin sayı artır
07-04-2017 14:04 Müəllimlərin işə qəbulu ilə bağlı yeni qaydalar hazırlanır
06-04-2017 21:57 Nazirlik tələbə təqaüdləri ilə bağlı açıqlama yaydı
06-04-2017 12:42 Ali məktəblərdə yeni ixtisaslar açıla bilər
06-04-2017 12:37 Magistraturaya qəbul imtahanının 1-ci mərhələsinin tarixi bəlli oldu
06-04-2017 12:16 Azərbaycanlı deputatlar arasında fikir ayrılığı
06-04-2017 09:53 Təhsil naziri Mikayıl Cabbarov əmr imzalayıb
05-04-2017 20:34 Bakıda I sinfə qəbul üzrə 35 minə yaxın sorğu yerləşdirilib
05-04-2017 09:58 DİM ali məktəblərə müsabiqədənkənar qəbul olunacaq abituriyentlərə müraciət edib
04-04-2017 16:43 Bakıda qeydiyyatı olmayan şəxslərin övladları I sinfə necə qəbul olacaq? - RƏSMİ CAVAB
04-04-2017 15:42 DİM qəbul imtahanında iştirak edəcək şəxslərə xəbərdarlıq edib
04-04-2017 12:51 Test tapşırıqları və müxtəlif nəşrləri qanunsuz yayımlayanlar cəzalandırılıb
04-04-2017 11:32 Mart ayında Təhsil Nazirliyinə 16678 müraciət daxil olub
03-04-2017 15:58 Abituriyentlər üçün SON GÜN - Sabah sənəd qəbulu bitir
03-04-2017 15:34 Ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinə 56 mindən çox abituriyent sənəd verib
01-04-2017 22:32 Aprel döyüşlərində şəhid olan pilotun ailəsindən nümunəvi addım - VİDEO
01-04-2017 20:57 I sinfə qəbul üzrə 30 min müraciət edilib
01-04-2017 12:06 Rus bölməsinin abituriyentləri bu tarixdə ana dilindən imtahan...
31-03-2017 10:42 Direktor vəzifəsinə işə qəbul üzrə yeni qaydalar təsdiqlənib
30-03-2017 12:13 Təhsil Nazirliyindən attestatlarla bağlı YENİ AÇIQLAMA
30-03-2017 10:42 Sınaq imtahanlarında iştirak etmək istəyənlərin DİQQƏTİNƏ!
29-03-2017 10:43 Magistraturaya qəbulun birinci mərhələsinin tarixi açıqlandı
28-03-2017 16:13 Bu il ali məktəblərə qəbulun keçid balları açıqlanıb
27-03-2017 12:20 Səhiyyə Nazirliyi məktəblilərin qidalanması qaydalarını açıqlayıb

Xəbər Lenti
Bu gün ən çox oxunanlar

Azərbaycanın ilk Milli Qəhrəmanının həyat hekayəsi - VİDEO
25-04-2017 10:47
İbtidai siniflər üçün əlavə yaz tətili başlayır
25-04-2017 10:43
Xaçmaz İcra Hakimiyyəti meymun heykəlinə pul tapır, şəhid ailəsinə yox – FOTO
25-04-2017 15:58
Bu şəxslər ali məktəblərə müsabiqəsiz QƏBUL OLACAQLAR
25-04-2017 21:25
Tovuzdakı müəmmalı qətlin üstü açıldı
25-04-2017 09:09
Çində aparıcını canlı yayımda ildırım vurub - VİDEO
25-04-2017 12:39
"Qapını döymədən" evə girənlər 2000 manat cərimə olunacaq
25-04-2017 09:54
Banklar dolların yeni alış-satış qiymətlərini elan etdilər - SİYAHI
25-04-2017 10:50
XİN: "Ərdoğanın ermənilərə göndərdiyi məktub Türkiyənin mövqeyini göstərir"
25-04-2017 09:41
DTX-ya yeni səlahiyyət verilib
25-04-2017 10:29
Sorğu
Səs ver Nəticələr

Ölkə Siyasət
Dünya Münasibət
Hüquq İqtisadiyyat
Hərb Təhsil
Araşdırma Analiz
Hadisə, Kriminal Top Secret
İdman Maraq Dünyası
Mənəviyat Ailə-Uşaq
Sağlamlıq Foto
Tarix Video
Texnologiya Mədəniyət
Reportaj Vətən uğrunda
Рейтинг@Mail.ru ® 2009 FAKTXEBER.COM - Azərbaycan Onlayn Xəbər Portalı

Firefox 3.6+, GoogleCrome10+, Opera 9+, Macromedia Flash, 1360 x 768

Dərc olunan materilların mətninə görə, redaksiya heç bir məsuliyyət daşımır.
Saytdakı materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir.


Rss - Saytın Xəritəsi - Dizayn : AA Design

Faktxeber.az